Website voor juristen
Waarom mogen advocaten politieverhoren niet bijwonen?
donderdag, 12 oktober 2006
De regering heeft de Kamer eind augustus geschreven advocaten te zullen blijven weigeren bij politieverhoren van verdachten. Reden: het is logistiek allemaal zo ingewikkeld als politie en OM op de advocaat moeten wachten. Nederland blijft een lelijk eendje in Europa.
Een verdachte krijgt te horen dat hij niet verplicht is tot antwoorden. Niettemin is het inmiddels bij de Nederlandse politie een sport zwijgende verdachten toch aan het praten te krijgen. De drie dagen die de politie iemand kan vasthouden zonder dat er een rechter aan te pas komt, komen daarbij goed van pas. Hoezo zwijgrecht?
De politie neemt de verklaringen van de verdachte zoveel mogelijk in diens eigen woorden op in het proces-verbaal, althans dat verlangt de wet. In de praktijk blijft het nogal eens bij een "zakelijke samenvatting" van de agent. De vastgelegde verklaring wordt aan de verdachte ter ondertekening voorgelegd, maar ook zonder zijn handtekening blijft het een ambtsedig proces-verbaal met dito bewijskracht.
Bij de rechter aangekomen, worden de verklaringen van de verdachte met zijn verklaringen in de pv's vergeleken. Een onjuistheid in een van zijn verklaringen (soms worden verdachten over een lange periode aan tientallen verhoren onderworpen) kan de verdachte fataal zijn. Die verklaring kan worden aangemerkt als "kennelijk leugenachtig met het doel de waarheid te bemantelen" en ontpopt zich als bewijsmiddel tegen hem. Soms is er niet veel meer bewijs.
Het Nederlandse strafstelsel valt of staat bij de rol die politie en justitie zich aanmeten. Zolang zij primair gericht zijn op waarheidsvinding, zullen zij de verdenking als een werkhypothese hanteren tot aan de veroordeling toe. Als dat ideaalbeeld al ooit eens buiten Baantjer heeft bestaan, is dat nu in ieder geval passé. Politie en OM willen 'boeven vangen'. Het systeem loopt daardoor scheef. Het verhoor verwordt tot een dwangmiddel om bewijs te produceren in plaats van te toetsen. In dat licht is de hoofdrol die 'de Bekentenis' weer aan het krijgen is ronduit griezelig.
Ten tijde van de tortuur was de bekentenis tenminste nog een procedurele waarborg: zonder bekentenis was een veroordeling vaak niet mogelijk. Nu is de bekentenis verworden tot een efficiency-instrument. De verdachte kan misschien ook wel zonder bekentenis worden veroordeeld, maar als hij bekent, wordt het allemaal zo veel gemakkelijker en goedkoper. Bovendien, mocht de verdachte op zitting zijn eerdere bekentenis toch weer intrekken, dan kan de rechter daaraan voorbij gaan. Als een verdachte bij de politie bekent, is de kans op 'rendement' groot.
Wie is de regering om voor de advocatuur te bepalen dat zij de directe bijstand niet zal kunnen vervroegen? Hoezo komen de termijnen van politie en OM onder druk te staan? Vreest justitie dat als de politie niet meer ongecontroleerd iemand drie dagen kan 'doorzagen' er onvoldoende bewijs is om hem te kunnen blijven vasthouden? Houdt de politie dan mensen vast teneinde voldoende bewijs uit hen te krijgen? O tempora, o mores! De regeringsbrief aan de Kamer bevestigt dat de noodzaak voor advocaten om mensen te kunnen bijstaan tijdens politieverhoren nu groter is dan ooit.
Mr. dr. C.B. Schutte is advocaat bij Freshfields Bruckhaus Deringer te Amsterdam.
Reactie (0)
Toon/Verberg reactie formulier
| < Vorige | Volgende > |
|---|
Gerelateerd nieuws
