Website voor juristen

Opsluiten die hap

maandag, 04 augustus 2008 door Boris Dittrich

Nog steeds hoor je mensen zeggen dat de Nederlandse rechters veel te toegeeflijk zijn. De gedachte achter die kritiek is dat zachte heelmeesters stinkende wonden maken. Zero tolerance, lik op stuk, dat zijn pas wervende teksten die Nederland veiliger kunnen maken. Onredelijke voorbeelden van iemand die voor een gruwelijk misdrijf een taakstraf heeft gekregen, worden van stal gehaald om te bewijzen dat rechters de criminelen te gemakkelijk laten gaan. Nooit hoor je politici hardop zeggen dat het een prestatie van formaat is dat de misdaadcijfers voor specifieke deliktgroepen in Nederland er beter uit zien dan pakweg 25 jaar geleden. Positief nieuws scoort niet.

De Verenigde Staten van Amerika zijn een land waar men "tough on crime" is. Maakt dat het land veiliger? Moet het een voorbeeld voor Nederland zijn? Zijn er in de Amerikaanse criminologische discussie argumenten te vinden om de populisten in Nederland de mond te snoeren?

Helaas, ook hier blijft het debat onbeslist.

Onlangs publiceerde Adam Liptak, juridisch verslaggever van de New York Times, in de krant een vergelijking tussen het aantal gedetineerden (gevangenis en huis van bewaring) in de Verenigde Staten en in andere landen. Minder dan 5% van de wereldbevolking leeft in de Verenigde Staten. Desalniettemin zit bijna 25% van alle gedetineerden in de wereld in een Amerikaanse cel. In de VS word je al tot een gevangenisstraf veroordeeld wanneer je een slechte check hebt uitgeschreven of wanneer je drugs hebt gebruikt. In de meeste andere landen in de wereld staat op zulk gedrag een andere, niet-vrijheidsbenemende sanctie.

Niet alleen zitten Amerikanen verhoudingsgewijs het meeste vast, ook hebben ze het record van de langste gevangenisstraffen stevig in handen.

In de VS zitten nu 2,3 miljoen mensen achter de tralies. China heeft vier keer zo veel inwoners, toch heeft dat land "maar" 1,6 miljoen mensen opgesloten. Heel zielig, onder aan de lijst van landen, bungelt San Marino. Op een bevolking van 30.000 inwoners is 1 iemand van zijn vrijheid beroofd.

Per 100.000 inwoners is het gemiddelde aantal gedetineerden in de wereld 125 per land. De VS steken daar hoog boven uit met 751 gedetineerden. Ter illustratie, onze oosterburen, Duitsland, hebben er 88 per 100.000.

Welke redenen worden aangevoerd om de Amerikaanse toppositie te verklaren?

  • - veel meer gewelddadige criminaliteit
  • - hogere sancties op misdrijven in de wet
  • - erfenis van raciale conflicten
  • - de "war on drugs"
  • - het Amerikaanse temperament
  • - geen sociaal vangnet
  • - de democratie

Een paar aangevoerde oorzaken verdient nadere toelichting. Waarom zou er meer gewelddadige misdaad in de VS zijn dan in Europa? Het antwoord op die vraag lijkt te liggen in het gemak waarmee je in de VS een vuurwapen kunt kopen. Het percentage moorden, gepleegd met een vuurwapen, is significant hoger dan in Europa. Terwijl, en dat moet gezegd, het aantal inbraken bijvoorbeeld, weer veel lager ligt dan in bijvoorbeeld Engeland of Canada.

Politieke keuzes beinvloeden het aantal mensen dat van hun vrijheid wordt beroofd. Zo zaten er in 1980 ongeveer 40.000 mensen vast voor drugsdelikten. Daarna kwam Reagan met de "war on drugs", een politiek beleid dat sindsdien is doorgezet, ook onder president Clinton van de Democraten. In 2007 waren er maar liefst 500.000 drugs-gedetineerden, terwijl de bevolking niet flink is toegenomen.

Het hoge aantal gedetineerden wordt ook verklaard door de lengte van de straffen die veroordeelden krijgen opgelegd. Zo krijgt een inbreker in de VS gemiddeld 16 maanden celstraf en een inbreker in Canada, net over de grens, gemiddeld 5 maanden.

Wie zou denken dat er in de VS een algemene roep ontstaan is om de straffen te matigen en zich wat meer te spiegelen aan andere landen, komt bedrogen uit. Nogal wat reacties bestaan uit tevredenheid.

"Zonder het opsluiten van de criminelen zouden er veel meer onschuldige slachtoffers van misdaden zijn."

Er wordt op gewezen dat bijvoorbeeld veel veroordeelde crack-dealers cq. gebruikers veel andere misdrijven op hun kerfstok hebben, zoals bedreiging, diefstal en inbraak. Lang opsluiten helpt dus, want het brengt het totale criminaliteitsniveau naar beneden. De kosten van het opsluiten met alle menselijke ellende van dien wegen op tegen de voordelen van teruglopende criminaliteit.

Tegenover deze groep commentatoren staan anderen die bijvoorbeeld op Canada wijzen. Het op- en neergaan van het criminaliteitsniveau in de VS en Canada loopt parallel. Toch is de situatie in Canada met betrekking tot het opsluiten van mensen over de laatste 40 jaar stabiel gebleven. Je kan dus niet zeggen dat een land veiliger wordt door het meer en langer opsluiten van misdadigers.

Uiteindelijk is er nog een oorzaak voor het hoge opsluitingspercentage in de VS die in het oog springt.  En dat is de democratie. In de meeste staten worden rechters en officieren van Justitie gekozen. Zij hebben de neiging om naar de populistische stem van "opsluiten die hap" te luisteren. Een officier van Justitie die makkelijk met taakstraffen in de weer gaat of een rechter die een voorwaardelijke straf oplegt, dreigt niet meer herkozen te worden. En laten we wel wezen, het is een mooie baan om officier van justitie of rechter te zijn.

De conclusie is dat beide kampen, crimefighters en maatschappijverbeteraars, argumenten aan de vergelijking van de cijfers kunnen ontlenen. Zowel in de VS als in Nederland zal de discussie dus nog wel jaren doorgaan.

Reactie (0)


Schrijf reactie. Reacties worden eerst door de webmeester van Mr. gecontroleerd alvorens deze geplaatst worden. Anonieme reacties worden niet geplaatst.
feedToon/Verberg reactie formulier

busy
< Vorige   Volgende >