Website voor juristen

“Advocaat” Mohammed E. moet blijven zitten: op school

maandag, 08 september 2008 door Hendrik Kaptein

Mohammed Enait heeft het gebracht tot advocaat. Maar opstaan voor de rechtbank, daar begint hij niet aan. Het strijdt met zijn geloof en (bovendien?) "zijn voor hem alle mensen gelijk". De rechtbank gaf hem gelijk, op grond van zijn "diepe geloofsovertuigingen". Hoe die rechtbank dergelijke feiten vast kan stellen blijft raadselachtig. (Het doet weer denken aan die malle rechter die in de krant schreef dat rechterlijke feitenvaststelling helemaal geen bijzondere opleiding of gaven vooronderstelt. Kennelijk is zo te zien of iemand oprecht gelovig of gewoon gek is.) Maar daarom gaat het hier niet. De politiek bemoeit zich er al mee: "mallotigheid" wordt het zitten blijven genoemd.

Daar lijkt iets in te zitten, al moet die politiek zich met het handhaven van de orde ter zitting eigenlijk niet bemoeien (of opstaan door advocaten en anderen wettelijk voorschrijven). Want Enait lijkt niet slim genoeg om te begrijpen dat opstaan niet dient om respect te betuigen aan de hogere persoonlijkheden van de rechters. Die hebben rechters niet. Zij zijn ook maar (soms te) gewone mensen. Opstaan bij aan- en aftreden van rechterlijke colleges is uiting van respect voor de rechtspleging en de rechtsorde in het algemeen. Een grondwaarde daarvan is gelijkheid, tenminste in de zin van toepassing van recht zonder aanzien des persoons. Enait spreekt zichzelf dus tegen. Als hij echt vindt dat mensen gelijk zijn, dan staat hij met voorrang op.

Toegegeven: ook anderen hebben die kennelijk slecht overgeleverde symboliek niet altijd goed begrepen. Op bezoek in het nieuwe gebouw van de Israelische Hoge Raad (alwaar Enait denkelijk niet zo gauw zal komen, of zijn Israeli's voor hem echt net zo gelijk als andere mensen?) werd het gezelschap van schrijver dezes getrakteerd op een toespraakje van de president. Een bode snelde hem vooruit en sommeerde de vergaderden om bij nadering van vorenbedoelde president op te staan. Dat is wél flauwe kul: de man was immers niet in functie. Maar ja, om niet onnodig te schofferen blijf je dan toch maar niet zitten.

Nog langer geleden zou een rechter als Abspoel Enait bij blijvende weigering gewoon de zaal hebben uitgezet. Hij gaat immers over de orde tijdens de zitting. Wie niet gewoon meedoet en eerder een beetje aandacht zit te trekken, maakt beter dan hij wegkomt. Maar heden ten dage komt daar allerhande geduvel van. "De verdediging is in haar ("zijn" voor Enait?) belangen geschaad" en al dat soort dingen meer.

Bovendien kunnen die Rotterdamse rechters hebben gedacht (voor zover zij de symboliek van zitten en opstaan zelf al helder voor de geest hadden): - Wat maakt het eigenlijk uit. Daar zit ook weer iets in. Toen een verdachte van terrorisme in de tijden van de Rote Armee Fraktion werd gemaand om alsnog op te staan zei hij: ok, als u meent dat mijn opstaan bijdraagt aan de waarheidsvinding heb ik er verder geen bezwaar tegen.

Toch blijft Broeder Mohammed Enait een ongemakkelijk gevoel geven. Voor hem zijn alle mensen gelijk, maar zelf is hij kennelijk minder gelijk dan zijn cliënten. Die kunnen immers worden geschaad door zijn op zijn zachtst gezegd onconventioneel optreden. Hij staat (pardon: zit) er immers niet als mens, maar als advocaat. Als zodanig is zijn kerntaak: het behartigen van de rechten en belangen van de verdachte, en niet het uitventen van zijn religie. Laat hem dan niet alleen blijven zitten, maar ook die toga uittrekken en iets anders gaan doen.

Maar wat dan? Eerder mocht hij geen "klantenmanager" worden bij de gemeente Rotterdam. Want in die baan moet je handen kunnen geven en dat wil Mohammed ook niet. Tenminste, niet als het om vrouwen gaat. Maar weer: voor hem waren toch alle mensen gelijk? Handen schudden of niet is natuurlijk veranderlijke conventie. Maar gegeven wederkerige verwachtingen zal weigering van een uitgestoken hand nogal eens als gebrek aan respect worden opgevat.

Zo was er laatst een vader die zijn afstuderende dochter vergezelde in de openbare vergadering van de examencommissie van de Leidse rechtenfaculteit. Met kennelijk enthousiasme gaf de man de voorzitter (bij die gelegenheid schrijver dezes) een hand, om vervolgens een vrouwelijk lid van de commissie ostentatief te passeren. Dochterlief kreeg de bul (toch gehaald, en dat met zo'n vader), waarop de man wederom op de voorzitter afstevende. Die hield zijn handen toen maar thuis, onderwijl vaderlief vriendelijk (en misschien ook wel enigszins uit de hoogte) aanziend. 'S mans aangezicht vertoonde een mengeling van verbouwereerdheid en verontwaardiging. Zelf wilde hij van die officiële meneer natuurlijk wél een hand! Wat een vernedering!

Met Broeder Mohammed had de man kunnen zeggen: Ik ben een man, en geen vrouw en dus verdiende ik een hand. Maar dan zijn we weer terug bij Mohammed Enaits belijdenis van gelijkheid. Hij doet weer niet wat hij zegt. Daarvoor is hij te dom of te fanatiek. Of gewoon te ijdel, te veel met zichzelf bezig in plaats van met mensen.

Beroep op religie, te kwader of zelfs te goeder trouw, mag niet een reden zijn om elementaire eisen van logische consistentie eenvoudigweg ter zijde te schuiven. Natuurlijk zijn er nogal wat rechtelijke en rechterlijke rituelen die weg mogen. Maar het wijken van de Rotterdamse rechtbank voor dit soort aandachttrekkerij (meer is het echt niet) lijkt eerder angst voor "gedoe" dan rechtlijnig denken en handelen. De rechtspleging is geen speelplaats waarin geestelijk en religieus andersdenkenden of gewoon eenzaam gestoorden hun al dan niet godgeslagen gang mogen gaan.

Mohammed E. kan dus geen advocaat zijn. Als "klantenmanager" slaagde hij eerder al niet. Wat blijft dan over? Terug naar school, en daar blijven zitten, om eindelijk te leren waarop gelijkheid en recht wél neerkomen.

Reactie (0)


Schrijf reactie. Reacties worden eerst door de webmeester van Mr. gecontroleerd alvorens deze geplaatst worden. Anonieme reacties worden niet geplaatst.
feedToon/Verberg reactie formulier

busy
< Vorige   Volgende >

Gerelateerd nieuws