Website voor juristen

Rechters als brokkenpiloten: borrelpraat, beweringen, bewijzen

dinsdag, 12 augustus 2008 door Hendrik Kaptein

Het lijkt de omgekeerde wereld, maar toch: advocaten klagen over rechters. Zo kwam Gerard Spong recent in de media met het volgende bericht: "Het is een publiek geheim dat er een kleine groep notoire brokkenmakers bestaat. Het is niet zo dat er lijstjes rondgaan, maar iedereen weet wie het zijn." Andere advocaten vielen hem bij.

Maar Erik van den Emster, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, vindt dat borrelpraat. Advocaten kunnen met hun klachten over rechters terecht bij de presidenten. Maar dat gebeurt volgens hem vrijwel nooit: "Dus wat moet ik met dit soort meningen?"

Zo komt er in ieder geval borrelpraat uit de Raad voor de Rechtspraak. Want Van Emster mist het onderscheid tussen noodzakelijke en voldoende voorwaarden. Bijvoorbeeld:

(1) Als het regent, wordt de straat nat
(2) Het regent niet
__________

(3) De straat is niet nat

Dit is de logische drogredenering van ontkenning van de antecedens. Regen is een voldoende voorwaarde voor een natte straat, maar niet omgekeerd. Misschien is de brandweer wel langs geweest (of erger).

Van Emster redeneert niet anders:

(1) Als er klachten zijn, dan zijn er klachtwaardige rechters
(2) Er zijn geen klachten
__________

(3) Dus zijn er geen klachtwaardige rechters

Tja. Misschien klagen advocaten niet omdat zij al weten dat ze er toch niets mee bereiken.

Nogal wat misplaatste veroordelingen berustten op dezelfde drogreden: verwisseling van noodzakelijke en voldoende voorwaarden. Circumstantial evidence kan een goede aanleiding zijn om iemand als verdachte aan te merken en te behandelen, maar voor een veroordeling is meer nodig. :

(1) Telastelegging (moord etc. door verdachte) => bewijsmateriaal (lijk met steekwonden afkomstig van mes met vingerafdrukken van verdachte, etc.)
(2) Bewijsmateriaal
__________

(3) Dus: Telastelegging

Ofwel: als een (met het oog op het beschikbare bewijsmateriaal ingerichte) telastelegging voor waar wordt aangenomen, dan volgt daaruit het bewijsmateriaal. Dat bewijsmateriaal hebben we, dus: veroordeling. Maar een dergelijke telastelegging is hooguit voldoende voorwaarde voor het beschikbare bewijsmateriaal, geen noodzakelijke. Wie weet moet dat bewijsmateriaal op een andere manier worden verklaard. Niet alleen in het geval van de onschuldig veroordeelde verdachte in de zaak van de Schiedamse parkmoord bleek een betere verklaring inderdaad beschikbaar te zijn (maar het OM zo slecht uit te komen dat die onder tafel werd gehouden).

Wie ooit heeft geprobeerd om de logische structuur van het Meer & Vaartverweer uit te leggen aan strafjuristen weet hoe moeilijk het is. Want afgezien van juridische formaliteiten gaat het in een dergelijk verweer om precies hetzelfde: "De bewijsmiddelen laten een met de telastelegging onverenigbare mogelijkheid open". - Wat is de lering hiervan? Zoek niet naar bevestiging, maar naar ontkenning van telasteleggingen, aan de hand van andere verklaringen van zelfs het schijnbaar zekerste bewijsmateriaal. (Al is dat natuurlijk maar een deel van bewijsrechtelijke wijsheid.)

Juridisch gebrek aan inzicht in redeneringen over feiten en soms zelfs kwade trouw leiden tot misplaatste veroordelingen. Hoe weinig het misschien (en hopelijk) ook gebeurt, het blijft elke keer even ernstig. Daarmee zijn we terug bij Spong en anderen die beweren dat er te veel slechte (straf)rechters zijn en dat te weinig tegen hen wordt gedaan. Derksen en anderen schrijven over mala fide magistraten, met naam en toenaam. De top van het OM en de rechterlijke macht antwoordt: ok, het is misschien fout gegaan, maar kwade opzet is niet aangetoond. Dus laten wij die mensen rustig zitten.

Die kwade opzet zou er nog bij moeten komen (voor zover in voorkomende gevallen niet al aangetoond). Bovendien zijn goede of kwade trouw tuchtrechtelijk niet ter zake. Tuchtrecht dient ter bescherming van maatschappelijk wezenlijke ambten en beroepen. Zwakke vakbroeders en zuster moeten dus al dan niet tijdelijk worden uitgezet. De indruk bestaat dat een dergelijke zuivering in de rechterlijke macht nog moet beginnen. Tot nu toe lijken angst voor reputatieschade en misplaatste solidariteit of zelfs medelijden met vakgenoten sterker dan de wens de rechtsstaat te bewaken.

Zou die reputatie niet veel meer zijn gebaat bij het spelen van open kaart en het nemen van passende maatregelen tegen wanpresterende magistraten? Toch nog maar eens Cyril Connolly geciteerd:

The test of a country's justice is not the blunders which are sometimes made but the zeal with which they are put right.

(Sunday Times [15-1-1961], ook in B. Woffinden, Miscarriages of Justice, 1987). Te hopen valt dat dit bericht beter tot de Raad van de Rechtspraak doordringt. - En: doe véél meer aan argumentatietheorie en elementaire logica in de opleiding tot magistraat. Dat is goed tegen borrelpraat en voor de kwaliteit van rechterlijke uitspraken.

Reactie (0)


Schrijf reactie. Reacties worden eerst door de webmeester van Mr. gecontroleerd alvorens deze geplaatst worden. Anonieme reacties worden niet geplaatst.
feedToon/Verberg reactie formulier

busy
< Vorige   Volgende >