Website voor juristen

Nieuwjaarsklokken luiden

vrijdag, 31 december 2010 door Gerben Kor

Hoort hoe de kerstklokken luiden/hoort hoe de kerstklokken slaan/ 't Is of die klanken beduiden/laat ons elkander verstaan. Zo begint het mooiste kerstlied dat Johnny Hoes ooit schreef. Ik moest aan die versregels denken toen ik rond deze kerstdagen twee berichten hoorde. De rechtbank Den Haag heeft vlak voor kerst de VWA-klokkenluidster die de misstanden in slachthuizen en dierentransporten aan de kaak stelde schuldig verklaard aan schending van haar geheimhoudingsplicht. Pieter Van Vollenhoven heeft vlak na kerst zijn onvrede uitgesproken over de wijze waarop de overheid omgaat met klokkenluiders, naar aanleiding van de langverbeide uitspraak van de Centrale Raad van Beroep in de kwestie Spijkers.

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht stelden al in 2008 dat de huidige regelingen voor klokkenluiders bij de overheid niet voldoen. In een derde van alle gevallen zien ambtenaren ervan af een misstand te melden, omdat ze bang zijn voor negatieve gevolgen voor zichzelf. Minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst stuurde de bevindingen destijds naar de Tweede Kamer en noemde ze 'zorgelijk'. Ze wilde dat klokkenluiders 'veilig, vertrouwd en eenvoudig' misstanden moeten kunnen melden. Het ook door Pieter van Vollenhoven gepropageerde plan om een klokkenluidersfonds op te richten, is door Haagse bestuurderen echter meermalen van de hand gewezen.

In de VWA-uitspraak van 20 december jl. stelde de rechter onder andere: verdachte heeft om haar moverende redenen geen gebruik willen maken van de ministeriële regeling voor omgang met misstanden. Evenmin heeft zij gebruik willen maken van de voor het Ministerie van LNV geldende klokkenluidersregeling. Bovendien heeft ze niet gekozen voor de mogelijkheid om het rapport op de voet van artikel 3 van de Wob bij LNV op te vragen. De rechtbank is van oordeel dat verdachte eerst een van deze wegen had dienen te bewandelen alvorens tot openbaarmaking van het rapport over te gaan. Aldus moet worden geoordeeld dat verdachte door zonder eerst een van de genoemde, minder vergaande alternatieven te beproeven het rapport toe te zenden aan de stichtingen “Dier en Recht” en “Varkens in Nood” niet heeft voldaan aan de op haar rustende verplichting te handelen naar de eisen van subsidiariteit.

Waar ging het nou om in deze zaak? Deze klokkenluidster heeft een vertrouwelijk rapport naar buiten gebracht waarin misstanden bij het vervoer van dieren en in slachthuizen en de falende controle daarop van overheidswege worden beschreven. De rechtbank en de officier van justitie stellen vast dat de openbaarmaking van het rapport, die tot een stroom van publiciteit in de media heeft geleid, de aanleiding is geweest tot het (versneld) verbeteren van het veterinair toezicht. Niettemin blijft verdachte te verwijten, zo stelt de rechter, dat zij alvorens tot openbaarmaking van het rapport over te gaan niet naar minder ingrijpende alternatieven heeft gezocht, waarbij zij niet in strijd met haar geheimhoudingsplicht hoefde te handelen. Deze rechterlijke overweging, klakkeloos overgenomen uit de eis van de OvJ, bevreemdt toch enigszins in het licht van de bovengenoemde kritiek van zowel meester Pieter als de Universiteit van Utrecht.

Heeft de VWA-dame nu een eenzame kerst in de gevangenis moeten doorbrengen? Nee, dat gelukkig niet. De rechtbank heeft gekeken naar het blanco strafblad van verdachte en het feit dat de tegen haar aanhangig gemaakte strafzaak diep in haar persoonlijk leven heeft ingegrepen. Bovendien betrekt de rechtbank in haar oordeel dat het strafrechtelijk onderzoek tegen verdachte buiten haar schuld meer dan een jaar heeft stilgelegen. De rechter heft verdachte schuldig verklaard zonder opleggen van straf of maatregel.

Eind goed al goed dus? Nee, helaas niet. Deze klokkenluidster heeft nu een strafblad. En wat betekent dat voor een toekomstige aanvraag van een Verklaring Omtrent Gedrag? Kan zij nog een baan krijgen bij een overheidsorgaan? Is zij een heldin of persona nog grata? Ze krijg en verdient geen gerechtelijke straf, ze leeft nog niet in een stacaravan zoals Ad Bos, maar toch is zij een levend bewijs van het melancholieke Britse spreekwoord no good deed goes unpunished.

De beschermheer van de Notre Dame, Pieter Van Vollenhoven vond en vindt dat de overheid klokkenluiders in de kou laat staan: "Als er een bericht komt dat er iets mis is, zie je dat de overheid te snel reageert dat alles in orde is. Men heeft de neiging om met zand te strooien." Hij pleit voor een onafhankelijk instituut waar klokkenluiders, eventueel anoniem, de misstand kunnen melden, waarna het instituut een onderzoek instelt. Voor de VWA-heldin non grata is het te laat, maar misschien kunnen we toekomstige klokkenluiders de woorden van Johnny Hoes meegeven: breng nu de boodschap, aan groot en aan klein/dat er op aarde eens vrede zal zijn/luidt maar, o klokken, luidt voort/zorg dat de mensheid 't hoort.

Reactie (2)

geschreven door Simone, 02 januari 2011, 13:22
Geachte heer Kor,

Wij zitten in de KB (ja op f**king zondag) te werken aan onze paper voor staatsrecht. Uw stuk heeft ons geholpen, we jatten er een beetje uit (met bronvermelding hoor ;-).

Het verhaal van Bradley Manning (Wikileks) is trouens nog veel erger!! Zie
hier een link: http://nos.nl/artikel/207245-k...zwaar.html

Wij hopen dat er een fonds komt of zo - en voor bedrijven misschien zo'n regeling als in de VS, waar een kookkenluider een percentage krijgt van de boete die wordt opgelegd!!

Chill out,

Simone
geschreven door Marielle Ven Denters, 02 januari 2011, 12:17
Goed stuk Gerben Kor!

De positie van kokkenluiders lijkt bijna een onoplosbaar probleem, tenminste voor het recht...

Marielle van Denters

Schrijf reactie. Reacties worden eerst door de webmeester van Mr. gecontroleerd alvorens deze geplaatst worden. Anonieme reacties worden niet geplaatst.
feedToon/Verberg reactie formulier

busy
< Vorige   Volgende >