Website voor juristen

Real virtuality

dinsdag, 14 december 2010 door Gerben Kor

Ik ben verkracht door twee Zweedse jonge vrouwen. Deze zomer. Op Lesbos. Ik wilde alleen zoenen, maar zij gingen verder. Ik wilde een condoom gebruiken, maar zij dwongen me om hen beurtelings mee te voeren naar de onbeschermde poorten van de liefdeshemel. Ik voelde me vernederd en heb ruim twee maanden later aangifte gedaan bij zowel de Griekse en Zweedse hermandad als bij Interpol. Helaas wist ik alleen de voornamen van deze bandelozen, Anna en Sofia, maar ik heb een goede beschrijving gegeven: blonde lange haren, handvolle borsten, soepelsterke benen, weldadigronde billen en een grote affiniteit met olijfolie. Gelooft u mij? Mooi.

De webfilosoof Manuel Castells stelt dat multimediale informatiestromen hebben geleid tot een wereld van real virtuality. Werkelijkheden worden op een zodanig gecodeerde en symbolische wijze gepresenteerd, dat het onmogelijk is om nog onderscheid te maken tussen de ware werkelijkheid en de virtuele werkelijkheid. Uit de polymorfe datastroom ontstaat een nieuwe mix van feiten, fictie, wens en waarneming. Deze mix noemt Castells real virtuality.

Niks nieuws dus, voor een jurist. Ik ben advocaat en ik zie het als mijn taak om de werkelijkheid op zodanige wijze te coderen en presenteren, dat een rechter overtuigd raakt van het gelijk van mijn cliënt, of liever nog: dat de wederpartij al na mijn eerste brief onverwijld zijn rechten, weren en vorderingen uit het raam werpt. Een rechter op haar beurt denkt en formuleert ook in codes, formules en symbolen. Zij mengt de grammatica van de wet met de vleselijke werkelijkheid van een daad. Zij mengt de regel met emotie, teleologie met causaliteit, principes met pecunia. Zelfs de wetgever – vooral de wetgever – denkt en werkt in stramienen van werkelijke virtualiteit. Een politiek-juridische werkelijkheid moet immers vooral werkbaar zijn.

En dan komen de media, oud, nieuw, gevestigd en vrij. Geen zintuig blijft ongeprikkeld in de weergave van belangrijke zaken van het leven. Mensen willen verhalen, spanning, sensatie. Recht is een verhaal, een eeuwigdurend feuilleton met vele schrijvers. Soms spannend, soms sensationeel. Een mediaweergave van recht is een nieuw verhaal, dat meer is dan een opsomming van feiten. Blote feiten zijn niet interessant, tenzij het letterlijk blote feiten zijn. Is Assange een held, verkrachter, dader, slachtoffer, perverseling, genie? Is Wilders een ziener, haarzaaier, dader, slachtoffer, fascist? Is Nina Brink een topwijf, sadomasochiste, dader, slachtoffer? Is Scheringa een volksheld, oplichter, zondebok? Is Tom Schalken een rechtsgeleerde, dwaas? Is Hulp & Recht katholiek? In elk oordeel huist een nieuw verhaal.

De weergave van rechtszaken bijvoorbeeld, is een interessant multifocaal Droste-effect. Een geschil tussen twee partijen kent, zoals u weet, bij aanvang al ten minste drie werkelijkheden: die van de ene partij, van de andere partij en van de neutrale beschouwer. Vervolgens geven aan weerszijden de advocaten hun afgemeten representaties van de werkelijkheid. Deze worden daarna door de rechter herleid tot een nieuwe, juridisch vaststaande werkelijkheid. Deze juridische werkelijkheid zal daarna aan de wereld geopenbaard worden via een grote diversiteit aan mediakanalen. De ontvanger van die mediaboodschappen zal vervolgens in zijn hoofd een eigen werkelijkheid scheppen. En net als bij het originele Droste-effect geldt hier: al die representaties vormen slechts de buitenkant van het - of de - blik. Van binnen zit cacao die in niets lijkt op de afgebeelde vrouw. En zo hoort het ook. Als we wijs en gezond willen blijven of worden, moeten we zoveel mogelijk zien, lezen, schrijven, horen, ruiken, voelen, maken, vormen, bewerken. Thomas van Aquino zei het al: in een debat vrees ik niemand zo zeer als de man die slecht één boek gelezen heeft.

Dit is mijn eerste blog voor Mr. Ik beloof u dat mijn volgende blogs concreter zijn. Misschien zelfs beter zijn. Maar in alles wat ik blog zal ik uitgaan van de meervoudige weergave van het recht en de verhalende rol van de jurist. Met Anna en Sofia immer in gedachten.

Gerben Kor
Advocaat bij JPR, onderzoeker aan de VU en mediaconsultant

Reactie (1)

geschreven door Susanne Hoogwater, 14 december 2010, 16:20
Leuk thema!
In 2011 is er in Denver, Colorado, VS een congres over Legal Storytelling
zie http://lawconf.wordpress.com/2...onference/

Schrijf reactie. Reacties worden eerst door de webmeester van Mr. gecontroleerd alvorens deze geplaatst worden. Anonieme reacties worden niet geplaatst.
feedToon/Verberg reactie formulier

busy
< Vorige