Website voor juristen

Het OM, onbeperkt in beperkingen

donderdag, 26 juni 2008 door Job Knoester

Ach officieren van justitie, het zijn net mensen. Dat lijkt Michiel van Kleef als hoofdredacteur te verzuchten in zijn laatste blog. Dat geloof ik wel, maar soms denk ik dat zij wel eens vergeten dat verdachten ook mensen zijn.

Een officier van justitie heeft macht. Veel macht. Een officier van justitie kan iemand opsluiten waarvan geenszins vaststaat dat diegene ook een dader is. Dat gaat ver, maar is helaas noodzakelijk in een maatschappij als de onze.

Een andere vergaande bevoegdheid van de staande magistraat is dat hij beperkingen kan opleggen aan verdachten die hun vrijheid zijn ontnomen. Kort gezegd betekent dit dat een verdachte in het belang van het onderzoek nagenoeg kan worden afgesloten van de buitenwereld met uitzondering van zijn advocaat. Anders gezegd: los van de advocaat kan het een verdachte worden verboden dat hij telefonisch contact heeft met anderen, dat hij schriftelijk correspondeert of bezoek ontvangt. Het kan een verdachte zelfs worden verboden dat hij kranten leest, radio luistert of televisie kijkt. Dat zijn uiterst zware maatregelen, zeker voor iemand die gedetineerd is. Het is al behoorlijk ingrijpend als je je vrijheid kwijt bent, maar als je bovendien geen contact mag hebben met je vader, moeder, partner of kinderen kan het wel erg zwaar worden.

Alhoewel de wet er niet zo duidelijk over is zou je denken dat de staande magistraat kritisch bekijkt of de genoemde beperkingen wel moeten worden opgelegd. Met andere woorden: je mag van het OM verwachten dat ze nagaat of het opleggen van beperkingen wel echt nodig en proportioneel is. Die verwachting komt steeds minder uit, zo is mijn ervaring.

Zo lijkt het OM de laatste jaren in toenemende mate wel last te hebben van een soort pavlovreactie als het gaat om voltooide levensdelictzaken. Ik kan me niet herinneren de afgelopen jaren een moordzaak behandeld te hebben waarbij geen beperkingen werden opgelegd. Ook al wil ik best zelfkritisch zijn; dit komt niet door mijn geheugen. Ook is het niet zo dat slechts weinig moordzaken op mijn bordje terecht komen. Aangezien ik bovendien van veel collega"s hoor dat in dit soort zaken automatisch beperkingen worden opgelegd houd ik het toch op pavlov. Te meer, daar ik het ook zie gebeuren in zaken met 1 verdachte terwijl ook verder niet kan worden bedacht hoe beperkingen het onderzoek kunnen dienen. Wanneer in dergelijke zaken direct een bezwaarschrift tegen de maatregel wordt ingediend worden de beperkingen regelmatig opgeheven voordat het bezwaarschrift door de rechter wordt behandeld.

Treurig acht ik het ook dat ik het nog nooit meemaakte dat een officier zich aan de wettelijke hoofdregel hield dat het bevel beperkingen niet wordt tenuitvoergelegd in afwachting van de beslissing van de rechter op een bezwaarschrift. Ook niet als je de moeite neemt de officier van justitie te attenderen op die hoofdregel. Dan volgt als hoofdregel geen reactie van het OM. Zo ook in het geval van Anton.

Anton werd als verdachte aangehouden. Hij werd door de officier van justitie in verzekering en later door de rechter-commissaris in bewaring gesteld. Alsof dat niet erg genoeg was gaf de officier van justitie een bevel beperkingen af. Anton miste zijn gezin. Het merkwaardige van de situatie was naar mijn idee dat de verdenking van Anton een diefstal betrof. En oke  dan, er zou onderzoek gedaan worden naar nog 6 andere diefstallen. Het ging om diefstallen van koper van bouwterreinen. Toegegeven, het zijn geen leuke delicten. Als ik niet chargeer zijn het zelfs hele vervelende delicten waar de maatschappij last van heeft, maar beperkingen voor diefstal, is dat proportioneel? Als dat normaal gevonden wordt is wat mij betreft het einde zoek. Een toetsing door de rechter werd me niet gegund. Het OM beeindigde de beperkingen voordat de rechtbank het ingediende bezwaarschrift zou behandelen.

Tsja, Van Kleef heeft wellicht gelijk. Officieren van justitie zijn net mensen. Met alle voors en tegens. En om met de woorden van Willen Anker te spreken: wie zorgt er voor dat op dit punt de hand van justitie niet uitschiet? De onbeperkte hand in beperkingen bedoel ik?

Reactie (0)


Schrijf reactie
feedToon/Verberg reactie formulier

busy
< Vorige   Volgende >