4 mei-lezing: ‘Soms recht, een beetje recht, dat is geen recht’

‘Wat niet mag’, luidde de titel van de voordracht van Hans Goedkoop voorafgaand aan de nationale dodenherdenking op 4 mei. In zijn indrukwekkende verhaal vertelde hij hoe gevangenen in concentratiekamp Bergen-Belsen een rechtbank oprichtten, “om zich de beschaving te herinneren.”

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email
bergen-belsen-g1d1d0d169_1920-ebc4f230
foto: Pixabay

Hans Goedkoop, historicus, literatuurcriticus en jarenlang het gezicht van het geschiedenisprogramma Andere Tijden, hield zijn rede in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Hij nam de toehoorders mee naar het nazikamp in Bergen-Belsen, in het jaar 1944.

Kamprechtbank

Toen de gevangenen in het kamp elkaar steeds meer kwaad aandeden, kwam een aantal geïnterneerde juristen op het idee om een rechtbank op te richten, om mensen die vochten of stalen te kunnen berechten. De zittingen werden ernstig genomen en hadden zelfs de belangstelling van de SS-kampcommandant. “De erkenning dat er iets is dat mag en iets dat niet mag”, was volgens advocaat Abel Herzberg, uit wiens overlevering we het verhaal kennen, de eerste zin uit de menselijke beschaving. Het recht was voor Herzberg het beginsel waaraan hij vasthield in zijn gevangenschap, zoals anderen aan hun geloof.

Oorlog in Oekraïne

Op de dag dat we de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdenken, is het moeilijk niet te denken aan de oorlog die in dit moment woedt in Oekraïne. En terwijl er ontegenzeggelijk veel steun is – er worden vluchtelingen opgenomen en wapens gestuurd – zijn er ook bedrijven die onder de gevolgen van sancties proberen uit te komen, en lukt het de overheid maar matig ze metterdaad uit te voeren.

“Er staan praktische bezwaren in de weg en soms, jawel, ook wetten”, zei Goedkoop, vrij naar Willem Elsschots gedicht Het Huwelijk. Daarbij doelt hij op maatregelen ter bevordering van het vestigingsklimaat, die nu het opleggen van sancties jegens Rusland bemoeilijken.

Geest van het recht

“Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen”, vervolgt de historicus. Net zoals zovelen in Duitsland gewoon plichtsgetrouw hun werk deden binnen een verdorven systeem. Goedkoop vraagt terug te denken aan die rechtbank in Bergen-Belsen, 1944, waar men de geest van het recht wakker schreeuwde om zich de beschaving te herinneren. “Als dat toen kon, kan het altijd.”

De uitgeschreven tekst van ‘Wat niet mag’ is verschenen in NRC van 5 mei 2022.

Delen:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on email

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Over Mr.

Mr. is hét platform voor juristen. Mr. bericht over actuele zaken in de juridische wereld en belicht en becommentarieert deze vanuit een onafhankelijke positie. Mr. richt zich op alle in Nederland actieve juristen en WO-rechtenstudenten..

Volg MR. op social media

Service menu

Contactgegevens

Uitgeverij Mr. bv
Paul Krugerkade 45
2021 BN Haarlem
Uitgever: Charley Beerman
E-mail: beerman@mr-magazine.nl

Scroll naar top