In beide – verloren procedures – bij de rechtbank Gelderland gaat het om bijstandszaken. In de eerste zaak is de eiser het niet eens met de hoogte van de hem op grond van de Participatiewet toegekende bijstand. De eiseres in de tweede zaak vecht de afwijzing van haar bijstandsaanvraag aan.
Opmerking vooraf
Uit de ‘opmerking vooraf’ bij de uitspraak in de eerste zaak blijkt dat de advocaat van de eiser een dag voor de zitting in zijn aanvullende beroepsgronden (getiteld: ‘spreekaantekeningen’) verwijst naar een aantal uitspraken van de Centrale Raad van Beroep. De rechtbank kan er twee vinden. De rest bestaat niet, gaat over niet relevante onderwerpen of de combinatie van datum van de uitspraak en ECLI-nummer klopt niet.
Tijdens de zitting kan de advocaat hierover geen duidelijkheid verschaffen. “De rechtbank kan zich dan ook niet aan de indruk onttrekken dat gebruik is gemaakt van ChatGPT of een andere AI-tool.” En daarom wordt het beroep op de vermeende rechtspraak gepasseerd.
Niet op zitting
De tweede zaak – die door een andere rechter is behandeld – speelt drie maanden later. Ook deze uitspraak begint met een opmerking vooraf. Daaruit blijkt dat de advocaat weer een aantal niet-kloppende uitspraken heeft aangevoerd. Bij de zitting komt hij niet opdagen; zijn waarnemer weet de rechter geen uitleg te geven over de herkomst van de genoemde jurisprudentie.
Buiten beschouwing
Ook deze keer laat de rechtbank het beroep op de vermeende rechtspraak buiten beschouwing. Maar niet dan nadat zij de advocaat zijn AI-geblunder onder de neus heeft gewreven: “Ondanks dat de gemachtigde van eiseres met de eerdere uitspraak van de rechtbank hierop is gewezen, heeft hij er niet voor gekozen zijn brief met beroepsgronden in te trekken en te vervangen door beroepsgronden met verwijzing naar relevante rechtspraak, of de niet relevante uitspraken uit zijn beroepsgronden te laten verwijderen.”
Uitleg bij akte
Het komt steeds vaker voor dat rechters in uitspraken advocaten vermanend toespreken omdat zij gebruik van ChatGPT of een andere vorm van AI vermoeden. Vorige maand ging een kantonrechter van de rechtbank Oost-Brabant een stap verder: hij sommeerde een advocaat die met onjuiste ECLI-nummers op de proppen kwam bij akte uitleg te geven over haar AI-gebruik.
Toezicht dekens
Het Dekenberaad liet onlangs weten dat de dekens actief toezicht gaan houden op de wijze waarop advocaten AI gebruiken voor hun werkzaamheden.
Eind februari vertelde de Gelderse deken Wouter Timmermans aan de NOS dat drie advocaten een waarschuwing hadden gekregen vanwege verkeerd gebruik van kunstmatige intelligentie. Twee van die advocaten zijn verplicht op een AI-cursus gestuurd.
