Wie zijn toch die topadvocaten, die korpschef Bouman van de Nationale Politie wil inzetten om schietende politie-agenten te verdedigen? De redactie van Mr. ging op onderzoek uit en ontdekte dat, volgens de Nationale Politie, een poule van dergelijke gespecialiseerde advocaten al bestaat. Maar we konden geen enkele strafrechtadvocaat vinden die op de lijst staat, of die een advocaat kent die op de lijst staat.
Met zijn uitspraak ‘Een schietende agent moet bij de rechtbank de beste juridische bijstand krijgen’ baarde Gerard Bouman begin augustus veel opzien. “Ik wil de garantie dat alleen de allerbeste advocaten onze mensen verdedigen,” zei Bouman toen. Op een vraag van tijdschrift Mr. antwoordt woordvoerder Remco Gerretsen van de Nationale Politie later dat een poule van dergelijke gespecialiseerde advocaten al bestaat. Hoeveel advocaten deze groep precies omvat, is niet bekend, zegt Gerretsen. Wel is duidelijk dat de politie naar een aantal van 20 tot 25 advocaten wil. “Ze moeten in elk geval aan twee voorwaarden voldoen. Op afroep beschikbaar zijn, en ervaring hebben met dergelijke rechtszaken.” Advocaten kunnen meedraaien met de zogeheten AMOK-trainingen van de politie, waar agenten leren hoe een gewapend persoon uit te schakelen en slachtoffers te voorkomen.
Wie die advocaten zijn, wil Gerretsen niet zeggen. En dus deed Mr. maar eens een belrondje met strafrechtspecialisten. “Nee, wij zijn niet benaderd,” zegt Sidney Smeets van Spong Advocaten. “En ik betwijfel of die poule bestaat. Het zou ook vreemd zijn om zo’n lijst samen te stellen en Gerard Spong er niet op te hebben.”
De strafrechtadvocaat Alexander de Swart (Houthoff Buruma) doet veel politiezaken. Hij stond in juli van dit jaar, samen met een collega, de twee agenten bij die werden vervolgd voor het doodschieten in 2013 van de Rotterdammer Mike Stok. De agenten werden ontslagen van rechtsvervolging.
De Swart had al eerder gehoord van de plannen van Bouman. “Ik ben vorig jaar op een informatiebijeenkomst geweest, waarin dit idee werd besproken. En ik heb demonstraties van politiewerk gekregen.” Een perfecte kandidaat voor de poule van Bouman dus. “Maar ik heb er later niets meer van gehoord. Of ik in de poule zit? Geen idee. Ik ken die lijst niet.”
Ook voorzitter Bart Nooitgedagt van de Nederlandse Vereniging voor Strafrecht Advocaten (NVSA) kent geen advocaten op de ‘Boumanlijst’. Terwijl zijn kantoor, De Roos & Pen Advocaten, toch regelmatig agenten verdedigt. “We zijn op de hoogte van de regelgeving, en een aantal collega’s heeft meegedraaid met politietrainingen,” zegt Nooitgedagt.
Bij de strafrechtspecialisten van Cleerdin & Hamer vangen we eveneens bot. “Wij zitten niet in een poule van vaste advocaten,” zegt advocaat Patrick van der Meij. “Of zo’n poule bestaat? Ik weet wel dat sommige advocaten vaker worden ingeschakeld.” Van der Meij noemt de toewijzing van advocaten aan politiemensen een onoverzichtelijk fenomeen, omdat het inschakelen van advocaten soms via de vakbond loopt. Op de vraag of zijn kantoor graag op de Bouman-lijst wil antwoordt Van der Meij: “Als die poule bestaat, horen we erin.”
Je zou kunnen zeggen dat de poule het best bewaarde geheim van juridisch en politioneel Nederland is. Maar redactie van Mr. is zo vrij om te concluderen dat die poule nog helemaal niet bestaat.
Een andere kwestie is of het zin heeft om gespecialiseerde advocaten in te schakelen voor schietende agenten. Alexander de Swart denkt van wel. “Tijdens trainingen ervaar je in wat voor moeilijke situaties de politie verzeild raakt. Daar doe je als advocaat je voordeel mee. Maar de beoordeling is uiteindelijk juridisch. Je moet je ervan bewust zijn dat het achteraf altijd gemakkelijk oordelen is. En dat de kennis van toen de basis moet zijn van je afweging.”
Advocaat Jop Spijkerman (Wladimiroff Advocaten) vindt het een vreemde suggestie om alleen politieagenten gespecialiseerde rechtsbijstand te geven. “Iedere burger heeft recht op een gespecialiseerde advocaat.” Bart Nooitgedagt noemt het daarentegen logisch dat de politie gespecialiseerde advocaten inschakelt voor agenten in het verdachtenbankje. “Iedereen heeft recht op gespecialiseerde rechtsbijstand. Dus ook de politie.”
