Tegen online shaming valt juridisch gezien weinig te doen. Dat stelt Roel Maalderink in zijn prijswinnende scriptie over online shaming die hij schreef voor de master Informatierecht aan de UvA. Op 7 april mag hij hiervoor de Brinkhof internetscriptieprijs van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen in ontvangst nemen.
Tijdens zijn studie werkte Maalderink als tv-presentator bij onder andere Jan Rijdt Rond, PowNews en Internetpesters Aangepakt van Peter R. de Vries. Dat laatste programma bracht hem op het idee voor zijn scriptieonderwerp. “In het programma van Peter R. de Vries hielpen we mensen die slachtoffer waren geworden van internetterreur, zoals online shaming,” legt Maalderink uit. “In Nederland was hier nog nooit juridisch onderzoek naar gedaan, waardoor het me het perfecte onderwerp voor mijn scriptie leek.”
Excessieve uitingen
In het onderzoek staat de vraag centraal in hoeverre slachtoffers van online shaming beschermd worden door het recht. Daarbij gaat het om de afweging tussen de vrijheid van meningsuiting en het recht op reputatie. Uit het onderzoek blijkt dat slachtoffers van online shaming weinig kunnen ondernemen tegen de schandpaalpraktijken. Het gaat vaak over duizenden uitingen van verschillende mensen. Hier valt niet tegenop te procederen. Een slachtoffer kan wel tegen de meest excessieve uitingen procederen, maar het effect daarvan zal waarschijnlijk zeer beperkt blijven.
Patricia Paay
Een recent voorbeeld van online shaming is de zaak van Patricia Paay. Afgelopen februari is zij aan de zogenaamde ‘digitale schandpaal’ genageld, nadat een uitgelekt seksfilmpje van haar viral ging. Op sociale media werd zij voor uitgemaakt voor alles wat mooi en lelijk is.
Ook Sylvana Simons is een bekend slachtoffer van online shaming. Zij kreeg een stortvloed aan discriminerende opmerkingen over zich heen, nadat zij zich had aangesloten bij de politieke partij DENK. Op Facebook werd zelfs een ‘uitzwaaidag’ voor haar georganiseerd, waarvoor tienduizenden mensen zich hadden aangemeld.
Tegenbeweging
Hoewel er juridisch gezien weinig valt te doen tegen dit soort praktijken, ziet Maalderink dat er ook een tegenbeweging ontstaat in de maatschappij: “Paay kreeg, nadat zij haar verhaal in het televisieprogramma Jinek had verteld, veel steunbetuigingen.” Hij hoopt dat dergelijke mediaoptredens er voor zorgen dat mensen in de toekomst twee keer zullen nadenken voordat ze hatelijke berichten de wereld insturen. “Mensen aan de schandpaal nagelen is iets uit de Middeleeuwen en niet van deze tijd,” aldus Maalderink.
