Rechterlijke uitspraken dragen ook bij aan het gezag en de legitimiteit van de rechtspraak. In de rechtspraak is steeds meer aandacht voor de toegankelijkheid van uitspraken. Toch schrijven veel rechters hun uitspraken nog vooral met vakgenoten voor ogen.
Begrijpelijkheid vraagt om diep begrip
In haar proefschrift Sprekende uitspraken laat Geerke van der Bruggen zien dat begrijpelijkheid méér is dan een prettige stijl of korte zinnen. Ze maakt daarbij een cruciaal onderscheid tussen oppervlakkig begrip en diep begrip. Oppervlakkig begrip ontstaat wanneer woorden en zinnen herkenbaar zijn. Diep begrip ontstaat pas wanneer lezers verbanden kunnen leggen, denkstappen kunnen volgen, relevante informatie kunnen wegen en de beslissing kunnen plaatsen in hun eigen situatie. Precies dát niveau is nodig om rechterlijke beslissingen te kunnen beoordelen en accepteren, ook als leek.
Diep begrip mogelijk maken: betere acceptatie
Onderzoek in het proefschrift toont aan dat vereenvoudiging van taal alleen onvoldoende is: zonder aanpassingen in structuur en inhoud blijft diep begrip uit, ook als lezers wel zéggen dat ze de tekst ‘begrijpelijk’ vinden. Begrijpelijkheid vereist een samenhangende aanpak op drie niveaus: uitspraken waarin stijl, structuur én inhoud zijn afgestemd op leken, worden significant beter begrepen én ze worden beter geaccepteerd. Dat betekent: meer rechtsstatelijke legitimiteit, minder frustratie bij procespartijen en een sterker vertrouwen in de rechtspraak.
Wetenschappelijke ondersteuning voor schrijfadviezen
Voorstanders van begrijpelijke uitspraken bevelen al lange tijd aan om uitspraken beter te structureren en meer uitleg te geven bij de redeneringen die rechters hebben gevolgd. En om eenvoudigere zinnen te gebruiken en vaktermen toe te lichten. Het proefschrift Sprekende uitspraken levert wetenschappelijke ondersteuning voor deze schrijfadviezen. Met experimenteel onderzoek laat Van der Bruggen zien dat begrijpelijk schrijven in rechterlijke uitspraken essentieel is. En geen overbodige hype.
Vakmanschap nodig
Het vergt vakmanschap om de schrijfadviezen voor begrijpelijke uitspraken in praktijk te brengen. Hoe zorg je nou precies dat een uitspraak niet te veel beroep doet op voorkennis van lezers? Hoe maak je expliciet wat juridisch relevant is? En hoe neem je de lezer stap voor stap mee in de redenering? Begrijpelijk schrijven vraagt om reflectie en oefening.
Zelf aan de slag met begrijpelijke uitspraken
Wil je zelf ook begrijpelijke uitspraken schrijven? BureauTaal doet in haar werkwijze precies wat het proefschrift Sprekende uitspraken aanbeveelt. We helpen juristen om te schrijven op een manier die recht doet aan het recht. En aan de lezer.
Wil je hier meer over weten? Neem dan contact op met Floor van Horen, 0345 544 837 of floor@bureautaal.nl.
.png)
