‘Die rechtspraak is van ons!!’

Delen:

MR02 SUB LEZ 1 2‘Die rechtspraak is van ons!!’ Dat stond bovenaan de uitnodiging voor het afscheid van Wouter van den Bergh. Hij was tot voor kort vicepresident van de Rechtbank Amsterdam. Ter ere van zijn afscheid organiseerde de rechtbank afgelopen donderdag een symposium over juryrechtspraak.  Afgelopen week wist Van den Bergh dat onderwerp weer volop in de aandacht te brengen, met onder meer een interview in Trouw. Hij pleit voor lekenrechtspraak vanuit de democratiegedachte.

Onder leiding van Max van Weezel, journalist en politicoloog, mocht een panel zich over het thema lekenrechtspraak uit te spreken. Van den Bergh nam zelf geen zitting in het panel maar gaf de sprekers wel enige sturing. “De discussie vervalt snel in de vraag of juryrechtspraak de kwaliteit van rechtspraak verbetert, maar daar gaat het mij niet om. Ik pleit voor lekenrechtspraak vanuit de democratiegedachte.”

Vaker vrijspraak

Geertjan van Oosten, advocaat en bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten, kan zich in het pleidooi van Van den Bergh vinden. “Ik vind het eigenlijk ondoenlijk dat waar twee poten van de trias politica gedemocratiseerd zijn, één poot dat in het geheel niet is.” Van Oosten merkte tijdens zijn bijdragen aan het strafprocesrechttheater in Rotterdam dat een beoordeling door het publiek vaak tot vrijspraak leidt. “Sinds die ontdekking droom ik van juryrechtspraak.” Chrisje Brants, hoogleraar straf- en strafprocesrecht aan de Universiteit Utrecht, kan dat beeld bevestigen. Volgens haar leidt zeker 40% van de juryzaken in Engeland tot vrijspraak. Brants is geboren in Engeland, en is naar eigen zeggen daarom principieel vóór juryrechtspraak. “Het zou een recht van de verdachte moeten zijn om voor berechting door leken te kunnen kiezen.” Brants vraagt zich wel af of lekenrechtspraak samengaat met de Nederlandse mentaliteit anno 2013. “Zitting nemen in een jury brengt plichten met zich mee. Nederland is op dit moment doortrokken van burgerparticipatie met enkel rechten. Ik vraag me daarom af of Nederlanders klaar zijn voor juryplicht.”

Hof van Assisen

Peter van Koppen, hoogleraar rechtspsychologie aan de Universiteit van Maastricht en de Vrije Universiteit, is sceptisch. “Leken zijn veel duurder dan rechters, omdat aan de leek alles moet worden uitgelegd.” Volgens Van Koppen lukt juryrechtspraak praktisch gezien alleen maar door er voor te zorgen dat alleen bijzondere zaken voor deze vorm van rechtspraak in aanmerking te laten komen. Zo zou het Belgische Hof van Assisen maar zo’n 50 zaken per jaar behandelen. Volgens Van Koppen leidt dit tot ongelijkheid, zeker omdat Het Hof van Assisen geen hoger beroep kent. “In België komt je alleen voor een jury terecht als je Dutroux heet.” Van Oosten vindt juryrechtspraak uitermate geschikt voor controversiële onderwerpen en levensdelicten. Hij ziet het Belgische Hof van Assisen daarom juist als een grote inspiratiebron.

Een crisis voor zijn

Van Koppen stelt dat uit onderzoek blijkt dat “het volk helemaal niet moppert en dat Nederlanders vinden dat de rechter vooral zo door moet gaan.” Van Oosten is het niet met Van Koppen eens, volgens hem loopt het beeld van de rechtspraak in Nederland wel degelijk gevaar. “Dit komt vooral omdat sommige volksvertegenwoordigers onzorgvuldig met het beeld van de rechtspraak omspringen. Er begint een wantrouwen te groeien.” Van Oosten wil graag stappen ondernemen voordat het imago van de rechtspraak in een crisis verwikkeld raakt. Lekenrechtspraak kan volgens Van Oosten een sociale cohesie opgang brengen. “Op zitting ziet men de mens achter de boef. Dan is men wel bereid om nuances te maken.”

Een experiment

De panelleden kwamen tijdens de middag qua opinie niet dichter tot elkaar. Toch raken zij het er over eens dat het tijd is voor een experiment met lekenrechtspraak. In de zaal wordt geopperd dat Van de Bergh ‘nu hij toch niets meer te doen heeft’ een burgerinitiatief zou kunnen beginnen om zo de juryrechtspraak op de politieke agenda te zetten. Of Van den Bergh daar daadwerkelijk aan begint, liet hij tijdens de middag in het midden. Hij zei wel: “Maar klaar met het onderwerp ben ik nog lang niet.”

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven