Mr.

Mr. magazine voor juristen recensent Brigitte Roodveldt (Bouwman Roodveldt Kapinga) 63 WWW.MR-ONLINE.NL • JAARGANG 19 • NUMMER 4 • SEPTEMBER 2023 OPLEIDINGEN volop vakkennis, ethiek en vaardigheden RECHTBANKTOERISME strafzittingen in den vreemde CONFLICT MET RECHTER klokkenluidersmelding na berisping Tim de Greve (Stibbe): ‘Juist grote kantoren moeten rechtsstaat beschermen’ ik en mijn cliënt advocaat Bjorn Schipper (Plus One Legal) 37

Ingezonden mededeling Word officier van justitie Breed, afwisselend en verantwoordelijk werk Criminelen een stap voor blijven, beslissingen nemen over opsporing en vervolging en samenwerken in een team met diverse collega’s: het werk als officier van justitie is breed en afwisselend, vaak spannend en altijd verantwoordelijk. Wil je meer weten over deze bijzondere functie en de interessante omgeving? Twee officieren zitten klaar om erover te vertellen tijdens twee webinars op 19 en 28 september. Scan de QR-code hiernaast voor meer informatie en om je aan te melden. Nog goed om te weten: je kunt tot en met 8 oktober solliciteren voor de opleiding tot officier van justitie.

MR. 4 2023 / 3 redactioneel Rechters mogen elkaar niet voor de voeten lopen met uitgesproken meningen, zeker niet in lopende zaken. Anderzijds blijkt uit een arrest van de Hoge Raad dat een rechter wel een zekere uitingsvrijheid heeft. De kwestie is actueel door twee zaken: van raadsheer Charlotte van Rijnberk (gerechtshof Den Haag) en van rechter Nathalie van Waterschoot (rechtbank Noord-Nederland). Van Rijnberk promootte een door haar broer geschreven complotboek over het onderzoek naar de MH17. Volgens het boek was het onderzoek gebaseerd op manipulaties en leugens, en dreigde een rechterlijke dwaling. De raadsheer benaderde rechters, officieren van justitie, een advocaat-generaal en de Tweede Kamer. De Hoge Raad berispte haar omdat ze het vertrouwen in het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht heeft ondermijnd. Niet veel later nam ze − onvermijdelijk − zelf ontslag. Ook bestuursrechter Nathalie van Waterschoot werd berispt, door haar rechtbankpresident Fred van der Winkel. Hij nam die maatregel omdat Van Waterschoot op LinkedIn, op persoonlijke titel, betoogde dat ‘de overheid en de familierechtspraak een ernstige vorm van eenzijdig geweld tegen vrouwen en kinderen laten voortduren en zelfs faciliteren’. Van Waterschoot heeft al langer kritiek op de familierechtspraak. Volgens de president heeft ze met haar uiting afbreuk gedaan aan het gezag en het maatschappelijk vertrouwen in de rechter. De vraag is of dat zo is. In het arrest over de kwestie-Van Rijnberk zegt de Hoge Raad dat een rechter buiten de rechtszaal meningen mag verkondigen over maatschappelijke kwesties, maar moet meewegen of die uitingen invloed kunnen hebben op gezag en onpartijdigheid van de rechterlijke macht. Wat betekent dit in de praktijk? Van Waterschoot kreeg een berisping, maar Jos Silvis, de vorige procureur-generaal bij de Hoge Raad, zei eerder dat de Rechtspraak kritische rechters als Van Waterschoot nodig heeft. En Silvis’ opvolger Edwin Bleichrodt zei in april in Mr.: “Het is niet verstandig om als rechter onderdeel te worden van een maatschappelijke controverse over rechterlijke uitspraken. Maar als de rechtsstaat wezenlijk in gevaar is, wordt wel verwacht dat de rechter zich uitspreekt.” Het is nu onduidelijk hoe ver rechters kunnen gaan in het maatschappelijk en juridisch debat. Vrijheid van meningsuiting is een gevoelig onderwerp voor rechters; het arrest over Van Rijnberk is een goede aanleiding voor hen om, ook buiten juridische procedures om, met elkaar in gesprek te gaan over hun uitingsvrijheid. Uitgesproken rechters Mr. is hét onafhankelijk magazine voor juristen. Het bericht, belicht en becommentarieert actuele zaken in de juridische wereld. De oplage van Mr. is 20.000; het blad verschijnt zes keer per jaar. Mr. heeft een website, www.mr-online.nl, en kent ook een wekelijkse nieuwsbrief. Informatie over Informatie over abonnementen en adreswijzigingen: zie verderop onder Abonnementen en Adreswijzigingen. Redactieadres Donkere Spaarne 14 rd, 2011 JG Haarlem mail: redactie@mr-magazine.nl Redactie Michiel van Kleef (managing editor), mr. drs. Michel Knapen (nieuwsredacteur), mr. Sam Maasbommel (nieuws- redacteur), mr. Karen Rijlaarsdam (eindredacteur), drs. Christa Rompas (bureauredacteur) Vaste medewerkers mr. Jurjen Boorsma (Arrest van de maand), mr. Alieke Bruins, mr. Peter Louwerse, drs. Michiel Rohlof (Dealmakers), mr. Wouter Rohlof, mr. Henriette van Wermeskerken Fotografie Chantal Ariëns, Chris van Houts, Geert Snoeijer Website www.mr-online.nl Webmeester Richard de Vries mail: webmeester@mr-magazine.nl Uitgeverij Uitgeverij Mr. BV Paul Krugerkade 45A, 2021 BN Haarlem Charley Beerman (publisher) mail: beerman@mr-magazine.nl Ontwerp & vormgeving colorscan bv, www.colorscan.nl Drukwerkinkoop en productiebegeleiding RVV/Grafisch, Almere Media-advies Bas van Wooning, 023 – 711 3200 mail: vanwooning@mr-magazine.nl Abonnementen Gratis voor alle als zodanig in Nederland werkende juristen en wo-studenten rechten. Ga hiervoor naar www.mr-online.nl/abonneren Adreswijzigingen en opzeggingen www.mr-online.nl/abonneren Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever openbaar worden gemaakt of verveelvoudigd. ISSN 1388-3372 Copyright Uitgeverij Mr. BV 2023 MICHIEL VAN KLEEF managing editor (vankleef@mr-magazine.nl)

Het CPO heeft een ruim aanbod aan (online) cursussen en webinars. Kijk voor meer informatie en ons uitgebreide cursusaanbod op cpo.nl. Voor scherpe denkers. Welke cursus volgt u bij ons dit najaar? Cursus Asset based finance met Tom Hutten Cursus Actualiteiten Verbintenissenrecht met René Klomp Cursus Bestuurdersaansprakelijkheid met Arpi Karapetian Cursus Wwft: kantoorbeleid met Birgit Snijder-Kuipers Cursus Actualiteiten Privacyrecht met Friederike van der Jagt Cursus ESG voor juristen met Renske van Ekdom Masterclass Contractenrecht met Hendrik Wammes Cursus Beslag- en executierecht met Egbert Loesberg Cursus Actualiteiten Zakelijke rechten met Valérie Tweehuysen Masterclass Decision Analysis in Litigation met Rein Philips Cursus Concern, financiering en aansprakelijkheid met Jeroen Stal Cursus Actualiteiten Aansprakelijkheid & litigation in de financiële sector met Danny Busch

MR. 4 2023 / 5 mr. 4 2023 Interview Tim de Greve 22 Tim de Greve (Stibbe) voert een langdurig en fel gevecht tegen de aantasting van het verschoningsrecht van advocaten. Hij pakt het Openbaar Ministerie hard aan, heeft een serie overwinningen geboekt bij de rechter en is niet bang om man en paard te noemen. “Als wij zwichten, wie stelt deze misstanden dan aan de kaak?” Opleidingen 40 Toekomstbestendige juristen moeten bijblijven. De opleidingsinstituten bieden daarom dit najaar weer volop innovatief en up-to-date onderwijs over juridische vakinhoud, vaardigheden én ethiek. Muraal 51 Croon Davidovich Advocaten heeft sinds de oprichting op vijf verschillende locaties kantoor gehouden. Allemaal aan Amsterdamse grachten. Rechtbanktoerisme 54 Strafrechtdocent Laura Peters bezoekt al jaren rechtbanken tijdens vakanties en heeft inmiddels tientallen buitenlandse strafzittingen bijgewoond. SEPTEMBER Conflict met rechter escaleert Het conflict tussen bestuursrechter Nathalie van Waterschoot (rechtbank Noord-Nederland) en de Rechtspraak is aan het escaleren. Ze kreeg een berisping, en deed een klokkenluidersmelding. 32 22 37 Nieuws 8 KORTE BERICHTEN, over onder meer rechters die genoeg krijgen van ‘bezwaarhufters’, onteigeningsdeskundigen, regels over procesafspraken en exploderende salarissen 13 MEESTERS VAN DE WEEK 16 BETER WERK, met onder meer de personalia en de overstappers van de week Column 31 ARREST VAN DE MAAND Komt een man bij de rechter Rubrieken 19 SNELRECHT 37 IK EN MIJN CLIËNT Bjorn Schipper (Plus One Legal) en Jan-Willem van de Ven (Amsterdam Dance Event) 47 DEALMAKERS Deals van de afgelopen maand Subsidiair 61 NACHTKASTJE Wat leest Stefan Pieters (Business Buddy)? 63 LEZEN recensies door advocaat Brigitte Roodveldt (Bouwman Roodveldt Kapinga) en advocaat-generaal Anouk Paulus (Ressortsparket Den Haag) 66 NETWERKEN Het IEzomerfeest “Vrije denkers zijn dun gezaaid in de advocatuur” TIM DE GREVE 2023

Opleidingsaanbod najaar 2023 1e Cursusdatum Dagen Omschrijving Verkoopprijs NOvA Juridisch 4/10/2023 1 Actualiteitencursus arbeidsrecht 625,00 5 4/10/2023 1 Cursus Awb-bezwaarschriftprocedure 625,00 5 9/10/2023 2 Training Effectief optreden ter zitting bij de bestuursrechter 1.675,00 6 10/10/2023 1 Actualiteitencursus Kinderrechten en Migratie 650,00 6 10/10/2023 1 Actualiteitencursus Participatiewet 625,00 5 10/10/2023 1 Basiscursus Nederlands en Europees aanbestedingsrecht 625,00 5 11/10/2023 1 Cursus Beroepsprocedure bij de bestuursrechter 625,00 5 12/10/2023 1 Cursus Van start met de Omgevingswet 625,00 5 12/10/2023 1 Actualiteitencursus EU-migratierecht I (regulier) 650,00 6 13/10/2023 1 Cursus effectief procederen in het arbeidsrecht 650,00 5 17/10/2023 2 Compactcursus Asiel 1.125,00 10 19/10/2023 1 Actualiteitencursus Wmo en Wlz 625,00 5 20/10/2023 1 Cursus Praktisch procederen in het bestuursrecht 750,00 5 31/10/2023 1 Cursus Wet open overheid 750,00 6 7/11/2023 1 Huurrecht bedrijfsruimte verdiept 625,00 5 8/11/2023 4 Basisopleiding arbeidsrecht 2.250,00 20 8/11/2023 1 Actualiteitencursus Medische aspecten in de asielprocedure 750,00 5 8/11/2023 4 Basisopleiding huurrecht 2.250,00 20 10/11/2023 2 Basiscursus Verzekeringsrecht 1.125,00 12 13/11/2023 1 Basiscursus aanpak WIA-zaken 625,00 5 14/11/2023 1 Actualiteitencursus slachtofferzaken: vordering benadeelde partij 625,00 5 14/11/2023 5 Basisopleiding Onderwijsrecht mbo/hbo/wo 2.750,00 30 16/11/2023 1 Cursus VvE- en appartementsrecht 625,00 5 16/11/2023 1 Verdiepingscursus huurrecht: Renovatie 625,00 6 17/11/2023 1 Actualiteitencursus bewindvoering Wsnp 500,00 6 20/11/2023 2 Cursus De eerste drie ziektejaren 1.250,00 10 21/11/2023 1 Actualiteitencursus EU-migratierecht II (asiel) 650,00 6 21/11/2023 1 Actualiteitencursus Arbeidsongeschiktheidsrecht 625,00 5 22/11/2023 1 Cursus procederen in sociale zekerheidszaken 625,00 5 30/11/2023 1 Cursus geloofwaardigheidsbeoordeling bekeerling en LHBTI’ers 175,00 5 1/12/2023 2 Training Effectief optreden ter zitting bij de bestuursrechter 1.675,00 6 1/12/2023 1 Verdiepingscursus beschermingsbewind en procedurele aspecten 625,00 5 8/12/2023 1 Actualiteitencursus Awb 625,00 5 8/12/2023 6 Leergang vluchtelingenrecht Module C 2.750,00 30 12/12/2023 1 Actualiteitencursus Participatiewet 625,00 5 12/12/2023 1 Verdiepingscursus Alimentatierekenen 625,00 6 13/12/2023 1 Actualiteitencursus Civiel proces- en bewijsrecht 625,00 5 13/12/2023 1 Actualiteitencursus huurrecht 625,00 5 19/12/2023 1 Actualiteitencursus Sociale Zekerheid 625,00 5

Verstevig je kennisbasis Dit najaar kan je bij OSR verschillende cursussen volgen om jouw kennis uit te breiden of op te frissen. Kijk voor het volledige opleidingsaanbod op osr.nl/cursusaanbod of scan de QR-code. 8,4

8 / Mr. 4 2023 nieuws RECHTERS STEEDS GEÏRRITEERDER OVER ‘BEZWAARHUFTERS’ mer van de Haagse rechtbank liggen ruim 2.000 Mulderzaken, waarvan 1.605 van no cure no pay-bureaus. Op een dagdeel worden zo’n 35 zaken behandeld. De Haagse voorraad is dus al goed voor een volle maand dagelijks Mulderzittingen met zulke bureaus, rekent de kantonrechter in zijn vonnis voor. “Op die zitting gaat het vooral om de (hoogte van de) proceskostenvergoeding die bij een (deels) gegrond beroep aan een gemachtigde toekomt. Over het belang van de burger wordt nauwelijks meer gesproken. Die is er ook bijna nooit bij. Dit alles gaat ten koste van een tijdige en afgewogen afdoening van zaken. Het is evident niet redelijk om een proceskostenvergoeding toe te kennen als de reden daarvoor mede in procedeergedrag is gelegen.” Op de betreffende zitting behandelde de kantonrechter zestien zaken van de gemachtigde. In negen daarvan deed hij te laat uitspraak. Als hij het hof zou volgen, zou hij 7.551 euro aan proceskostenvergoedingen moet toekennen. “Dit is duidelijk geen tegemoetkoming in de kosten meer, maar een royale beloning voor geringe inspanningen.” De gemachtigde kan ernaar fluiten. (MK) Bureautjes die massaal bezwaar maken tegen WOZ- of andere aanslagen, de gerechten lijken er een beetje klaar mee. Het gaat de bureaus niet om rechtsbescherming, maar om het binnenharken van proceskostenvergoedingen. “Brutalen hebben de halve wereld”, schreef Bart Schaafsma, teamvoorzitter Belastingen van de rechtbank Noord-Holland onlangs op LinkedIn. “En voor een aantal gemachtigden in voornamelijk WOZ-en BPM-zaken is dat niet genoeg. Hun doel: proceskostenvergoeding en immateriële schadevergoeding.” Zij werken puur voor hun eigen gewin “en als de belanghebbende er iets mee opschiet, dan is dat mooi meegenomen”. De brutalen vertonen vaak ‘hufterig’ gedrag; Schaafsma geeft een aantal voorbeelden. Zo noemde een gemachtigde de rechtbank Gelderland ‘een derderangs rechtbank’ en een ‘maffiose organisatie’, en de Hoge Raad ‘de grootste gajesclub van Nederland en ver daarbuiten’. In een strafzaak bij de rechtbank Amsterdam deed een belastingadviseur valse belastingaangiften. Bij de rechtbank Gelderland procedeerde een gemachtigde zonder toestemming van belastingplichtigen. Een enkeling die als gemachtigde optreedt blijkt eerder als advocaat van het tableau te zijn geschrapt. ZAND IN DE RADEREN Volgens de rechter overspoelen deze ‘brutalen’ de rechtbanken en gerechtshoven met een stortvloed aan beroepszaken – duizenden zaken per jaar per gemachtigde is volgens hem geen uitzondering. Dat doen ze “met warrige, incomplete beroepsgronden vergezeld met eindeloos veel processtukken, waar vaak nauwelijks een touw aan vast te knopen valt.” Met maar één doel, aldus Schaafsma: vertragen en zand in de raderen strooien. Daarin zijn ze nog succesvol, want steeds vaker wordt de redelijke termijn (twee jaar na het indienen van het bezwaarschrift) in belastingzaken overschreden. Na elk half jaar overschrijding moet 500 euro immateriële schadevergoeding worden betaald en is er ook recht op proceskostenvergoeding. “Bingo voor de brutale”, schrijft Schaafsma. “Deze vergoedingen en de schaarse tijd die daarmee gemoeid is, kost de belastingbetaler jaarlijks miljoenen euro’s.” De frustratie zit diep bij Schaafsma en vele anderen die op sociale media op vergelijkbare berichten reageren. Maar zo’n reactie op LinkedIn is niet gepast, stelt Herman Hermans, oud-vicepresident van de gerechtshoven Amsterdam en Leeuwarden, op hetzelfde medium: “Het is nieuw voor mij dat vanuit de rechterlijke organisatie buiten het verband van een uitspraak zulke taal wordt uitgeslagen. Zeer onverstandig.” PINPOINTBRIEF Rechtbanken zelf worden ook steeds kritischer op no cure no pay-bureaus die namens burgers bezwaar maken tegen WOZ- of andere aanslagen. Bijvoorbeeld de rechtbank Noord-Holland in een recente zaak. De gemachtigde (een eenmansbureautje) probeerde de aanslag van een cliënt omlaag te krijgen, met als argumenten: covid, de oorlog in Oekraïne en de crisis in Nederland. Zijn ‘pinpointbrief’ van 52 pagina’s bestond volgens de rechtbank nagenoeg geheel “uit een brij van niet ter zake dienende stukken”. Hij was al gewaarschuwd maar ging door met “niet behoorlijk procederen”. De WOZ werd in deze zaak niet verlaagd, de pandeigenaar mag de proceskosten van de verweerder betalen. DAPPER Dapper was ook de kantonrechter van de rechtbank Den Haag, die uitspraak deed in een Mulder-zaak. Een gemachtigde (van zo’n bureau) klaagde namens zijn cliënt over een verkeersboete van 95 euro. Hij zou ergens verkeerd hebben geparkeerd, maar volgens de gemachtigde zat er geen foto in het dossier van die overtreding. Omdat die foto er gewoon was, verklaarde de kantonrechter zijn beroep ongegrond. Zaak afgedaan? Nee. Sinds een recent arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden moet een te late uitspraak leiden tot een vermindering van de verkeersboete met 25 procent. Daar sluit de kantonrechter zich bij aan, maar het hof bepaalde ook dat dan de proceskosten moeten worden vergoed – maar dat doet deze kantonrechter niet. Hij is wel klaar met het onredelijke geprocedeer door de bureaus, die met geringe inspanning procedures starten. Alleen al in de voorraadka-

MR. 4 2023 / 9 nieuws Mogelijk worden er in de komende jaren boeren uitgekocht ter realisering van de stikstofdoelen. Potentieel meer werk voor onteigeningsdeskundigen dus, maar hun positie is nauwelijks verankerd in de wet. Dat schrijft Sam Schuite in zijn proefschrift De (bijzondere) positie van onteigenings- en nadeelcompensatiedeskundigen, dat hij 30 augustus verdedigde aan de Radboud Universiteit. Een actueel onderwerp: de BBB werd in maart 2023 de grootste in alle provincies. Een van haar verkiezingsbeloften was dat er géén boeren zouden worden onteigend.Inmiddels zijn bijna alle provinciale akkoorden rond en veelal wordt onteigening als laatste redmiddel tóch niet uitgesloten. Mocht het daarop uitdraaien, dan komt Schuites boek van pas. De onteigeningsdeskundige speelt in dergelijke procedures namelijk een unieke rol. “In het normale civiele recht worden deskundigen vaak ingeschakeld om de rechter te voorzien van een stukje expertise waarover de rechter zelf niet beschikt. Bij een onteigening geeft de deskundige daarentegen ook juridisch advies”, vertelt Schuite. NAUWELIJKS WETGEVING Onteigeningsdeskundigen zitten zo ‘op twee stoelen tegelijk’: zij adviseren zowel over taxatietechnische aspecten als over juridische aspecten. “Dat maakt het advies van deze deskundigen behoorlijk invloedrijk, want dat dient als een soort ‘rompvonnis’ en kan direct overgenomen worden door de rechter.” Des te opmerkelijker is het dat hun rol en positie nauwelijks is verankerd in de wet. Sinds de eerste onteigeningswet van 1811 bestaan onteigeningsdeskundigen. “De wetgever heeft in de tussentijd genoeg kansen gehad om kaders voor onteigeningsdeskundigen te creëren, maar heeft dat eigenlijk nooit gedaan.” Onteigening blijft een delicate aangelegenheid en moet daarom objectief en transparant gebeuren. Schuite doet aanbevelingen om meer vast te leggen in de wet, zoals kwaliteitscontrole door een vooraf vastgestelde toetsingsmethode. “Dat voorkomt discussies over de schadedeskundige achteraf, en zorgt voor meer vertrouwen in de rol van deze experts.” (SM) ONTEIGENINGSDESKUNDIGEN: AMPER GEREGULEERD RAADSHEER STAPT OP NA PROMOTEN COMPLOTBOEK De Haagse raadsheer die een berisping van de Hoge Raad kreeg omdat ze bij de MH17-zaak betrokken rechters en aanklagers wilde beïnvloeden door aandacht te vragen voor een complottheorie van haar broer, heeft per 1 september ontslag genomen. De Hoge Raad oordeelde dat raadsheer Charlotte van Rijnberk het vertrouwen in het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht heeft ondermijnd. Volgens de Hoge Raad mag een rechter buiten de rechtszaal zijn mening geven over maatschappelijke kwesties, maar hij moet daarbij wel rekening houden met de invloed daarvan. De gedragingen van Van Rijnberk gingen te ver. De raadsheer probeerde verschillende malen het door haar broer onder pseudoniem geschreven boek MH17 Een valse vlag terreuraanslag te promoten bij rechters en leden van het Openbaar Ministerie die zich met de MH17-zaak bezighielden. Volgens de auteur heeft niet Rusland, maar Oekraïne de MH17 neergeschoten. Hij betoogt dat het onderzoek naar de daders “een door tunnelvisie of corruptie tot stand gekomen cover-up” was en wilde dat de rechtszaak zou worden voortgezet met andere officieren en tegen andere verdachten. De raadsheer vergezelde haar broer toen hij exemplaren van zijn boek afgaf bij de Tweede Kamer en bij de balie van het Haagse Paleis van Justitie. Later probeerde ze een aantal keer zijn theorieën onder de aandacht te brengen van bij de zaak betrokken aanklagers, rechters en advocaten. SHOWPROCES Een paar maanden nadat de Haagse rechtbank drie van de vier verdachten levenslang had opgelegd, noemde Van Rijnberk de zaak tegenover de betrokken advocaat-generaal een “groot showproces” en onthulde ze dat zij het was die de AG eerder het door haar broer geschreven boek toestuurde. Dat leidde tot de zaak bij de vierde kamer van de Hoge Raad, die klachten tegen rechters behandelt. De Hoge Raad vond een schriftelijk berisping − de lichtste disciplinaire maatregel − voldoende, omdat de raadsheer “inzicht heeft getoond in de onaanvaardbaarheid van het handelen” en ze er bovendien mee had ingestemd om geen strafzaken meer te doen. Maar ondanks haar overstap naar een andere afdeling binnen het gerechtshof, heeft Van Rijnberk toch de eer aan zichzelf gehouden en haar ontslag ingediend. (KR) Ga voor actueel juridisch nieuws en uitgebreidere versies van deze berichten naar www.mr-online.nl

Nina de Jonge Senior Consultant nina.dejonge@vialegis.nl Klik en ontdek Vialegis!

MR. 4 2023 / 11 nieuws Het personeelstekort in de juridische branche blijft toenemen. Dat heeft gevolgen voor de salarissen, ziet recruitmentbureau Robert Walters, dat zelfs stelt dat de salarissen ‘exploderen’. De steeds moordender concurrentie in de juridische sector vertaalt zich in stijgende salarissen over de hele linie, aldus Joyce Toeset, senior manager Legal, Tax & Treasury Recruitment bij Robert Walters. “Iedereen kan om een verhoging vragen. Niet alleen de advocaat en de bedrijfsjurist, maar ook de paralegal.” Ze ziet de salarisstijgingen op alle niveaus, van starter tot senior. De bezoldiging in de advocatuur en het notariaat is volgens het bureau het afgelopen half jaar met gemiddeld zes tot tien procent gestegen, en voor inhouse functies zelfs met tien tot vijftien procent. MEEGAAN IN TREND De aanhoudende krapte wordt volgens Toeset verklaard door de toenemende behoefte aan juridische kennis, terwijl er aan de universiteiten niet meer studenten afstuderen dan enkele jaren geleden. Volgens haar zit er maar één ding op voor bedrijven die nieuwe juristen willen binnenhalen: ze moeten mee in de trend van hoge salarissen. “Je hebt namelijk te maken met een nieuwe generatie met andere verwachtingen. Om een aantrekkelijke werkgever te worden en te blijven, moet je deze groep goed belonen. Er zijn immers genoeg andere mogelijkheden.” Het Openbaar Ministerie heeft in een aanwijzing vastgelegd hoe het in het vervolg zal omgaan met procesafspraken met verdachten. Sinds de Hoge Raad vorig jaar groen licht gaf voor procesafspraken tussen OM en verdachte -- zolang althans wordt voldaan aan de eisen van een eerlijk proces -- heeft het fenomeen een hoge vlucht genomen. Meestal wordt een lagere straf uitgeruild tegen het afzien van procedurele rechten. Het OM stelt in de Aanwijzing procesafspraken in strafzaken een aantal randvoorwaarden: zo moeten afspraken tot stand komen op basis van consensualiteit, dient de verdachte te worden bijgestaan door een raadsman, wordt rechterlijke toetsing gegarandeerd en moet recht worden gedaan aan belangen van slachtoffers. Ook wordt de procedure rond het maken van de afspraken beschreven. TIJDWINST Van procesafspraken wordt grote tijdwinst verwacht: “Als de officier van justitie en de verdediging tot een vergelijk komen, kunnen aanvullende, veelal tijdrovende onderzoekswensen achterwege blijven”, aldus Guus Schram van het College van procureursgeneraal. ‘SALARISSEN JURIDISCHE PROFESSIONALS EXPLODEREN’ NIEUW BELEID OVER PROCESAFSPRAKEN ONDERZOEK NAAR TOEGANKELIJKHEID NOTARIËLE DIENSTEN Voor het onderzoek gaat de universiteit gesprekken voeren met (kandidaat-)notarissen van diverse soorten notariskantoren, relevante stakeholders en belangenorganisaties. Het onderzoek wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2024 afgerond. De Radboud Universiteit Nijmegen gaat onderzoeken hoe de toegankelijkheid van het notariaat beter kan. Ook wordt gekeken of een sociaal notariaat wenselijk is. Voor een deel van de Nederlandse bevolking is de notaris onvoldoende toegankelijk. Bijvoorbeeld door een taalachterstand, een verstandelijke beperking of een gebrek aan financiële middelen hebben. In het jaarplan 2022 heeft het bestuur van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie aangegeven dat het notariaat voor iedereen toegankelijk moet zijn én toegankelijk moet blijven, fysiek en digitaal. Om dat te realiseren zijn al initiatieven gestart, zoals uitlegmodules op Steffie.nl, waarin in eenvoudige taal enkele erfrechtelijke kwesties worden toegelicht. TOEZEGGING Aanleiding voor het onderzoek door de Radboud Universiteit is de toezegging van demissionair minister Franc Weerwind (Rechtsbescherming) om de staat van het notariaat en de toegang tot de notariële dienstverlening in het bijzonder te laten onderzoeken. Tijdens een debat over juridische beroepen werd de vraag opgeworpen of minder draagkrachtigen wel genoeg toegang tot het notariaat hebben en of er geen sociaal notariaat moet komen. Het onderzoek wordt verricht in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie en Veiligheid. GESPREKKEN Aan de orde komen vragen als: wat is de huidige staat van het notariaat in termen van toegankelijkheid en kwaliteit van de dienstverlening? In hoeverre past het huidige notariaat bij de behoeften aan notariële diensten in de maatschappij? Zijn verbeteringen nodig of wenselijk wat betreft die toegankelijkheid, kwaliteit en behoeften? Is een sociaal notariaat wenselijk?

BZSE is altijd op zoek naar juridisch en fiscaal talent, vanaf student-stagiaires tot ervaren medewerkers. Wil je meer weten, stuur een e-mail naar Camiel Koster.

Cybersecurity voor Juristen Start 8 november 2023 | 12/18 PO-punten Start 4 december 2023 | 18 PO-punten Digitalisering & Recht Start 6 november 2023 | 18 PO-punten Verdieping van de IT-contractspraktijk Start 31 oktober 2023 | 24 PO-punten In samenwerking met Juridisch Leiderschap Start 26 september 2023 | 32 PO-punten In samenwerking met Energie & Recht Start 22 september 2023 | 6 PO-punten Duurzaamheid & Recht Start 26 september 2023 | 18 PO-punten Start 11 december 2023 | 12 PO-punten AI & Recht Nieuwe training Legal Tech Overtreffen binnen juridisch vakgebied Opleidingen van de hoogste kwaliteit outvie.nl/legal Bekijk ons volledige opleidingsaanbod op Nieuwe training Nieuwe training

MR. 4 2023 / 13 meesters van de week de geïndiceerd is op basis van een bepaalde selectie en weging van uitlegfactoren aan de hand van gezichtspunten.” 3 JULI ANNALIES OUTHUIJSE Annalies Outhuijse (Stibbe) hield met Jaap Waverijn en Larab Mohammad bij de Raad van State een presentatie voor alle hoogste bestuursrechters over hoe om te gaan met oneigenlijke wrakingsverzoeken. U weet nu vast heel goed hoe u een rechter moet wraken. Doet u dat vaak? “Zeker, ik ken de mogelijke succesvolle gronden en alle procedurele voorwaarden waaraan moet worden voldaan (wat erg belangrijk is om niet-ontvankelijkheid te voorkomen, veel zaken worden namelijk niet-ontvankelijk verklaard). Maar ik heb nog nooit een rechter gewraakt en verwacht dat ook nooit te hoeven doen.” Wat staat er bovenaan uw bucketlist? “Ik zou wel een tijdje als onderzoeker of tekstschrijver willen werken bij een satirisch actualiteitenprogramma als De Avondshow of Even tot hier. Lijkt me heerlijk om in zeer korte tijd een complex onderwerp tot de bodem uit te zoeken om dit daarna begrijpelijk uit te leggen (en te bekritiseren). Misschien verschilt het niet eens zoveel van het advocatenwerk.” 13 JUNI JULIA VAN DOORMALEN Julia van Doormalen (Hermans & Schuttevaer Notarissen) is benoemd tot voorzitter van de Vereniging van Jonge Kandidaat-Notarissen (JoKaNoBo) Ring Midden-Nederland. Waar lopen (jonge) kandidaat-notarissen vooral tegenaan? “Enerzijds zie ik dat (jonge) kandidaat-notarissen veel ballen hoog hebben te houden en dat zelf vaak ook graag willen. Dat merk ik bij mezelf ook. Naast mijn werk en de beroepsopleiding, vind ik het leuk om wetenschappelijk onderzoek te doen. In mijn vrije tijd ben ik vaak op de tennis- of padelbaan te vinden. En dan breng ik natuurlijk ook graag tijd door met familie en vrienden. Anderzijds merk ik ook dat er bij mijn generatie een shift gaande is: niet meer leven om te werken, maar werken om te leven. Dit is wellicht een mooi onderwerp voor een inhoudelijke activiteit van de JoKaNoBo.” 19 JUNI MARC LOTH Marc Loth hield zijn afscheidsrede als hoogleraar privaatrecht aan Tilburg University. Raadsheer in de Hoge Raad, decaan aan de Rotterdamse universiteit, rechter op de Antillen, hoogleraar en nog veel meer: een rijke loopbaan. Waarop kijkt u met de meeste voldoening op terug? “Ik vrees dat ik niet kan kiezen. Deze functies hebben mij allemaal iets anders gebracht in termen van persoonlijke ontwikkeling. Toch schuilt er meer continuïteit in dan op het eerste gezicht lijkt. Gaandeweg kwam ik erachter dat ik in al deze functies een dienaar van het recht en de rechtswetenschap ben geweest. Dat is toch wel de rode draad in mijn professionele bestaan. Soms dien je het recht door het te beoefenen, soms door erover te doceren en schrijven, en soms door anderen in staat te stellen dat te doen.” 26 JUNI ANNE HENDRIKX Anne Hendrikx (Clifford Chance) promoveerde als buitenpromovenda aan de Universiteit Leiden op ‘Methoden van contractsuitleg, een model voor de uitleg van een overeenkomst’. Kunt u kort vertellen wat het door u ontwikkelde model van contractsuitleg inhoudt? “Aan de hand van het in mijn boek in kaart gebrachte model kan duidelijkheid worden verkregen over de vraag aan de hand van welke methode een overeenkomst uitgelegd dient te worden in het licht van de bestaande regelgeving, rechtspraak en doctrine, en in het bijzonder welke uitlegmethoJulia van Doormalen Marc Loth Anne Hendrikx Annelies Outhuijse Tessa de Mos MEESTERS VAN DE WEEK Dit is een selectie van de uitspraken die de meesters van de week deden op www.mr-online.nl. 10 JULI TESSA DE MOS Tessa de Mos (Weebers Vastgoed Advocaten) behaalde een diploma als yogadocent. Yoga en het recht zijn ogenschijnlijk twee gescheiden werelden. Zijn er overeenkomsten? “Goede vraag en ontzettend lastig om te beantwoorden. Tijdens mijn rechtenstudie heb ik het vak rechtsfilosofie

Als jurist wil je het verschil maken. Voor je cliënt, voor je bedrijf, voor de samenleving. Natuurlijk moet je kennis dan up-to-date zijn. Maar er is meer. Scherpe juristen zijn in staat om verder te denken en vanuit verschillende perspectieven naar dezelfde zaak te kijken. Daarom nodigen onze docenten uit om kritisch door te vragen tot de kern en de essentie achter de actualiteit te doorgronden. Zo krijg je grip op de zaak en loop je steeds voorop als expert in je vakgebied. Dat maakt een wereld van verschil. Ga naar cpo.nl/maakhetverschil en lees hoe CPO-docent Birgit Snijder-Kuipers het verschil maakt. De universitaire opleider voor scherpe juristen Onderdeel van de Radboud Universiteit De nieuwste wetenschappelijke inzichten Praktijkgericht en actueel Topdocenten met een frisse blik Interactieve onderwijsmethode Voor een succesvolle rechtspraktijk Hoe maak je het verschil?

KENT U EEN POTENTIËLE MEESTER VAN DE WEEK? MAIL ONS! INFO@MR-MAGAZINE.NL MR. 4 2023 / 15 meesters van de week gevolgd en tijdens de yogaopleiding kwam ik in aanraking met yogafilosofie. Yogafilosofie was een flink onderdeel van de opleiding. Een overeenkomst die ik bij mij opkomt is dat uit de yogafilosofie onder meer leefregels (‘the do’s and don’ts’) volgen en dit relateert uiteraard aan wetgeving.” De advocatuur staat bekend als een gejaagde beroepsgroep. Zouden meer advocaten aan yoga moeten doen? “Ik kan het iedereen aanraden om kennis te maken met yoga. Yoga is veel meer dan het beoefenen van yogahoudingen. Denk ook bijvoorbeeld aan het beoefenen van ademhalingstechnieken, bezig zijn met de yogafilosofie (ook in je dagelijks leven) en meditatie.” 17 JULI PAMELA GULDIE EN ERNESTINE HOEGEN Oud-officieren van justitie Pamela Guldie en Ernestine Hoegen publiceerden als schrijversduo de roman ‘Tegenspraak’. In Tegenspraak komen een jonge rechter en officier van justitie, die tijdens hun opleiding lichtingsgenoten waren, tegenover elkaar te staan in een fraudezaak over kinderopvangtoeslagen. Waarom bedacht u juist een dergelijke zaak voor het verhaal? “Een van de doelstellingen van ons boek is om de verschillende kenmerken, mogelijkheden en onmogelijkheden te laten zien van de Nederlandse rechtsgebieden, die toch allemaal met elkaar zijn verbonden. Dit wordt heel mooi geïllustreerd in de Toeslagenaffaire, omdat er zo veel rechtsgebieden en functionarissen bij betrokken zijn. Bij het zoeken naar een geschikte casus voor een roman is het natuurlijk ook belangrijk om aan te sluiten bij de actualiteit, zodat het boek de lezer aanspreekt. Daarmee was het een ideale kapstok om ons verhaal omheen te bouwen. We vlechten allerlei aspecten van de toeslagenzaken door het boek heen, niet alleen in de werksfeer van de hoofdpersonen, maar ook in hun privéleven. Daarmee kunnen we laten zien hoe ver het recht – en soms het onrecht – reikt, zowel voor burgers als voor rechtsfunctionarissen.” 24 JULI WENDY VOS Wendy Vos (senior jurist in de Vreemdelingenkamer van de Raad van State) liep de Vierdaagse in Nijmegen. Als jurist heeft u vast de vierdaagsereglementen goed gelezen. Stonden daar nog bijzonderheden in? “Nou bijzonderheden… Ik vond het wel opvallend dat er een heus dopingreglement is. Vraag me af of dat überhaupt te handhaven is. En het taalgebruik kan soms wel beter. Artikel 2 van het Algemeen Reglement 2023 bevat bijvoorbeeld een heel aparte zin: “Deelname aan de 4Daagse 2023 is toegestaan voor personen vanaf geboortejaar 2011”. Ze bedoelen daar natuurlijk mee dat iedereen die vóór 1 januari 2011 is geboren mag deelnemen aan de 4Daagse, maar zeg het dan ook zo!” 7 AUGUSTUS COEN MODDERMAN Coen Modderman. Per 1 augustus is hij benoemd tot hoogleraar Recht in de decentrale overheden aan de Open Universiteit. Rijk-provincie-gemeente; staat het huis van Thorbecke nog fier overeind, of wordt het onderhand tijd voor een renovatie? “Dat ligt er een beetje aan wat je onder een renovatie verstaat. Er is genoeg ruimte voor verbetering op veel verschillende (zowel specifieke als overkoepelende) thema’s binnen en tussen deze overheidslagen. Renoveren in de zin van die hoofdstructuur Rijk-provincie-gemeente helemaal omgooien, lijkt me (op dit moment) echter geen goed idee. Er is in de afgelopen jaren al veel gewijzigd, zoals decentralisatie in het sociaal domein, de overgang van Wob naar Woo, de voorbereidingen op de Omgevingswet, meer aandacht voor maatwerk en evenredigheid bij bestuurlijk optreden et cetera. En intussen waren er recordaantallen vacatures bij decentrale overheden.” 21 AUGUSTUS ROELAND DE KORTE Roeland de Korte, jurist natuurbeschermings- en dierenrecht (Het Publieke Domein), is actief als ‘juridisch wolvenexpert’. Welke groepen doen zoal een beroep op uw expertise, en met welk type vragen? “Veeboeren, vrijwilligersorganisaties, studenten en particulieren. Het gaat meestal over de vraag of en zo ja, hoe gevaarlijk een wolf is. En een veeboer wil graag weten hoe de procedures er uitzien: hoe en bij wie dien je een aanvraag in om schadeloos gesteld te worden.” Wat is uw drijfveer als jurist? “Een nuttige bijdrage leveren aan de maatschappij. In dit geval een bijdrage aan een zorgvuldige behandeling van en omgang met de wolf in Nederland. Dit in harmonie met de rest van de samenleving. Er is zeker plaats voor de wolf in Nederland, mits aan een paar randvoorwaarden wordt voldaan: het algemene belang van de openbare veiligheid in Nederland.” • Ernestine Hoegen Pamela Guldie Wendy Vos Coen Modderman Roeland de Korte FOTO: BONNITA POSTMA FOTO: BONNITA POSTMA

16/ Mr. 4 2023 PERSONALIA 1 13 7 2 14 8 4 16 10 6 18 12 3 15 9 5 17 11 raadsheer in de Hoge Raad, president van het gerechtshof Arnhem en hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen. JITSKE KRANENDONK en TOINE BARTELS zijn in mei als jurist begonnen bij Catch Legal in Amsterdam. Zij specialiseren zich allebei in het omgevingsrecht. BENOEMINGEN De afgelopen maanden hebben de volgende benoemingen plaatsgevonden: • MARIANNE HIRSCH BALLIN, partner bij Pels Rijcken • NATHALIE VAN HELLENBERG HUBAR, counsel bij DVAN Advocaten • ALEXANDER IJKELENSTAM, counsel bij CMS • VINCENT ENGEL, managing associate bij Simmons & Simmons • ASTRID SIXMA, partner bij Kennedy Van der Laan • JELLE BLOM, partner bij Kennedy Van der Laan • COLINE NORDE, partner bij La Gro Geelkerken Advocaten • TILLY ALBERGA-SMITS, partner bij Lemstra Van der Korst • GIJS BERKHOUT, partner bij Lemstra Van der Korst • MARLEEN VEENSTRA, partner bij Stek • SIMON BOERSEN, partner bij Stek • OLGA DE VRIES, partner bij Van Ardenne & Crince le Roy Advocaten • ROGER VAN DE BERG, partner bij Baker McKenzie • REBECCA KUIJPERS- ZIMMERMAN, partner bij Baker McKenzie • MANON BEIJERINCK- DEZENTJÉ, partner bij Van Diepen Van der Kroef Advocaten MARK KOOPMANS (1) en KEVIN SCHEPER (2) zijn per 1 juni begonnen bij Banning Advocaten in ‘s-Hertogenbosch. Koopmans is afkomstig van Onyx Advocaten en is gespecialiseerd in ondernemingsrecht en insolventierecht. Scheper werkte hiervoor bij De Voort Advocaten | Mediators. En is gespecialiseerd in familie- en erfrecht. OLGA VAN ERP TAALMAN KIP (3) is sinds 1 juli advocaat bij Florent in Amsterdam. Ze werkte hiervoor bij Pogust Goodhead. Van Erp Taalman Kip is gespecialiseerd in dispute resolution. LATIFE TUNCER (4) is per 1 juni begonnen bij Wijn & Stael Advocaten in Utrecht en DOMINIQUE DE HAAS (5) per 1 juli. Tuncer is afkomstig van Marree en Dijxhoorn Advocaten en is gespecialiseerd in vastgoed. De Haas was jurist bij de Raad van State en houdt zich bezig met omgevingsrecht en milieurecht. MYRTHE STEENHUIS (6) is sinds 1 april werkzaam bij Boontje Advocaten & Mediators in Amsterdam. Daarvoor werkte ze bij Valegis Advocaten. Steenhuis is gespecialiseerd in arbeidsrecht. JUSTINE VAN LOCHEM (7) is per 1 juni begonnen als partner bij Van Benthem & Keulen in Utrecht. Ze is afkomstig van Dentons en is gespecialiseerd in huurrecht en commercieel vastgoed. JOREN VELDHEER (8) is sinds 1 juli partner bij Kuyp Baar Advocaten in Laren. Daarvoor werkte hij bij Franken van Kampen Groenhuijsen Advocaten. Veldheer houdt zich bezig met strafrecht. VIVIAN VAN DER KUIL (9) is op 1 juli gestart als associate partner bij Ten Holter Noordam advocaten in Rotterdam. Ze komt van DECK Advocaten en is gespecialiseerd in maritiem recht. Privacyrechtadvocaat CÉLINE VAN WAESBERGE (10) is op 1 juni begonnen bij Project Moore in Amsterdam. Daarvoor werkte ze bij Loyens & Loeff. JOOST KOOREN (11) is per 15 juni begonnen bij Windt Le Grand Leeuwenburgh in Rotterdam. Hij komt van NautaDutilh en is gespecialiseerd in corporate/M&A. MAX RADOVIĆ (12) is per 1 juni begonnen als senior associate bij DLA Piper in Amsterdam. Daarvoor werkte hij bij Loyens & Loeff. Radović is gespecialiseerd in real estate. LOUS VERVUURT (13) is op 1 juni begonnen bij Pinsent Masons in Amsterdam. Daarvoor werkte ze bij BUREN. Vervuurt is gespecialiseerd in financial services. JAN JACOBI (14) is 1 augustus gestart bij BarentsKrans in Den Haag. Hiervoor was hij international legal counsel bij Kindred Group in Londen. Jacobi is gespecialiseerd in merken-, modellen- en auteursrecht. ANTONY JONKMAN (15) is sinds 1 juli partner bij Taylor Wessing in Amsterdam. Hij komt van LXA en is gespecialiseerd in corporate/M&A/ venture capital. SEBASTIAN FRANKENBERG (16) is per 1 juni begonnen als head of valuation services bij Dentons. Hij is afkomstig van Hermes Advisory en is gespecialiseerd in tax/valuation/ transfer pricing. MARIKE BAKKER (17) is 1 juni gestart als managing partner van NautaDutilh in Amsterdam. Ze vormt samen met Sjoerd Meijer en Lieke van der Velden het bestuur. Daarnaast is Bakker hoofd van het Corporate Crime & Investigations team van NautaDutilh. FRED HAMMERSTEIN (18) is per 1 augustus begonnen als voorzitter van het bestuur van de Stichting Tuchtrecht Banken in Amsterdam. Hammerstein was onder meer Wilt u een overstap voor de personaliarubriek melden? Dat kan via het aanmeldformulier op de site: www.mr-online.nl/meld-een-carriereswitch/

MR. 4 2023 / 17 beter werk ingezonden mededeling verjaring na ruim twintig jaar eigenaar van de gemeentebermen te zijn geworden. Namens de gemeente heb ik 27 bewoners gedagvaard en gevorderd de ‘geannexeerde’ gronden te ontruimen. Het leidde tot twee dagvullende descentes, waarbij ik met de advocaat van de wederpartijen, de rechter en een bont gezelschap van veelal deftige bewoners door de wijk trok, als ware het een processie, op de voet gevolgd door de krant en een verslaggever van rechtspraak.nl. De gemeente won alle zaken, al dan niet in hoger beroep. Wat ik destijds niet kon bevroeden, was dat deze arresten (uit 2016) er in belangrijke mate voor hebben gezorgd dat het inmiddels vaste jurisprudentie is dat de lat voor eigendomsverkrijging door verjaring van publieke gronden hoger ligt dan bij particuliere gronden. Nu kan het zijn dat de Hoge Raad hier ooit anders over gaat denken, maar tot die tijd geniet ik in alle onbescheidenheid van mijn ‘nalatenschap’.” Bestuursrechtadvocaat PAULINA BLOM is sinds 1 mei verbonden aan Van der Feltz advocaten. Hiervoor werkte ze op Curaçao bij HBN Law & Tax. “Het eilandleven beviel mij prima, maar ik miste na verloop van tijd voldoende uitdaging op juridisch-inhoudelijk vlak. Binnen mijn rechtsgebied is er in Nederland in vergelijking met het Caribisch deel veel meer gaande op het terrein van wetgeving en rechtspraak. De voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State stelde onlangs nog dat de Omgevingswet een playground wordt voor de commerciële advocatuur. Alle reden dus om hier te zijn.” REZAN ÖKTEN is sinds 1 juni als partner en head of transfer pricing verbonden aan Dentons in Amsterdam. Ökten was hiervoor werkzaam bij Houthoff. “Als kind wilde ik eigenlijk astronaut worden. Nu klinkt belastingadviseur natuurlijk een stuk minder spannend, maar ik vind het eerlijk gezegd net zo boeiend als de ruimte!” FRANS MULLER is 1 juni overgestapt van Clifford Chance naar Baker McKenzie, waar hij partner is in de antitrust & competition-praktijkgroep. “Wat antitrust & competition zo’n leuk vakgebied maakt, is dat het enorm dynamisch is. In deze praktijkgroep combineer je juridische aspecten met sterk economische fundamenten om vraagstukken in een geopolitieke eco-context op te lossen. We worden bijvoorbeeld geconfronteerd met de macht van big tech, samenwerkingen tussen concurrenten in het kader van duurzaamheid, en de veranderende industriële prioriteiten onder invloed van geopolitieke en economische trends.” TOM DE CLERCK is sinds 1 mei partner bij Boels Zanders in Venlo. Hij is gespecialiseerd in insolventierecht, herstructureringen en commercial litigation. Hij komt van NautaDutilh. Toen De Clerck destijds begon met studeren, had hij allerlei “met name door Amerikaanse films ingegeven heroïsche voorstellingen van de advocatuur, waarin ik mezelf zag als laatste strohalm voor onschuldige verdachten die ik dan tegen alle verwachtingen in met een gloedvol en op de juiste momenten ontroerend pleidooi voor de poorten van de gevangenis zou wegslepen (denk A Time to Kill, Primal Fear en A Few Good Men). Tijdens mijn studie kwam ik erachter dat het in Nederland toch iets anders gaat -- vooral het feit dat er geen jury is die ontroerd kan raken door mijn pleidooi was een harde klap -- en had bovendien het burgerlijk recht mijn belangstelling gewekt, zodat ik het strafrecht uiteindelijk achter me heb gelaten.” MATTHIJS BOS is sinds 1 juni als partner verbonden aan Certa Advocaten in Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in arbeidsrecht. Bos was hiervoor werkzaam bij Van der Steenhoven advocaten. Op de vraag wat zijn nieuwe collega’s – en alle lezers van Mr. – misschien nooit over hem te weten zouden zijn gekomen als de redactie er niet naar gevraagd zou hebben, is zijn antwoord: “Dat ik in mijn jeugd een Haagse mat had en op een Puch Maxi rondreed.” RENALDO WILLEMS is sinds 1 juli partner verbonden aan Wildenberg Advocaten in Nijmegen. Hij had hiervoor een eigen kantoor en houdt zich bezig met commerciële handelscontracten. De zaak die hem het meest is bijgebleven? “De ‘landjepik’-kwestie in een villawijk in Boxtel. Aanleiding was de aanleg van een nieuwe riolering, waarvoor de gemeente de bermen tussen de wegen en de percelen van de bewoners wilde gebruiken. Die vonden dat de diverse voorzieningen maar onder het wegdek moesten worden aangelegd, zij meenden door Brede persoonlijke ontwikkeling Alexander van Hussen, Senior Sales Executive bij Brunel: “Wie als jurist aan opleidingen denkt, denkt waarschijnlijk niet meteen aan Brunel Legal. Zonde! Veel van onze interim-juristen volgen naast hun werk een in- of extern opleidingsprogramma. Uiteraard juridisch inhoudelijk van aard, maar altijd met persoonlijke groei voorop. Ons vijfkoppige Learning & Development-team zet zich in voor uiteenlopende kennis- én vaardigheidstrainingen van alle Brunel medewerkers in Nederland. Het is mooi om deze brede persoonlijke ontwikkeling bij juristen te ervaren. Hierdoor werken ze extra snel en efficiënt en zijn ze van grotere toegevoegde waarde voor opdrachtgevers. En hebben onze opdrachtgevers zelf een opleidingsbehoefte, dan voorzien wij daar ook graag in. Denk aan het Achmea-opleidingsprogramma voor Letselschadejuristen die daarna in dienst treden. Een succesformule voor starters! Voor meer ervaren juristen verzorgen wij het Waterstofprogramma. Dit vergroot hun kennis over de technische uitdagingen van deze energiebron van de toekomst en maakt hen betere adviseurs. Maar minstens zo waardevol voor juristen is de kans om via Brunel Legal bij verschillende opdrachtgevers te ervaren wat écht bij hen past. Dit maakt hen niet alleen een betere professional maar – belangrijker – ook een gelukkiger mens!” Mr. overstappers In de rubriek Overstap van de week op onze site komt elke week een jurist aan het woord die een nieuwe baan heeft. Hieronder enkele uitspraken van de overstappers. De volledige interviews zijn te vinden op https://www.mr-online.nl/ mrs-van-de-week/overstapmr-van-de-week/. foto: Patricia Rehe

FINANCIEEL ADVISEUR VOOR NOTARIAAT & ADVOCATUUR van Boetzelaerlaan 24H • 3828 nS Hoogland • tel. 033-20 35 000 • info@ronBorgdorff.nl • www.ronBorgdorff.nl verzekeringen zowel zakelijk als particulier oa: • Beroeps- en Bedrijfsaansprakelijkheid • cyBerrisks- en datalekken • arBeidsongeschiktheid • verzuim • inventaris Groeide uw verzekeringskantoor zo groot, dat goede service voor u verleden tijd is? Of wilt u uw polissen toetsen aan de eisen van de moderne tijd? Ron Borgdorff is meer dan 25 jaar het vertrouwde adres voor advocaten, notarissen en vrijgevestigde juristen. Ouderwetse service, altijd bereikbaar en mét persoonlijke aandacht. Is uw oude verzekeringskantoor u ontgroeid? Wat een papierwinkel, vroeger hielpen ze mij nog… Maar hoe weet ik nu nog of ik goed verzekerd ben? Weet jij wie ik daar moet hebben? Ik was bij het kastje, nu bij de muur… Ik weet het ook niet meer, vandaag alweer een ander aan de lijn… 18/ Mr. 4 2023 beter werk activiteiten SKILLS & CAPABILITIES De afgelopen tijd werden tal van tips over werk gedeeld in de rubriek Skills & Capabilities op www.mr-online.nl. Elke keer dat je dwangmatig op je telefoon zit eet je friet met veel zout: het voelt even lekker, maar je krijgt niets van waarde binnen, aldus coach en vaardigheidstrainer Rüna Honig. In haar serie ‘Afleiding is uit, focus is in’ geeft ze een aantal tips om van deze slechte gewoonte af te komen. Zoals de vijf-minuten-regel: zeg elke keer dat je behoefte voelt om tussendoor op je telefoon te kijken tegen jezelf: “Dat mag over vijf minuten.” Zo leer je de impuls te beheersen van het constant checken van je telefoon. Zelfstandige advocaten en juristen verschillen op allerlei manieren: in specialisme, stijl van werken, type cliënten, tarief, levensovertuiging, et cetera et cetera. Diversiteit alom, maar in de basis zijn er maar twee soorten: de ondernemer en de professional. Marijn Rooijmans (WeLegalNetwork) legt uit waarom het nuttig is daar even bij stil te staan. We delen niet zomaar persoonlijke dingen voordat we weten of we iemand kunnen vertrouwen. Het is echter een mythe dat vertrouwen komt vóór kwetsbaarheid. Het is ingewikkeld: we moeten vertrouwen hebben om ons kwetsbaar te kunnen opstellen, en we moeten ons kwetsbaar opstellen om vertrouwen op te bouwen. Hoe ga je daarmee om? Een bijdrage van Lara van Vliet (Archie Advisory). Dé beroepsvereniging van bedrijfsjuristen organiseert vanaf september diverse bijeenkomsten voor haar leden: • 5 september: Online marketing, tracking en cookies. Spreker: Peter Kager, Chief Quality Officer ICTRecht • 21 september: Amerikaanse contracten, door Jochem Dousi en Alexander Logtenberg (Wijn & Stael Advocaten) • 28 september: Web 3.1, een vervolg op de bijeenkomst van 9 maart over web 3.0 (metaverse, NFT, crypto). Sprekers: Roger van den Berg en Benjamin van Kessel (Baker McKenzie) • 3 oktober: Conscious Contracting, webinar door Corine Post (Dialogue) • 10 oktober: ESG (over de Corporate Sustainability Reporting Directive en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive). Sprekers: Jacques Kröner en Sofie Nijhuis (Houthoff Advocaten) • 9 november: Externe Legal Services en de toekomst. Sprekers: Sebastiaan ter Wee (Aegon en NGB-bestuurslid), Douwe Groenevelt (ASML) en Ivar Timmer (Legal Tech Lab). Tijdens dit seminar worden de resultaten van de tweede editie van de Nationale Enquête Bedrijfsjuristen gepresenteerd. Meer informatie, activiteiten & aanmelden (alleen voor leden) kan via ngb.nl/agenda. Lid worden? ngb.nl/word-lid

MR. 4 2023 / 19 snelrecht Snel op de hoogte zijn van actuele ontwikkelingen in het recht? Ook daarvoor kunt u in Mr. terecht. In de rubriek Snelrecht belichten vooraanstaande juristen periodiek de ontwikkelingen op hun rechtsgebied. Hier samenvattingen van de bijdragen die de afgelopen tijd op de site verschenen. De uitgebreide versies én nieuwe bijdragen kunt u vinden op www.mr-online.nl/overzicht-snelrecht/ AANBESTEDINGSRECHT In eerdere arresten heeft het Europese Hof van Justitie het procesbelang van uitgesloten inschrijvers stevig verruimd, aldus Babette Blaisse-Verkooijen en Oscar van der Pol (Pot Jonker Advocaten). Maar in een arrest over een in Italië georganiseerde Europese aanbestedingsprocedure voor een opdracht voor helikopter-reddingsdiensten wordt een duidelijke grens gemarkeerd. Gevolg is dat de aanbestedende dienst zich kan onttrekken aan een inhoudelijke discussie over het feit dat willens en wetens wordt gecontracteerd met ondernemingen die het kartelverbod hebben geschonden. MEDEDINGINGSRECHT Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft bevestigd dat een kartelboete van een nationale mededingingsautoriteit weerlegbaar bewijs oplevert voor de nietigheid van een contractsbepaling, schrijft Martijn van de Hel (Maverick Advocaten). Het is aan de nationale rechter om te bepalen wat de contractuele gevolgen zijn. Een contract is volledig nietig als de verboden bepalingen hier niet los van kunnen worden gezien. GEZONDHEIDSRECHT Oswald Nunes (KBS Advocaten) schrijft over een per 1 juli in werking getreden wet die zwijgbedingen in de domeinen jeugdzorg, zorg en ondersteuning verbiedt. Zijn kantoorgenote Karina Rongen bespreekt een recente uitspraak van het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg Amsterdam over een zaak waarin het ging om (seksueel) grensoverschrijdend gedrag van een verpleegkundige. Ze kreeg een voorwaardelijke schorsing van zes maanden. PENSIOENRECHT Met een verplichtstellingsbesluit van een pensioenfonds wordt mede voorkomen dat er werknemers zijn aan wie geen (of ten dele) pensioentoezeggingen zijn gedaan (‘witte vlekken’ of ‘grijze vlekken’). Henny van den Hurk (Gommer & Partners Pensioen Advocaten) gaat in op een recent arrest van de Hoge Raad waaruit dit blijkt. Haar kantoorgenoot Theo Gommer schrijft over adequate keuzebegeleiding en zorgplicht bij pensioenen. Dat wordt met de Wet Toekomst Pensioenen een belangrijk onderwerp, zeker als het gaat om wie waar verantwoordelijk voor is en waar deelnemers terechtkunnen met klachten. ARBEIDSRECHT Dienen bovenwettelijke vakantiedagen op dezelfde wijze te worden uitbetaald als wettelijke vakantiedagen? Artikel 7:639 BW maakt geen onderscheid tussen beide soorten vakantiedagen. Een dergelijk onderscheid volgt naar het oordeel van de Hoge Raad evenmin uit andere bepalingen van afdeling 7.10.3, schrijft Yvette Dissel (Boontje Advocaten & Mediators) naar aanleiding van een recente uitspraak. HUURRECHT Voor de toetsing van de aanvangshuurprijs voor een woning is het niet nodig dat het energielabel of de energie-index aan de huurder is verstrekt. Evenmin is nodig dat het energielabel op de huuringangsdatum beschikbaar is of dat de energie-index is opgenomen. Dat blijkt uit een uitspraak van de Hoge Raad naar aanleiding van prejudiciële vragen. Nathalie Amiel (Houthoff) en Ivette Mol (Law & Pepper) bespreken de uitspraak. SNELRECHT

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=