Gemiddeld verdienen mannen in Nederland 14,2 procent meer dan vrouwen. Dat komt deels omdat ze over het algemeen hogere functies bekleden, maar onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek laat zien dat in het bedrijfsleven mannen gemiddeld 7 procent meer verdienen dan vrouwen voor hetzelfde werk.
Deze loonkloof is een van de redenen voor de European Pay Transparency Directive (EPTD). Dat is nu nog een richtlijn, maar in 2027 wordt het voor organisaties met meer dan honderd werknemers verplicht om te rapporteren over beloningsverschillen. De EPTD schrijft ook voor dat deze organisaties een eerlijke en duidelijke loonstructuur hebben, die rekening houdt met variabelen zoals functieniveau, werkervaring en vooropleiding.
Loonstructuur is niet voldoende
Bij Erasmus Q-Intelligence (EQI) zien we vaak dat organisaties denken: “wij hebben een duidelijk salarishuis, dus dit is voor ons niet van toepassing”. Maar dat is echt een misvatting: een strak ingericht salarishuis met schalen en treden is niet voldoende. Zo moet een organisatie verplicht gaan toetsen of er een loonkloof in je organisatie bestaat en hier extern over rapporteren. Bijvoorbeeld wanneer van twee werknemers in schaal 8 er eentje op trede 2 zit en de andere op trede 5, moet je kunnen verantwoorden waarom dat zo is. Lukt dat niet, dan is er werk aan de winkel.
Beloningsverschillen sluipen erin
Beloningsverschillen kunnen op veel plekken een organisatie in sluipen, want er zijn veel variabelen. Bijvoorbeeld bij prestatiebeoordelingen: als persoon 1 beter heeft gepresteerd, zal hij of zij beter verdienen -terecht. EQI corrigeert daar dan ook voor, wanneer we een loonkloofonderzoek in een organisatie uitvoeren. Maar wat als er bij het beoordelen van medewerkers misschien onbewust bepaalde factoren meespelen waardoor mannen onterecht vaker worden aangemerkt als top performer, en dus beter worden beloond?
Alle medewerkers recht op transparantie
Niet alle beloningsverschillen zijn bovendien oorzaak van de genderloonkloof. Het komt vaak voor dat werknemers die zijn aangetrokken ten tijde van krapte op de arbeidsmarkt, hoger ingeschaald worden omdat ze bijvoorbeeld beter konden onderhandelen. Dat kan leiden tot individuele loonverschillen. Het is belangrijk om te beseffen dat met de EPTD straks alle individuele werknemers recht krijgen op loontransparantie. Iedereen kan dan opvragen welke beloning medewerkers krijgen die in de organisatie hetzelfde werk doen. Als een verschil daarin niet te verantwoorden is, kunnen zij mogelijk een claim indienen.
Repareren
Als bedrijf is het dus belangrijk om te beseffen dat je er met een goede loonstructuur nog niet bent. Je moet in kaart brengen of er geen beloningsverschillen in je organisatie bestaan die je niet kunt verantwoorden. De EPTD schrijft voor dat als de kloof groter is dan 5 procent, deze verplicht binnen zes maanden gerepareerd moet zijn. Ook dit is nog niet zo simpel: je kunt medewerkers die te weinig verdienen natuurlijk een opslag geven, als dat niet een al te grote stijging van je totale loonkosten betreft. Maar de onderliggende oorzaak van de loonkloof in je organisatie los je daar niet mee op.
Daarom is het belangrijk om een goede statistische analyse van je organisatie uit te voeren om te identificeren waar beloningsverschillen vandaan komen: alleen dan kun je ze duurzaam repareren. Bijvoorbeeld door bij een krappe arbeidsmarkt de nieuwe werknemer niet in een hogere schaal te zetten, maar een arbeidsmarkttoelage te bieden.
Dr. Kristiaan Glorie is directeur van Erasmus Q-Intelligence (EQI). EQI is verbonden aan het Econometrisch Instituut aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en helpt organisaties om positieve impact te maken met behulp van data-analyse en AI.
Op vrijdag 12 december 2025 organiseert Erasmus Q-Intelligence een ééndaagse Masterclass Equal Pay. Deze editie is speciaal gericht op (bedrijfs)juristen, HR-juristen, advocaten, compliance officers en functionarissen met verantwoordelijkheid voor gelijke beloning of diversiteit & inclusie. Tijdens deze Masterclass leert u hoe u organisaties kunt voorbereiden op de richtlijn, hoe beloningsverschillen juridisch én statistisch worden beoordeeld, en hoe u op basis van gedragseconomische inzichten een effectief plan van aanpak opstelt.
Voor uitgebreide informatie over het programma van deze Masterclass: https://www.eur.nl/eqi/professional-education/masterclass-equal-pay
.jpg)
