Wie dacht dat sinds het aantreden van het nieuwe KNB-bestuur de rust was weergekeerd, komt bedrogen uit. Het rommelt weer volop in het notariaat en het einde is nog lang niet in zicht. De beroepsgroep is verdeeld en ligt overhoop met haar beroepsorganisatie. De KNB kampt met ernstige kritiek uit het veld over met name het gebrek aan democratie. En dat is niet bepaald de eerste keer. Volgens Anna de Vries, voorzitter van de Nederlandse Branche Vereniging van Notarissen, is het tijd voor rigoureuze veranderingen.
Al ruim vijf jaar is het hommeles in het notariaat. Een paar weken geleden barstte weer een bom toen bekend werd dat de Hema een notarisdienst startte. Via deze dienst kun je online een akte afsluiten voor zo’n 125 euro. Buitenstaanders, onder wie staatssecretaris Fred Teeven, vinden de dienst getuigen van innovatief ondernemerschap, maar veel notarissen zijn woedend en zien het Hema-initiatief als de bijl aan de wortel van het notariaat. Een kleine minderheid ziet het juist meer als een wake-upcall in plaats van een bedreiging. De onenigheid gaat echter inmiddels allang niet meer over de Hema alleen, maar ook en vooral over het optreden van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) in deze affaire en de dubieuze rol die een KNB-bestuurder hierin speelt.
Het is niet de eerste keer dat de KNB onder vuur ligt. Na een grote opstand onder de notarissen onder leiding van de verzetsgroep ‘Notaris voor Rechtszekerheid’ werd in maart 2012 het toenmalige KNB-bestuur weggebonjourd. Het roer moest om. In 2008 werd ook al wat afgeruzied over de te varen koers. Uit de actiegroep ‘De Nieuwe Stempel’, die toen met name zorgde voor discussies over de tarieven, is later de Nederlandse Branche Vereniging van Notarissen (NBVN) ontstaan. Wat is er toch aan de hand met het notariaat? Mr. sprak er over met NBVN-voorzitter Anna de Vries (notaris in Ureterp).
“De kloof tussen het bestuur en de gemiddelde notaris is vergroot”, vindt De Vries. “Het bestuur dat begin 2012 is aangesteld, heeft echt zijn best gedaan om de kloof te verkleinen. Maar de Hema-kwestie leidde tot een averechts effect. Het vertrouwen is weer weg. Zonde, want in crisistijd moet je juist samen sterk staan voor onder meer het behoud van de onafhankelijkheid. Je moet samen de kar trekken.”
Manifest
Ook De Vries is tegen de Hema-dienst. Aanvankelijk zag de KNB echter niet veel reden om in te grijpen. Het is immers een vrije markt, aldus de KNB. Maar na een storm van protest op met name het besloten LinkedIn-forum van de beroepsorganisatie en verschillende berichten in de media besloot de KNB toch in actie te komen door de zaak voor te leggen aan de tuchtrechter. Mogelijk besloot de KNB hiertoe nadat naar buiten kwam dat KNB-bestuurder Jef Oomen een Hemanotaris bleek te zijn.
En dat was voor de notarissen van het Utrechtse kantoor Turn Legal reden genoeg om weer een manifest te schrijven. Zij klommen tijdens de perikelen begin 2012 zelf ook al in de pen. In januari 2014 wordt hun nieuwe stuk uitgebreid besproken in de ledenraad van de KNB. De notarissen pleiten voor meer democratie binnen de beroepsvereniging, een sterk afgeslankt takenpakket én een integriteitsonderzoek. Dat laatste is volgens De Vries niet nodig. “Jef Oomen heeft zich de afgelopen jaren ontzettend hard gemaakt voor de omwenteling van het notariaat. Dat hij een Hemanotaris is, is gewoon onhandig en ongelukkig maar ik twijfel niet aan zijn integriteit. Vergeet niet dat het zo zou kunnen zijn dat zijn kantoor heeft ingestemd om mee te doen. Hij heeft er misschien geen invloed op gehad.”
Rigoureus
De Vries is het wel volkomen eens met de andere stellingen van de manifestschrijvers. “De KNB zou weer gewoon een orde moeten zijn, met dus alleen ordetaken. Lean and mean. En leden moeten direct invloed op het bestuur en het beleid krijgen. Het bureau van de KNB werkt fulltime aan beleid, maar het moet juist uit het notariaat zelf komen. Dat gebeurt nu onvoldoende. De beroepsgroep heeft nog steeds het gevoel dat hoog of laag springen geen zin heeft, omdat de KNB toch wel haar eigen koers zal varen. Het bestuur heeft de afgelopen tijd wel stappen in de goede richting gezet door bijvoorbeeld de bureautaken te herschikken en een lobbyist en een woordvoerder aan te stellen. Maar het mag van mij allemaal wel wat rigoureuzer. Politieker ook. Dat is trouwens wat het gros van het notariaat wil.”
Vanmiddag spreekt De Vries hierover verder met manifestschrijver Adriaan Rothfusz van Turn Legal. Daarna hoopt ze ook met andere notariële belangenclubs, waaronder de actiegroep Notaris voor Rechtszekerheid, te spreken. De Vries heeft nog geen contact met het KNB-bestuur gehad. Dat gaat binnenkort waarschijnlijk wel gebeuren. “Ik denk absoluut dat het bestuur er voor open staat om te praten en de handen ineen te slaan.”
Ondanks herhaaldelijke verzoeken van de kant van Mr. bleek KNB-voorzitter Franc Wilmink, die in een interview in het novembernummer van Mr. nog benadrukte dat notarissen niet meer met de ruggen tegen elkaar moeten staan, niet in staat te zijn om te reageren. Wel is bekend dat het bestuur vindt dat er een discussie binnen de hele beroepsgroep moet komen over hoe het notariaat zijn beroep zou moeten uitoefenen. In de eerste helft van 2014 zullen daarom onder meer regiobijeenkomsten worden georganiseerd.
