In het Jaarplan 2026 heeft de Rechtspraak vastgelegd waar zij mee bezig is en wat de plannen voor het nieuwe jaar zijn. Traditiegetrouw begint het met een voorwoord van Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak. Deze tekst − over het vertellen van ‘het verhaal van de rechtsstaat’ − diende vorige week als zijn nieuwjaarstoespraak.
Productieprognose
De ‘productieprognose’ voor het aantal zaken bij rechtbanken, gerechtshoven en de Centrale Raad van Beroep is 1.546.773. Het grootste deel daarvan, 66 procent, zal worden afgehandeld door de kantonrechter. De andere rechtsgebieden zijn veel kleiner dan de kantonzaken. Strafzaken in eerste aanleg (dus niet bij de kantonrechter) vormen 11 procent van het totaal. Civiele zaken maken 13 procent van het totaal uit; het overgrote deel hiervan betreft familiezaken. 10 procent van de zaken gaat over bestuursrecht.
De gerechtshoven zullen dit jaar naar verwachting een kleine 50.000 zaken gaan doen; zo’n 30.000 daarvan zijn strafzaken. Bij de Centrale Raad van Beroep is de prognose 3.049 zaken.
1,6 miljard euro
De 1,5 miljoen zaken worden afgedaan door zo’n 2.700 rechters en raadsheren en 10.800 gerechtsambtenaren.
De Rechtspraak ontvangt het komende jaar ruim 1,6 miljard euro van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Dat bedrag is inclusief een structurele verhoging van ruim 50 miljoen euro voor thema’s als zwaardere zaken, nieuwe wetgeving, AI-investeringen en extra beveiliging.
Onbewuste vooroordelen
De Rechtspraak schrijft in het Jaarplan dat zij continu werkt aan het verbeteren van kwaliteit en toegankelijkheid. Klantonderzoeken, waarmee afgelopen jaar is begonnen, moeten aanknopingspunten voor verbetering leveren. Ook zal het komende jaar aandacht worden besteed aan onbewuste vooroordelen die bestaan onder Rechtspraakmedewerkers. Dit gebeurt onder andere in workshops en trainingen.
Digitalisering
Digitale toegang tot procedures wordt uitgebreid en er wordt gewerkt aan verdere digitalisering van de zittingspraktijk. Ook wil de Rechtspraak meer uitspraken publiceren; naar verwachting wordt dit jaar een eerste versie van nieuwe publiceertool in gebruik genomen.
Verder blijven tijdige en voorspelbare rechtspraak belangrijk.
Werkdruk
De Rechtspraak werkt aan een AI-strategie, bedoeld om AI op een verantwoorde manier in te zetten. De werkdruk blijft een punt van aandacht; er lopen verschillende projecten die moeten bijdragen aan vermindering daarvan. In dit kader wordt ook opgemerkt dat het door het beperkte aantal fiscalisten op de arbeidsmarkt moeilijk is om rechters en ondersteuners te vinden voor de belastingrechtspraak. Daarom komt er dit jaar een wervingscampagne die zich richt op fiscalisten.
