Tools ontwikkelen voor burgers die geen advocaat kunnen betalen en ketengericht werken. Als het aan de deelnemers van de expertmeeting van het Kenniscentrum van de Hogeschool van Amsterdam ligt, gaat de juridische sector daar de komende jaren aan werken. Vertegenwoordigers van onder andere advocatuur, notariaat en gerechtsdeurwaarders kwamen 27 februari bijeen om te spreken over de voor- en nadelen van juridische online tools.
Pre-wetsevaluatie
Als voorbeeld van een juridische tool diende de Kinderalimentatie Rekentool (KART), horende bij het vereenvoudigde kinderalimentatiesysteem op initiatief van de Tweede Kamerleden Jeroen Recourt (PvdA) en Ard van der Steur (VVD). Bregje Dijksterhuis, senior onderzoeker Legal Management aan de Hogeschool van Amsterdam, deed onderzoek naar deze tool vanuit het perspectief van alimentatieplichtigen en -gerechtigden. Uit haar onderzoek blijkt dat ouders die uit elkaar gaan blij zijn met de tool. Op deze manier kunnen zij zonder inmenging van juridische professionals zelfstandig de alimentatiekosten berekenen.
Een eigen diagnose
Het kenniscentrum wil van de experts weten welke juridische tools in de toekomst nog meer ontwikkeld zouden kunnen worden. Als voorbeeld noemt Ivar Timmer, clustermanager Legal Managent bij de Hogeschool van Amsterdam, kennisfilmpjes voor burgers waarin veel voorkomende geschillen worden behandeld. Hij denkt dat er in principe voldoende informatie voorhanden is, maar dat de kwaliteit daarvan omhoog kan. Volgens Noëlle Bynoe (À la carte Advocaten) gebruiken rechtzoekenden op dit moment al regelmatig online informatie. “Steeds meer cliënten komen goed geïnformeerd naar een afspraak.” Gerben Bosma (Bosselaar & Strengers Advocaten) bevestigt dit. “De vergelijking met de huisarts kan worden gemaakt. Cliënten hebben vaak voordat zij naar de professional gaan al een eigen diagnose gesteld.”
Filmpje niet genoeg
De experts zijn het er echter over eens dat gedigitaliseerde kennis of informatiefilmpjes nooit de juridische professional kunnen vervangen. Bynoe: “Er is behoefte aan het sociale aspect. Vooral bij civiele zaken wenst men gerustgesteld te worden. Een algemeen filmpje is voor mensen niet genoeg.” Antonie Kerstholt (Kerstholt Bedrijfsadviseurs) denkt dat juridische tools voornamelijk ontwikkeld moeten worden voor mensen die geen advocaat kunnen betalen. Bosma stelt dat een tool geschikt is voor in principe ieder juridisch geschil, zolang het belang maar klein genoeg is. Ook zal een tool volgens hem vooral handig zijn in de beginfase van een conflict.
De rookworstnotaris
De cliënt is dus steeds beter geïnformeerd, maar houdt vermoedelijk behoefte aan bevestiging in geval van een juridisch conflict. Kan de burger zelfstandig een contract opstellen? Het kenniscentrum is benieuwd naar de mening van de experts over het initiatief van HEMA om burgers zelf online notariële akten te laten maken. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) is niet blij met deze ontwikkeling en is zelfs naar de tuchtrechter gestapt. “Houdt de gevestigde orde zich op die manier niet te veel bezig met een achterhoedegevecht?”, wil Rob van Otterlo, lector Legal Managent van de Hogeschool van Amsterdam, weten. Caroline van Kordelaar (bestuurssecretaris KNB) verdedigt de keuze voor de tuchtrechter. HEMA weet door haar nieuwe service wie er naar de notaris gaat, terwijl dit eerder geheim bleef. Volgens de KNB is dit een inperking van de privacy van burgers en de beroepsorganisatie is bang dat dit leidt tot een verschraling van de rechtsbescherming. Kerstholt kan zich niet vinden in de houding van het notariaat. Volgens hem is dit juist een voorbeeld dat laat zien dat de huidige juridische dienstverlening te weinig bezig is met de behoefte van de klant. “Het aanbodgericht werken is niet meer van deze tijd. Misschien is de klant best bereid om voor een lagere prijs zijn privacy op dit gebied op te geven.”
Kwaliteit
Van Otterlo denkt dat de laagdrempeligheid van het initiatief van HEMA er wel voor kan zorgen dat mensen zaken gaan regelen die ze anders ongeregeld zouden laten. Een goede ontwikkeling vinden de experts. Maar aan de kwaliteit van de onlinecontracten wordt door de meesten getwijfeld. Van Kordelaar: “Zolang er zich geen problemen voordoen is men tevreden met de opgestelde akte en voldoet het ook. Maar daar wordt een notariële akte niet voor opgesteld.” Ook Bosma denkt dat akten die opgesteld zijn aan de hand van handig zoekwerk op Google in veel gevallen niet afdoende zullen zijn. Kerstholt maakt zich echter minder zorgen. “We moeten de slimheid van de toekomstige klant niet onderschatten.”
Ketengerichtheid
Van Kordelaar en Kerstholt vinden elkaar wel in hun pleidooi voor meer samenwerking tussen verschillende juridische dienstverleners. Van Kordelaar: “De koppen moeten bij elkaar worden gestoken. Er wordt door verschillende beroepsorganisaties zoveel bedacht dat er al is.” De juridische sector zal moeten inzien dat de verschillende dienstverleners niet slechts concurrenten van elkaar zijn, maar elkaar ook kunnen ondersteunen. Kerstholt is er van overtuigd dat ook in de juridische wereld het mono processuele werken zal verdwijnen en dat men in de toekomst ketengericht aan de slag gaat. “Het is de grootste ommekeer in de juridische wereld en het heeft een herverdeling van de juridische activiteiten tot gevolg.” Bosma heeft geen problemen met een gedeeltelijke herverdeling. “Niet alles hoeft door mij als advocaat te worden gedaan. Ik kan gedeelten van het werk uitbesteden bijvoorbeeld aan de hbo-jurist en dit ook laten zien in mijn facturen.”
