De aanpassing volgt op een rechtszaak die in augustus werd aangespannen door burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom, die stelde dat Meta Europese regels overtrad door de voorkeur van gebruikers niet op te slaan.
De voorkeur die steeds verdween
Hoewel Instagram en Facebook, zoals gezegd, al langer een chronologische feed aanboden, vergaten de apps deze voorkeur zodra ze opnieuw werden geopend. Dat was volgens Bits of Freedom een directe schending van de Digital Services Act (DSA), die sinds 2022 voorschrijft dat gebruikers op elk moment een voorkeursoptie moeten kunnen instellen voor de manier waarop content aan hen wordt getoond.
De rechter gaf Bits of Freedom gelijk en verplichtte Meta om de chronologische optie als permanente keuze mogelijk te maken. Meta kreeg daarvoor een deadline tot eind 2025, en heeft die op de valreep gehaald. De betekenis hiervan reikt verder dan het praktische gemak van een tijdlijn in volgorde van plaatsing. Meta’s platformen draaien immers op algoritmen die bepalen welke content “relevant” is voor de gebruiker, gebaseerd op interacties, profieldata en andere signalen. Dat systeem maximaliseert betrokkenheid, maar staat ook al jaren onder kritiek vanwege (bijvoorbeeld) filterbubbels, manipulatiemechanismen en commerciële belangen. Door de chronologische feed als reële voorkeursoptie te verplichten, wordt een deel van die macht bij de gebruiker teruggelegd. Een woordvoerder van Bits of Freedom verwoordde het als volgt: “De macht wordt nu teruggelegd bij de gebruiker, in plaats van dat Meta dat voor je bepaalt.” Het gaat niet om het afschaffen van algoritmen, maar om het recht op keuze, wat een kernprincipe is van de DSA.
Hoger beroep
Meta legt zich niet neer bij de uitspraak. Op 26 januari staat een hoger beroep gepland. Het bedrijf stelt onder meer dat dit soort kwesties thuishoort bij de Europese Commissie, niet bij afzonderlijke nationale rechtbanken (al wordt juist die lokale handhaving door de DSA mogelijk gemaakt). Voor nu betekent de uitspraak dat Nederlandse gebruikers weer zelf kunnen bepalen hoe zij hun tijdlijn willen zien: ‘ouderwets’ en zonder algoritmische tussenkomst, als ze dat wensen. En belangrijker nog: die keuze blijft staan. Dit markeert een verschuiving naar meer transparantie, meer controle en minder machtsconcentratie bij grote techbedrijven. Of de uitspraak standhoudt in hoger beroep zal moeten blijken, maar de eerste stap lijkt te zijn gezet.
