Het oordeel van de PG is niet nieuw: het is al voor de zesde keer dat de PG vaststelt dat de handelswijze van het OM over strafbeschikkingen in strijd is met wet- en regelgeving. In november 2022 bracht de PG ook al zo’n rapport uit (het vijfde, Buiten de rechter OM), met als boodschap: het OM handhaaft bij het uitvaardigen van strafbeschikkingen de wettelijke voorschriften niet naar behoren, of voert deze bevoegdheid niet correct uit. De PG constateerde toen gebreken in de feitomschrijvingen en kwalificaties in strafbeschikkingen, beoordeelde de schuldvaststelling in bepaalde zaken als ‘gebrekkig’ en stelde vast dat de informatieverstrekking aan de verdachte voor verbetering vatbaar is. Verder werd de wettelijke verplichting om relevante onderdelen van de strafbeschikking te vertalen vaak niet nageleefd.
Niet verbeterd
Is het nu beter? Nee. Nog steeds worden strafbare feiten fout omschreven en worden strafbeschikkingen voor buitenlandse verdachten vaak niet vertaald (in 28 van de 36 dossiers). Dit is te lezen in het nieuwe rapport Wordt vervolgd: Buiten de rechter OM, geïntensiveerd.
Strafbeschikkingen
In 2025 legde het OM 45.500 strafbeschikkingen (boetes en taakstraffen) op voor ‘lichtere’ strafbare feiten (maximaal zes jaar gevangenisstraf), zoals rijden onder invloed. Die bevoegdheid heeft het OM sinds 2008. Vorig jaar werd die bevoegdheid ook toegepast bij zwaardere vermogensdelicten (diefstal, heling). Dan zouden meer verdachten sneller kunnen worden bestraft en komt meer zittingscapaciteit vrij voor zware strafzaken, was het achterliggende idee. Daarop kwam kritiek vanuit de rechtspraak – bij strafbeschikking komt geen rechter aan te pas.
Straffen
Ook de PG is in zijn meest recente rapport kritisch op die ‘geïntensiveerde’ inzet van het OM. Zo sluit het nieuwe OM-beleid minder goed aan op de straffen die rechters normaal gesproken opleggen voor zulke delicten: er worden minder vaak korte gevangenisstraffen geëist en zaken worden vaker zelf afgedaan met een strafbeschikking.
Nieuw ICT-systeem
De PG bestudeerde 129 strafdossiers (een steekproef). Conclusie: sinds het vorige onderzoek (2022) is het ‘het merendeel’ van de verbetermaatregelen die het OM zelf had aangekondigd – denk aan de omschrijving en juridische kwalificatie van strafbare feiten – nog altijd niet doorgevoerd. Het weerwoord van het OM: we wachten op het nieuwe ICT-systeem Emma, dat in de eerste helft van 2027 operationeel is. De toezichthouder heeft moeite met dit argument: veel aanpassingen kunnen nu al handmatig worden gedaan maar dat gebeurt weinig.
Lees hier het rapport Wordt vervolgd: Buiten de rechter OM, geïntensiveerd.
