Het notariaat zit weer in de lift, zo blijkt uit een woensdag gepubliceerd rapport van de ABN AMRO. In 2014 was dit vooral te danken aan de forse toename van het aantal verkochte woningen en het grote aantal schenkingen door de schenkingsvrijstelling. Volgens de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) is het herstel blijvend. “Het notariaat is, meer dan andere vrije beroepsgroepen, klaar voor de toekomst”, aldus Nora van Oostrom, woordvoerder van de KNB.
In 2014 brak voor notarissen eindelijk de zon door, schrijft ABN AMRO, maar er waren ook dalingen te zien. Dit geldt met name voor producten in de familiepraktijk, zoals testamenten. Als oorzaak wordt genoemd dat klanten steeds beter geïnformeerd zijn en daardoor meer zelf gaan doen. “Dit geldt vooral in het voortraject”, zegt Van Oostrom. “Klanten leveren informatie zelf aan in plaats van dat alles aan tafel bij de notaris moet gebeuren.”
De markt voor bestaande koopwoningen zal dit jaar stabiliseren, maar ABN AMRO verwacht wel dat de markt voor nieuwe koopwoningen verder zal groeien. De vraag naar notarisdiensten zal in het komende jaar blijven groeien, maar niet zo explosief als in 2014. Van Oostrom: “2014 was natuurlijk extra rooskleurig. De lijn blijft niet loodrecht omhoog gaan, dat realiseren we ons. Daarom zijn we constant bezig met de vraag hoe we kunnen vernieuwen. Er wordt bijvoorbeeld sterk ingezet op digitalisering. In het notariaat is het besef al langer doorgedrongen dat de koers gewijzigd moet worden, meer dan in andere vrije beroepsgroepen zoals bij advocaten en accountants. Die hebben te lang gedacht dat alles wel goed zou komen als de economie weer aantrok.”
De notaris anno 2015 heeft door het internet meer concurrentie dan vroeger. “Voorheen zochten klanten een notaris om de hoek”, zegt Van Oostrom. “Nu zijn ook notarissen in andere plaatsen nog maar één muisklik weg”. Volgens het rapport van ABN AMRO hebben notarissen niet alleen te maken met een toename van de onderlinge concurrentie, maar ook met druk op de tarieven. Klanten zijn kritisch over de prijs van standaardproducten en letten daarnaast erg op de prijs-kwaliteitverhouding.
De afgelopen jaren hebben notariskantoren aanzienlijk in de kosten gesneden. Vestigingen werden gesloten en er werd afscheid genomen van medewerkers. In de periode 2011-2014 is het totale werknemersbestand met vijftien procent geslonken. Van Oostrom: “De laatste jaren zijn er weinig mensen aangenomen in het notariaat, maar we zien nu dat er juist weer veel vraag is naar jonge notarissen.”
Net als in de advocatuur wordt in het notariaat de flexibele schil steeds gebruikelijker. Een zorgwekkende ontwikkeling? “Dat durf ik niet te zeggen”, aldus Van Oostrom. “De een vaart wel bij een grote mate van flexibiliteit, een ander kan niet goed tegen de onzekerheid. Maar we moeten ons wel realiseren dat zonder de mogelijkheid van die flexibele schil sommige kantoren misschien failliet waren gegaan.”
Van Oostrom: “De onderzoeksresultaten van de ABN AMRO verrassen ons niet echt. Notarissen realiseren zich bijvoorbeeld al langer dat zij steeds meer de rol van ‘trusted advisor’ kunnen krijgen. Notarissen zijn losgekomen van het ‘akte-denken’. Er wordt goed geluisterd naar de situatie van mensen en op basis daarvan wordt geadviseerd. Als het beste advies is dat er geen akte nodig is, dan is dat zo.”
