Op LinkedIn legt Mr. de vraag voor: wie heeft volgens u gesolliciteerd, wie maakt kans? En: los van de sollicitaties, wie zou deze post moeten krijgen? De functie van vicepresident van de Raad van State is met ingang van 1 juli 2026 vacant. Vicepresident Thom de Graaf kondigde in november 2025 aan dat hij dan wil stoppen. Daarop solliciteren kan niet meer, speculeren wel.
Brief aan de koning
In de Wet op de Raad van State is de procedure voor de voordracht en de benoeming van de vicepresident beschreven. De ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Justitie en Veiligheid doen een voordracht in de ministerraad. De Raad van State wordt voor de benoeming van de vicepresident ‘gehoord’. Anders dan bij de benoeming van staatsraden doet de Raad van State zelf geen aanbeveling. Sollicitanten moeten hun brief dan ook sturen naar de minister van BZK maar die moet zijn gericht aan Zijne Majesteit de Koning, die zelf, staatsrechtelijk gezien, de voorzitter van de Raad van State is. Naar verwachting wordt eind april de naam van de nieuwe vicepresident van de Raad van State bekendgemaakt.
Veel in z’n mars
En die moet veel in zijn (haar) mars hebben, blijkt uit de vacaturetekst die in de Staatscourant stond. De vicepresident heeft de dagelijkse leiding van de Raad van State en van de Raad van State van het Koninkrijk. In totaal werken daar zo’n 75 staatsraden en daarnaast nog zo’n 650 medewerkers – de helft daarvan is jurist. De vicepresident is tevens voorzitter van de Afdeling advisering (momenteel achttien staatsraden).
Gezaghebbend
De vicepresident moet Nederlander zijn en dient als gezaghebbend voortrekker in te staan voor het behoud en versterken van de waarden van de democratische rechtsstaat. Hij moet ook actief bijdragen aan het publieke debat over rechtsstatelijk relevante onderwerpen en het gezag hebben om de regering en de Staten-Generaal te adviseren over staatsrechtelijke en staatkundige aangelegenheden. Hij of zij staat boven de partijen. Ook moet hij of zij het vermogen hebben als naaste adviseur van het staatshoofd op te treden. Ervaring – politiek, bestuurlijk, maatschappelijk – is natuurlijk een pre, liefst opgedaan in een of meer ambten in het openbaar bestuur. Verder moet de vicepresident ‘bij voorkeur’ als jurist ervaring hebben op het gebied van constitutioneel recht, wetgeving en de werking van bestuur en politiek.
Politiek actief
De laatste vier vicepresidenten waren politiek actief. Willem Scholten (1980-1997, CDA) was minister van Defensie en Tweede-Kamerlid. Daarna kwam Herman Tjeenk Willink (1997-2012, PvdA), die was onder andere voorzitter van de Tweede Kamer. Vervolgens werd Piet Hein Donner ‘VP’ (2012-2018, CDA). Hij was eerder minister van Justitie en van BZK. De huidige vicepresident zit er sinds 2018. Thom de Graaf (D66) was eerder onder andere burgemeester van Nijmegen en minister van Bestuurlijke Vernieuwing in Balkenende II.
Nog nooit een vrouw
De Raad van State is in 1531 opgericht. In zijn 495 jaren is nog nooit een vrouw vicepresident geweest. Grote kans dat de nieuwe VP de vijfhonderdste verjaardag van dit hoog College van Staat mag vieren.
Meer topvacatures
Afgewezen kandidaten kunnen nog altijd een poging wagen om president van de Hoge Raad te worden: op 1 november 2026 treedt de opvolger van Dineke de Groot aan. In 2027 komen er twee andere juridische topfuncties vacant: de stoelen van de voorzitter van de Raad voor de rechtspraak (Henk Naves) en van de Nationale Ombudsman (Reinier van Zutphen). De president van het College van Beroep voor het bedrijfsleven, Theo Simons, wordt in 2027 70 jaar – daar zit ook een wisseling aan te komen. Bij de Centrale Raad van Beroep is de zetel voor de president voorlopig bezet: Judith Boeree zit hier sinds 1 januari 2026.
