Als het systeem knelt, toch ruimte houden voor jezelf
Regels, systemen, administratieve druk, targets en tijdgebrek vragen steeds meer aandacht. Denk aan declarabele uren, verslaglegging en interne procedures. In uiteenlopende branches zien we hetzelfde beeld; professionals die bevlogen zijn, maar zich klem voelen zitten in een systeem dat onvoldoende ruimte laat voor hun vakmanschap.
Bij MentaVitalis begeleiden we dagelijks mensen die dit spanningsveld ervaren, wat leidt tot vermoeidheid, frustratie en soms twijfel of je dit wel volhoudt. Bijvoorbeeld de vraag of je het werk nog kunt doen op een manier die juridisch én persoonlijk klopt.
Hoe kan je als professional in zo’n context professioneel blijven handelen, zonder jezelf te verliezen?
Wanneer betrokkenheid leidt tot morele stress
Juist bevlogen professionals lopen het risico om vast te lopen. Zij leggen de lat hoog, nemen verantwoordelijkheid en voelen zich betrokken bij de mensen met wie zij werken. Voor juristen gaat dit vaak over cliënten, rechtvaardigheid en het zorgvuldig afwegen van belangen. Wanneer zij door randvoorwaarden, regels of tijdsdruk niet kunnen handelen volgens hun professionele waarden, ontstaat morele stress: het spanningsveld tussen weten wat goede kwaliteit vraagt en ervaren dat dit niet altijd haalbaar is.
Dit kan zich uiten in onrust, frustratie, vermoeidheid of een knagend gevoel dat het werk niet meer klopt. Morele stress is geen gebrek aan veerkracht. Het laat zien dat iemand betrokken is en waarde hecht aan kwaliteit en van betekenis zijn in het werk.
Van frustratie naar professionele reflectie
Een eerste stap in het omgaan met morele stress is erkennen wat er speelt. Dit helpt om helder te krijgen waar de spanning vandaan komt.
Vragen die daarbij helpen, zijn:
- Wat raakt mij in mijn werk op dit moment het meest?
- Welke professionele waarde staat hier onder druk?
Vaak gaat het om waarden als aandacht, autonomie, zorgvuldigheid of rechtvaardigheid. Waarden die voor veel juristen de kern vormen van hun professionele identiteit. Door deze waarden expliciet te maken, verschuift de focus van onmacht naar professioneel bewustzijn en ontstaat er ruimte om bewuster keuzes te maken.
Bevlogenheid vraagt om bescherming
Het gesprek hoeft niet direct te gaan over blijven of vertrekken. Door te onderzoeken wat je kunt accepteren, waar je invloed op wilt uitoefenen en hoe je jezelf kunt beschermen, ontstaat vaak meer rust, overzicht en hernieuwd werkplezier. Ook binnen een veeleisende juridische praktijk.
Onderscheid tussen vakmanschap en systeem
Wat veel professionals helpt, is het bewust onderscheiden van hun vakmanschap en het systeem waarin zij werken. Vakmanschap gaat over juridische expertise, professionele oordeelsvorming en integriteit. Het systeem bestaat uit regels, structuren en randvoorwaarden. Wanneer deze teveel met elkaar verweven raken, kan het gevoel ontstaan dat het hele werk niet meer klopt. Door het onderscheid opnieuw aan te brengen, blijft zichtbaar waar iemand nog steeds van waarde is, ook wanneer het systeem beperkingen oplegt.
Van machteloosheid naar invloed en keuzeruimte
Hoewel systemen vaak lastig te veranderen zijn, hebben professionals doorgaans meer invloed dan zij op het eerste gezicht denken. Het helpt om te kijken naar verschillende niveaus van invloed.
- Directe invloed: persoonlijke grenzen, keuzes, houding en energiemanagement
- Indirecte invloed: overleg, afstemming, prioritering en communicatie
- Geen of weinig invloed: wet- en regelgeving, organisatiebeleid
Door dit onderscheid helder te maken, ontstaat er meer realisme én meer regie. Het kan al verlichting geven door bewuster stil te staan bij waar invloed mogelijk is. Dan verschuift de aandacht van machteloosheid naar regie.
Kleine, bewuste stappen maken verschil
In de praktijk blijkt dat juist kleine, bewuste keuzes bijdragen aan meer rust en werkplezier. Denk aan het expliciet maken van verwachtingen, het stellen van heldere grenzen of het anders omgaan met tijd en energie. Bijvoorbeeld in dossierkeuzes, planning of de manier waarop je bereikbaar bent voor cliënten en collega’s. Door bewuster te kiezen voor wat professioneel en persoonlijk klopt.
Herkenbaar?
Misschien herken je jezelf in deze spanning tussen betrokkenheid en de ruimte die het systeem biedt. Het kan helpen om daar niet alleen mee te blijven worstelen, maar er samen bij stil te staan.
Bij MentaVitalis begeleiden we professionals uit diverse branches, waaronder de advocatuur, bij het omgaan met morele stress en het hervinden van balans, regie en werkplezier. Altijd met aandacht voor wie jij bent, wat jouw werk van je vraagt en wat jij nodig hebt om duurzaam inzetbaar te blijven.
.png)
