Advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders zijn fel gekant tegen het wetsvoorstel van Teeven om de drie beroepsgroepen zelf op te laten draaien voor de kosten van toezicht en tuchtrechtspraak. Ook kostenbeperkende suggesties in het wetsvoorstel, zoals de interne klachtenregeling, vallen niet in goede aarde. “Alsof een slager zijn eigen vlees moet keuren”, meent Wilbert van de Donk, voorzitter van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG).
Op dit moment draagt de Staat zo’n zeven miljoen euro bij aan de kosten van het toezicht en het tuchtrecht. Als de drie beroepsgroepen zelf voor de kosten moeten opdraaien zullen de gerechtsdeurwaarders naar verwachting twee miljoen euro voor eigen rekening moeten nemen. Van de Donk: “Omgeslagen over alle leden van de KBvG – dit zijn er ongeveer 950 – komt dit neer op 2.094 euro per lid per jaar. Als je alleen de gerechtsdeurwaarders en niet de kandidaat-gerechtsdeurwaarders meetelt gaat het zelfs om ruim 5.000 euro per lid. Dat is een fors bedrag. Als het wetsvoorstel ongewijzigd wordt aangenomen, dan vrees ik dat dit voor een aantal gerechtsdeurwaarders desastreus zal uitpakken.”
Van de Donk legt uit dat de gerechtsdeurwaarders in het wetsvoorstel ten onrechte hetzelfde worden behandeld als notarissen en advocaten. “De drie beroepsgroepen tezamen worden wel aangeduid als de ‘juridische driehoek’. Vaak krijgen ze dezelfde behandeling en is dat ook terecht. Maar in dit geval pakt dat heel ongelukkig uit. Een gerechtsdeurwaarder mengt zich namelijk per definitie in een lopend conflict. Hij moet zaken afdwingen die door de schuldenaar vrijwillig worden nagelaten, en daarbij zal altijd een partij de dupe zijn. Het grootste deel van de klachten over gerechtsdeurwaarders is van deze gedupeerde partijen. Meestal zijn dat niet de eigen cliënten. Bij gerechtsdeurwaarders is er dus nauwelijks een correlatie tussen de kwaliteit van het verrichte werk en het aantal klachten dat binnenkomt. Hoe kan de staatssecretaris dan stellen dat de beroepsgroepen zelf kunnen zorgen dat er minder klachten binnenkomen door kwalitatief beter werk af te leveren?”
Ook het betalen van griffierecht om toegang tot het tuchtrecht te krijgen stuit de beroepsorganisaties tegen de borst. Van de Donk: “Stel dat ten laste van een debiteur juist beslag is gelegd op zijn inkomsten en hij meent dat dit ten onrechte gebeurd is. Je kunt je voorstellen dat het betalen van griffierecht voor zo iemand gewoonweg geen optie is. Waar moet deze debiteur dan met zijn klacht naartoe? De gang naar een onafhankelijke beoordelaar, ook voor onvermogenden, moet hiervoor open blijven staan. Het is overigens een reëel risico dat iemand dan zelf zijn recht zal komen halen, verbaal of fysiek.”
De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) heeft tijdens de consultatieronde in 2013 veel kritiek op het wetsvoorstel geuit en “helaas is er in het wetsvoorstel zoals dat nu naar de Tweede Kamer is gestuurd niet veel gewijzigd”, geeft Robert Veldhoen, woordvoerder van de NOvA aan. Een groot struikelblok voor de NOvA blijft de schijn van belangenverstrengeling van de tuchtrechter. Veldhoen: “Omwille van de onafhankelijkheid van de rechter zou niemand zijn eigen rechter moeten betalen.” De NOvA geeft wel aan bereid te zijn in de buidel te tasten voor kosten verbonden aan het toezicht en ondersteuning van de tuchtrechtspraak, maar niet voor de inzet van de rechters zelf.
Ook op andere punten heeft de NOvA nog steeds moeite met het wetsvoorstel. Zo vraagt zij zich af “waarom alleen notarissen, gerechtsdeurwaarders en advocaten worden getroffen, terwijl andere beroepsgroepen buiten schot blijven.” De NOvA meent dat het argument van Teeven dat advocaten door hun bijzondere positie kunnen profiteren van bepaalde privileges, zoals een domeinmonopolie, en dat het daarom terecht is dat ze ook zelf voor bepaalde kosten opdraaien, ook geldt voor bijvoorbeeld artsen.
De KBvG heeft princiële bezwaren tegen het wetsvoorstel als geheel en meent dat het wetsvoorstel ook met een aantal aanpassingen niet acceptabel is. Het liefst zou de KBvG het voorstel in z’n geheel naar de prullenbank verwezen zien. Niet alleen omdat de inhoud principieel niet acceptabel is, maar ook omdat het voorstel primair een bezuinigingsmaatregel lijkt, terwijl de beoogde bezuiniging voor wat betreft de gerechtsdeurwaarders niet eens gerealiseerd zal worden. Van der Donk: “De kosten die de beroepsgroep nu zelf moet betalen zullen aan opdrachtgevers moeten worden doorbelast. En één van de grootste opdrachtgevers, dat is de overheid zelf. Dit wetsvoorstel is voor zover het de gerechtsdeurwaarders betreft dus niet meer dan een vestzak-broekzak-situatie.”
