Ahlam Janati, opleidingsmanager bij het CPO, Peter Kits, partner bij KPMG, en Rik de Groot, strategisch AI-lead bij Rabobank Legal, vertellen over de aanleiding, de inhoud en wat deze opleiding zo uniek maakt.
‘Juristen krijgen steeds vaker te maken met vraagstukken over bijvoorbeeld AI, privacy, cybersecurity, intellectuele eigendom en digitale contracten,’ stelt Ahlam Janati. ‘Maar zonder basiskennis van de onderliggende technologie is het moeilijk om de juridische risico’s te kunnen identificeren en te beoordelen. We zien dat studenten op de universiteit en de hogescholen nog grotendeels traditioneel worden geschoold. Daardoor is er een competentiekloof ontstaan tussen wat de praktijk vraagt en wat afgestudeerden meebrengen.’
Begeleiden van een digitale transformatie
Peter Kits: ‘Als je naar de digitale businessmodellen kijkt, dan zie je dat die ongelofelijk complex zijn geworden. Neem bijvoorbeeld een bedrijf als Bol. Als je daar vandaag AirPods koopt, dan heb je die morgen in huis. Daar zit een groot netwerk achter. Je kon het product bijvoorbeeld snel vinden omdat het platform jouw voorkeuren al kende. Dan heb je het over de algoritmes vanuit het platform. Maar bij die aankoop gaat het ook over logistiek en de afspraken die zijn gemaakt tussen de producent en de groothandel, en van de groothandel naar de distributeur. Ik merk dat te veel juristen uitsluitend kijken naar het privacyaspect van de digitale transformatie. Maar er zijn juist mensen nodig die zo’n transformatie van begin tot eind kunnen begeleiden.’
Academische kennis gecombineerd met praktijkervaring
Zowel het CPO als KPMG en Rabobank zagen dat de vraag naar juristen met kennis op het snijvlak van recht, technologie en business toenam. Die vraag komt vanuit de markt en organisaties, maar ook vanuit de juristen zelf die met nieuwe vraagstukken in de praktijk worden geconfronteerd. De drie organisaties vonden elkaar op dit punt, en daaruit is deze samenwerking ontstaan.
Rik de Groot: ‘Rabobank heeft een grote internationale juridische afdeling waar juristen en advocaten in loondienst dagelijks werken aan zeer uiteenlopende vraagstukken. Wij moeten niet alleen leren omgaan met AI als gebruiker, maar ook inhoudelijk kunnen adviseren over AI-toepassingen in de bredere organisatie én de juridische kwaliteit van AI-gedreven processen helpen borgen. Deze inhoudelijke en praktische leerbehoeften komen in The Legal Technologist Programme samen.’
Janati: ‘Wat deze samenwerking sterk maakt, is dat die de brede praktijkervaring van KPMG en kennis van de markt combineert met de academische juridische diepgang van het CPO. Zo ontstaat een programma dat direct waarde heeft voor juridische professionals binnen Rabobank én daarbuiten: juristen, consultants en advocaten.’
Een opleidingscommissie onder leiding van hoogleraar Pietro Ortolani heeft het onderwijscurriculum vastgesteld. De docenten krijgen ruimte om hun eigen expertise in te brengen en het curriculum actueel te houden, want de ontwikkelingen gaan snel. Ook Kits is zeer enthousiast over de samenwerking en de invulling van het programma. ‘We vinden het fantastisch dat we de praktijkervaring van KPMG en Rabobank kunnen combineren met de hoge juridisch inhoudelijke kwaliteit die het CPO biedt.’
De vijf onderdelen van The Legal Technologist Programme
De opleiding die KPMG, Rabobank en CPO samen hebben ontwikkeld bestaat uit vijf onderdelen. De legal fundamentals vormen de juridische basis. Gezien de essentie van de juridische basis, wordt onder andere dit onderdeel verzorgd door het CPO. Daarnaast is er het onderdeel tech savvy. Daarin komen onderwerpen als AI, cloudcomputing en blockchain aan bod. ‘Die worden overigens laagdrempelig aangeboden’, vertelt Kits. ‘Het gaat erom dat juristen begrijpen wat technologie doet en wat de impact ervan is.’ Ook creative maakt deel uit van de opleiding. Daarin leren de deelnemers een juridisch probleem visueel te beschrijven en op te lossen via legal design en design thinking. Kits: ‘Niemand leest meer lange memo’s, daarom moet je als jurist leren om adviezen visueel helder en begrijpelijk over te brengen. De Groot vult aan: ‘Daarnaast moeten juristen nadenken over hun bijdrage in bedrijfsprocessen, zeker nu die steeds meer geautomatiseerd plaatsvinden.’
Bij de opleiding zijn ook andere mensen uit het bedrijfsleven betrokken. Zij verzorgen het onderdeel business oriented. Daar brengen zij hun ervaring in die ze hebben opgedaan met het omvormen van traditionele bedrijven tot digitaal gedreven organisaties. Zo vormen praktijkcases een integraal onderdeel van het programma. Het vijfde en laatste onderdeel heet impact driven. Daarin leren juristen hoe zij actief met een bedrijf kunnen meedenken om te innoveren en te groeien. Kits: ‘Dat is een belangrijk uitgangspunt voor KPMG. Wij willen klanten geen ‘nee’ verkopen, maar bedrijven business gedreven helpen om te groeien en te innoveren.’ Het programma is ontwikkeld in nauwe samenwerking met Rabobank als praktijkpartner, maar expliciet niet op de bank toegespitst. De Groot: ‘Het programma is echt bedoeld voor de juridische sector in de volle breedte. Als coöperatie geloven wij in de kracht van samenwerking om vooruit te komen. Door kennis en ervaring uit te wisselen met professionals vanuit alle geledingen, kunnen we de hele juridische sector vooruithelpen in deze snel veranderende praktijk.’
De jurist van de toekomst
De opleiding is er voor de jurist die juridische kennis wil combineren met technologische geletterdheid en commercieel inzicht. Kits: ‘Niet alle juristen hoeven over deze kennis en vaardigheden te beschikken. Gespecialiseerde arbeidsrechtjuristen of ondernemingsrechtjuristen kunnen prima zonder. Maar we hebben wel bruggenbouwers nodig op de plek tussen de business, de compliance-afdeling en de juridische afdeling. Iemand die alles aan elkaar knoopt. Het World Economic Forum heeft aangegeven welke kernvaardigheden in 2030 nodig zijn om de maatschappij en de economie goed te laten functioneren. De rol van legal technologist sluit daar naadloos op aan.’
De Groot: ‘Het tempo van de technologische ontwikkeling en de ambities op AI-adoptie zijn hoog. Zo hoog, dat de relevante kennis en vaardigheden niet ‘on the job’ aangeleerd kunnen worden of met een cursus hier en daar. Om als jurist de regie te kunnen houden voor je organisatie én voor je eigen carrière, is een bredere interventie nodig. Daarom ben ik zo blij met dit programma.’
Janati: ‘De meerwaarde van de jurist van de toekomst zit niet in het uitvoeren van routinetaken; die worden steeds meer overgenomen door AI. De meerwaarde zit in de kritische blik, het ethische filter en het vermogen om technologie te vertalen naar juridische en maatschappelijke impact. Dát is de jurist van de toekomst.’
Meer weten over The Legal Technologist Programme of inschrijven? Kijk op https://www.cpo.nl/kpmg/
