Voor het onderzoek enquêteerde de KNB zo’n vijfhonderd notarissen in Nederland met vragen over welke laagdrempelige activiteiten en initiatieven zij in 2025 hebben ondernomen voor mensen met een kleine portemonnee. Zo’n zeventig procent van de ondervraagden had afgelopen jaar minimaal één keer te maken met een cliënt die over onvoldoende financiële middelen beschikte om notariële diensten af te nemen, maar die eigenlijk wel nodig had. In vrijwel alle gevallen hebben notarissen in zo’n situatie actief gezocht naar een werkbare oplossing. De KNB noemt het beeld dat uit de onderzoeksresultaten naar voren komt “ruimhartig”.
Gratis
Aan negen procent van de cliënten die zich de notarisdiensten eigenlijk niet konden veroorloven, hebben notarissen helemaal geen factuur gestuurd. Zij hebben hun dienstverlening dus bij wijze van uitzondering gratis aangeboden. In 27 procent van de gevallen hebben notarissen korting aangeboden en in 62 procent was een betalingsregeling een passende oplossing.
Activiteiten
Veel notarissen investeren bovendien moeite en vrije tijd in uiteenlopende initiatieven om notariële diensten en informatie op een laagdrempelige wijze dichtbij mensen te brengen, zo blijkt uit het onderzoek. Een derde van de respondenten geeft bijvoorbeeld lezingen aan mantelzorgers, ouderen en dementerenden, en een op de vijf notarissen schrijft artikelen voor lokale media of levert gratis diensten aan lokale goede doelen.
Inloopspreekuur
De KNB constateert tegelijkertijd dat slechts twintig procent van de notarissen een structureel inloopspreekuur houdt. Tijdens zo’n spreekuur kunnen potentiële cliënten zonder afspraak met hun vragen binnenlopen. Inloopspreekuren verlagen de drempel voor mensen om naar de notaris te gaan en kunnen een belangrijke rol spelen om notariële diensten onder de aandacht te krijgen bij mensen die er baat bij zouden kunnen hebben. Het percentage van twintig procent noemt de KNB “weinig”.
Maatschappelijke waarde
De onderzoekuitslagen tonen wat betreft de KNB de maatschappelijke waarde van het notariaat in de praktijk en de KNB zegt de resultaten dan ook mee te nemen in gesprekken met het ministerie om de toegang tot de notaris in Nederland in de toekomst te verbeteren. Inzet van die gesprekken is, als het aan de KNB ligt, al lange tijd de oprichting van het sociaal notariaat. Afgelopen november maakte de beroepsorganisatie bekend in gesprek te willen met het ministerie om een pilot met sociaal notarissen van de grond te krijgen, terwijl het ministerie de boot juist wilde afhouden vanwege financiële beperkingen. Het onderzoek dat de KNB uitvoerde, lijkt een nieuw wapen in de strijd om zo’n pilot dan toch eindelijk gerealiseerd te krijgen.
