Het nieuwste boek van Roberto Pennino is David’s Cadillac. Andere boeken die hij schreef zijn: ‘Italië 1982’, ‘Onsterfelijk Torino’, ‘Bellen met Baggio’ de biografie ‘Alles op gevoel’ over Pierre Vermeulen en ‘Siciliaanse Toestanden’ over de bijzondere geschiedenis en cultuur van het geboorte-eiland van zijn vader.
Wanneer merkte u voor het eerst dat u niet alleen advocaat, maar ook schrijver bent? Was dat altijd al een parallel spoor, of is het schrijverschap later ontstaan?
Al op de basisschool vond ik schrijven leuk. Zo heb ik in die tijd een eigen episode geschreven in de trant van de kinderserie ‘Emiel van de Hazelhoeve’, gebaseerd op een boek van Astrid Lindgren. Het schoolschrift waarin ik dat verhaal schreef is verloren gegaan tijdens een verhuizing, maar ik kan me nog goed herinneren hoeveel plezier het bedenken en schrijven me toen gaf. Later schreef ik voor het middelbare-schoolblad en tijdens mijn studententijd in Utrecht was ik lid van de almanakcommissie van de rechtenfaculteit. Dus het heeft altijd in mij gezeten. Gaandeweg mijn loopbaan als advocaat begon het weer te kriebelen en ben ik mijn passie voor voetbal gaan combineren met die voor het schrijven. En zo is het balletje gaan rollen.
Wat geeft het schrijverschap u dat de advocatuur u niet kan geven – en andersom?
Natuurlijk moet ik als advocaat ook veel schrijven. En affiniteit met taal heb ik altijd gehad. Ook als lezer. Ik kan intens genieten van bepaalde zinsnedes en formuleringen van sommige auteurs. Schrijven over onderwerpen die mij aanspreken geeft me een enorm gevoel van vrijheid omdat ik in dat kader niet gebonden ben aan het juridische jargon en de afbakeningen die bepaalde zaken kenmerken. In mijn werk als advocaat is de taal een wapen om argumenten mee fijn te slijpen, als schrijver gebruik ik de taal meer om kleuring te geven aan wat ik wil vertellen.
Hoe ziet het leven van een auteur er in uw geval concreet uit? Schrijft u ’s avonds na zitting, in weekenden, of plant u bewust schrijftijd in tussen uw zaken door?
Doorgaans begin ik pas met concreet schrijven als ik een naderende deadline heb voor een boek. Onder druk komt de inspiratie. Daarvoor heb ik natuurlijk wel al het onderwerp bepaald en een ruwe schets van de structuur van het boek in mijn hoofd gemaakt, maar pas als de deadline aan de horizon gloort start de motor. Dan sta ik om 5 uur ‘s ochtends op en schrijf ik een uur of twee in stilte. Het geeft een heerlijk gevoel dat je een soort voorsprong op de dag neemt en daarna kunt gaan werken in de wetenschap dat je weer vooruit bent gekomen met je boek.
Hoe bewaakt u de grens tussen vertrouwelijkheid als advocaat en openhartigheid als auteur?
Ik heb, sinds ik advocaat ben, altijd aantekeningen gemaakt van mijn ervaringen in bijzondere zaken. Gewoon voor mezelf, maar die kwamen heel goed van pas tijdens het schrijven van ‘David’s Cadillac’. De vertrouwelijkheid mag uiteraard onder geen enkel beding in het gedrang komen als ik een praktijkverhaal vertel. In ‘David’s Cadillac’ heb ik aardig wat aansprekende gebeurtenissen moeten laten vallen omdat ze te specifiek waren en dus traceerbaar. Al zou ik de namen, locaties, het geslacht van de hoofdpersonen of zelfs de aard van de zaak veranderen, het bleef in die gevallen duidelijk om wie het ging. En dan rest maar één constatering: niet doen. Het is een kwestie van ‘kill your darlings’ want er zat een aantal parels tussen dat de lezer ongetwijfeld had aangesproken. Maar discretie gaat boven alles in mijn vak. Gelukkig bleef er meer dan genoeg over voor het boek. Een mij bekende journalist heeft geprobeerd vijf hoofdstukken te linken aan bestaande zaken. Dat is hem niet gelukt. Dus met die vertrouwelijkheid zit het wel goed, meen ik.
Heeft het schrijverschap uw manier van procederen of adviseren veranderd? Kijkt u anders naar verhalen, cliënten of dossiers?
Het schrijverschap heeft de invulling van mijn werkzaamheden als advocaat niet wezenlijk veranderd. Het zijn voor mij twee gescheiden werelden. Maar ik blijf notities maken als ik aparte dingen meemaak in mijn beroep. Wie weet komt er ooit een vervolg op ‘David’s Cadillac’. Cliënten hoeven er niet voor te vrezen, want zoals gezegd: ik zal er altijd voor zorgen dat mijn verhalen niet kunnen worden gelinkt aan specifieke zaken.
Wanneer u schrijft, bent u dan vooral advocaat die vertelt – of schrijver die toevallig advocaat is?
Voor mijn boeken heb ik inmiddels een schrijfstijl ontwikkeld die afwijkt van mijn stijl als advocaat. Ik probeer in mijn boeken vooral laagdrempelig te zijn: in begrijpelijke zinnen te schetsen wat ik wil zeggen. Zonder dat het Jip en Janneke-taal wordt, natuurlijk. Nu ik erover nadenk is ook de manier waarop ik in mijn werk schrijf mettertijd directer geworden, minder wollig dan pakweg twintig jaar geleden. Maar het blijven twee aparte takken van sport. Al hanteer ik in mijn boeken hetzelfde principe als in mijn praktijk: de feiten moeten kloppen. Dat basisprincipe hanteer ik altijd en onverkort.
Wat zou u moeilijker vinden om op te geven: het procederen of het publiceren?
Op dit moment heb ik een goed evenwicht tussen werk en hobby dus ik hoef daarin geen keuze te maken. Want schrijven is en blijft voor mij een uit de hand gelopen hobby. Misschien dat, als ik ooit een bestseller schrijf, ik wél een keuze zal maken, maar dat is vooralsnog niet aan de orde.
