Voor bescherming in het modellenrecht zijn nodig ‘nieuwheid’ en ‘eigen karakter’. ‘Nieuwheid’ betekent dat er niet eerder een identiek model bekend was. ‘Eigen karakter’ is een soort gekwalificeerde nieuwheid: een model wordt geacht een eigen karakter te hebben, als de ‘algemene indruk’ die het bij de ‘geïnformeerde gebruiker’ wekt, verschilt van de algemene indruk die bij die gebruiker wordt gewekt door modellen die al bekend waren. De houder of ontwerper van een model hoeft daarnaast níet aan te tonen dat het model het resultaat is van een minimum aan creatieve activiteit.
Het Spaanse Deity Shoes heeft verschillende ingeschreven modellen voor schoenen. Zijn modellen worden bepaald op basis van catalogi die worden verstrekt door Chinese leveranciers, die het mogelijk maken om volgens vooraf vastgestelde lijsten verschillende onderdelen van schoenen te personaliseren, zoals de kleur, het materiaal en de plaats van gespen, veters en andere decoratieve elementen.
Is Deity Shoes daarmee wel ‘ontwerper’ in de zin van het modellenrecht? Ja, zegt het Hof van Justitie:
“Het feit dat modellen uiterlijke kenmerken vertonen die vooraf zijn bepaald op basis van een model dat in de catalogus van een leverancier aan de ontwerper van die modellen wordt aangeboden, en dat de door de ontwerper aan die modellen aangebrachte aanpassingen slechts ad hoc zijn en betrekking hebben op door die leverancier aangeboden onderdelen, kan op zichzelf niet in de weg staan aan de erkenning van het eigen karakter van die modellen.” (punt 34).
Daarmee verschilt het modellenrecht wezenlijk van het auteursrecht, waar creativiteit juist wél vereist is, zoals het HvJ EU op 4 december 2025 bevestigde in zijn Mio-arrest.
In het modellenrecht is de ‘ontwerper’ degene die het uiterlijk van een product bepaalt. Het maakt daarbij niet uit of hij wat onderdelen aankruist in een Chinese catalogus of bijvoorbeeld Generatieve AI gebruikt. Als het resultaat maar voldoende afwijkt van wat er al was, kan het voorwerp modelrechtelijk worden beschermd. Zonder inschrijving geldt automatisch na eerste openbaarmaking drie jaar bescherming als niet-geregistreerd EU-model. Na inschrijving binnen één jaar na eerste openbaarmaking geldt een beschermingsduur van maximaal 25 jaar als Benelux of EU-model.
HvJ EU 18 december 2025, C‑323/24, ECLI:EU:C:2025:983, Deity Shoes
