Gefeliciteerd met deze benoeming! In de voetsporen van Douwe Jan Elzinga en Hans Engels – en de eerste vrouw op deze leerstoel.
“Bedankt! Het is een hele eer om deze deskundige heren te mogen opvolgen. Aan het feit dat ik de eerste vrouw op de leerstoel ben, hecht ik niet zoveel waarde. Ik vind het belangrijker dat de meest gekwalificeerde persoon wordt gekozen; blijkbaar was ik dat deze keer.”
Waar moeten wij Oppenheim van de Oppenheim-leerstoel van kennen?
“Jacques Oppenheim was een Nederlandse rechtsgeleerde die leefde van 1849 tot 1924. Wat wapenfeiten van hem: hij heeft het juridische standaardwerk Het Nederlandsch gemeenterecht geschreven en was lange tijd hoogleraar in het ‘Staatsrecht, encyclopedie der rechtswetenschap en administratief recht’ in Groningen. En hij heeft maar liefst twee Staatscommissies-Oppenheim voorgezeten: één over de evenredige vertegenwoordiging en één over de algehele herziening van de Gemeentewet.”
Een bekend adagium uit uw vakgebied is: ‘decentraal wat kan, centraal wat moet’. Maar er moet steeds meer decentraal: de uitvoering van de WMO, de Jeugdwet, de Participatiewet, de Spreidingswet. Wat zegt dit over de gemeentelijke autonomie?
“Die staat onder druk, vrees ik. De gemeentelijke autonomie heeft een plek in artikel 124, eerste lid Grondwet en artikel 108, eerste lid Gemeentewet. Autonome taken zijn net zo belangrijk als medebewindstaken. Maar doordat gemeenten er de afgelopen jaren medebewindstaken hebben bijgekregen zónder dat was voorzien in voldoende financiële compensatie voor de uitvoering daarvan, blijft er waarschijnlijk minder (financiële) ruimte over voor de autonome taken. Hoe groot of klein die ruimte nu is, is onduidelijk bij gebreke aan een overzicht van gemeentelijke medebewindstaken. Met het ROB-advies Meters maken met medebewind en de recente reactie van het kabinet daarop is dit een zeer interessante discussie om verder te volgen.”
Spreekt u liever van taakverandering of taakvergroting van decentrale overheden?
“Het is wat mij betreft niet ‘of-of’, maar ‘en-en’. Decentrale overheden hebben er in de loop der jaren op verschillende terreinen veelal meer taken bijgekregen. Relevant is ook dat de invulling van hun taken deels is veranderd. Beide aspecten beïnvloeden het decentrale recht en wil ik nader onderzoeken.”
De leerstoel richt zich onder andere op de plaats van de decentrale overheden binnen de gedecentraliseerde eenheidsstaat en in een Europese setting. Wat moeten wij ons daarbij concreet voorstellen?
“Ik geef een voorbeeld. Op het terrein van het omgevingsrecht zien we dat het rijk in een aantal gevallen meer regie wil nemen, terwijl de vraag is of de juridische voorwaarden daarvoor wel zijn vervuld. Zo wil de minister van VRO via een instructieregel gemeenten opdragen om permanente bewoning van vakantiehuisjes toe te staan. Dit betekent een doorkruising van gemeentelijk en provinciaal beleid, staat op gespannen voet met de Omgevingswet en lijkt het woningtekort niet structureel op te lossen. Dit leidt tot vragen hoe de verschillende bestuurslagen die belast zijn met overheidstaken binnen ons land, zich tot elkaar (behoren te) verhouden. Wat betreft Europa zien we veel nieuwe wetgeving op ons afkomen die óók van invloed is op de beleidsruimte van decentrale overheden; denk alleen al aan de European Green Deal. Overigens focus ik nu op het omgevingsrecht, maar vergelijkbare ontwikkelingen op andere domeinen zijn net zo relevant om hierbij te betrekken.”
Wie of wat is uw bron van inspiratie?
“Ik ben vrij optimistisch ingesteld en trek dit door in mijn werk door zoveel mogelijk uit te gaan van wat juridisch wél kan en daar passende praktijkoplossingen bij te zoeken. Mijn inspiratie daarvoor vind ik bij Barack Obama.”
Wat is niet over u bekend wat wel interessant is?
“Dat ik elke week met veel plezier aan jazzballet doe.” 🙂
Wat is uw guilty pleasure?
“Meringue. Dat knapperige geluid als je een stukje afbijt… heerlijk!”
Wat staat op uw bucketlist?
“Dan denk ik vooral aan de reizen die ik nog wil maken, bijvoorbeeld naar Canada, IJsland, Jordanië en Vietnam. Er is nog zo ongelooflijk veel natuur- en cultuurschoon te ontdekken in de wereld, ik moet me nog haasten om alles te zien.” 😉
Welk boek las u als laatst?
“Jacoba, Dochter van Holland van Simone van der Vlugt. Het is een mooi boek over een strijdlustige en vindingrijke vrouw in een mannenwereld.”
Als u één dag in de cel moet doorbrengen, met welke beroemdheid zou u dat dan het liefst doen?
“Dan hak ik de dag in tweeën: een halve dag met Mark Rutte over het ogenschijnlijke (?) gemak waarmee hij crises weet te bezweren, zowel nu hij secretaris-generaal bij de NAVO is als voorheen tijdens zijn premierschap. Daarbij komen we dan vast ook te spreken over het boek Het raadsel Rutte van Ron Fresen en Wilma Borgman. Ik ben benieuwd wat hij vindt van het beeld dat daarin van hem wordt geschetst. De andere halve dag wil ik doorbrengen met Lady Gaga. Ze staat al lang aan de top en leeft in een compleet andere wereld dan ik. Ik zou daarom graag willen weten hoe ze haar carrière heeft opgebouwd. En omdat we dan toch een tijd opgesloten zitten met elkaar, is er ook ruim gelegenheid om wat dansmoves van haar te leren.”
Als u het voor het zeggen had, dan…
“… zou ik wereldvrede proberen te bereiken. Dit is vast een cliché en ongetwijfeld naïef. Maar met alles wat momenteel in de wereld gaande is aan oorlogen, kan ik niet anders dan steeds te denken: ‘Kom op, hoe kunnen we het tij keren?!’”
