Vrijdag presenteerde Annalies Outhuijse, directeur van de Academie van Franeker, bij de jaarvergadering van AB – Rechtspraak Bestuursrecht (het wekelijkse overzicht van bestuursrechtelijke jurisprudentie met annotaties) de tien bestuursrechtelijke geboden. Met verwijzing naar het werk van een groot aantal annotatoren zet zij tien overkoepelende lessen uiteen.
Tien lessen
In een toelichting op LinkedIn schrijft Outhuijse dat de AB-annotatoren elk jaar ‘ongelooflijk veel kennis’ verzamelen en maken. “Door een rechterlijke uitspraak te voorzien van commentaar duiden ze de individuele uitspraak, plaatsen ze de uitspraak in context en maken ze inzichtelijk wat de betekenis is voor praktijk en wetenschap.” Omdat deze kennis versnipperd kan raken, ontstond het idee om deze kennis te bundelen en te bezien welke tien lessen uit de meer dan driehonderd annotaties konden worden getrokken. De meeste geboden zijn gericht aan het bestuur, enkele zijn er voor burgers en rechters.
- Bestuur: gij zult uw burgers geen valse hoop geven.
- Bestuursorgaan en rechter: gij zult onafhankelijk zijn.
- Burger: gij zult u netjes gedragen in bestuursrechtelijke procedures.
- Bestuur en bedrijven: gij zult milieumaatregelen nemen.
- Bestuursorgaan en rechter: gij zult opschieten.
- Bestuur: gij zult motiveren met precisie en valide argumenten.
- Bestuur: gij zult de rechtsbijstand eerbiedigen.
- Bestuur: gij zult slechts handelen met een wettelijke grondslag.
- Burger: gij zult u niet vergissen – althans: niet verwijtbaar.
- Bestuur: gij zult evenredig handelen.
Onafhankelijk of onpartijdig
Het tweede gebod liep op LinkedIn wat vragen op. Gerhard Hoogers, honorair hoogleraar vergelijkend staatsrecht aan de Carl von Ossietzky-Universität in Oldenburg en directeur van het Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten “mag toch hopen dat het geen bestuursrechtelijk gebod wordt dat bestuursorganen ‘onafhankelijk’ worden. Van wie trouwens? Nederland heeft er zo ongeveer de hele 19e eeuw over gedaan om te zorgen dat het bestuur onderworpen wordt aan democratische controle door volksvertegenwoordigingen. Dat is nogal een groot goed.” Moet dit niet ‘onpartijdig’ zijn, reageert de Tilburgse universitair docent bestuursrecht Rens Koenraad.
Rolzuiverheid
Outhuijse geeft zelf het antwoord. “Met ‘onafhankelijk’ bedoelde ik hier nadrukkelijk níet: losgezongen van democratische controle. Het ging in deze uitspraak om rolzuiverheid binnen een bestuursorgaan. Een Belgische autoriteit oordeelde over een project terwijl zij ook opdrachtgever was, wat duidelijk problematisch was. Conflicterende belangen binnen één bestuursorgaan moeten strikt worden gescheiden, juist bij besluitvorming.”
Elfde gebod
Tien geboden blijken net niet genoeg, geeft Annalies Outhuijse aan: “Juist omdat we zoveel kennis produceren, is het cruciaal om na te denken over hoe die kennis ook daadwerkelijk landt en ook landt bij een breder publiek dan alleen de AB-intimi.” Haar presentatie eindigde daarom met een elfde gebod, speciaal voor annotatoren: ‘Gij zult uw kennis helder delen en reflecteren hoe u zoveel mogelijk mensen kunt inspireren.’
