Uit het onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat 44 procent van de advocaten in de afgelopen twaalf maanden minstens één agressie-gerelateerd incident meemaakte. Verbale agressie kwam het vaakst voor (37 procent), gevolgd door intimidatie (31 procent) en bedreiging (12 procent). Drie procent kreeg te maken met fysieke agressie. Van de advocaten die agressie meemaakten, had driekwart met meerdere incidenten te maken.
Impact
De gevolgen blijven lang niet altijd beperkt tot het incident zelf. Zeven op de tien getroffen advocaten ervaren nadelige effecten, vooral op hun werkplezier en veiligheidsgevoel. Van de advocaten die een ernstig incident meemaakten, heeft een derde weleens overwogen met het vak te stoppen. Ook zegt ongeveer een derde van alle advocaten dat alleen al het risico op agressie hun beroepsuitoefening enigszins of sterk beïnvloedt.
De meeste incidenten doen zich voor in het personen- en familierecht, letselschaderecht, huurrecht en strafrecht. De agressie komt in ongeveer de helft van de gevallen van een huidige of voormalige cliënt en in ongeveer een derde van de gevallen van de wederpartij. Vorige maand bleek uit ander onderzoek al dat vier op de tien familierechtadvocaten die slachtoffers van partnergeweld bijstaan worden bedreigd door de wederpartij.
Opleiding
De NOvA wil, mede op basis van de nieuwe onderzoeksresultaten, eerder ingrijpen dan pas nadat een incident heeft plaatsgevonden. Weerbaarheid en veiligheid worden daarom verplicht onderdeel van de beroepsopleiding, meldt de Orde. Bij de verdere ontwikkeling daarvan wordt bekeken hoe advocaat-stagiairs beter kunnen leren risico’s te herkennen en professionele grenzen te bewaken. Voor strafrechtadvocaten werkt de Orde bovendien aan een training over de psychologische kant van zware zaken, beïnvloeding en manipulatief gedrag.
Uit focusgroepen blijkt dat advocaten juist behoefte hebben aan praktische kennis vóórdat een situatie escaleert: wanneer stel je een grens aan een cliënt, wanneer beëindig je een opdracht en wanneer schakel je het kantoor of de deken in? Ook vragen zij om meer aandacht voor persoonlijke veiligheid, online vindbaarheid en het afschermen van privégegevens.
Vergelijking
Het percentage van 44 procent ligt lager dan de 55 procent uit de meting van 2024, maar volgens de onderzoekers kan daar niet zonder meer een dalende trend uit worden afgeleid. De onderzoeksmethode is namelijk veranderd, zo zeggen zij. Ditmaal werden alle 19.508 Nederlandse advocaten persoonlijk benaderd; 2.251 van hen vulden de enquête in. Daarmee lag de respons met 12 procent veel hoger dan de 4 procent in 2024. Vermoedelijk zijn daardoor ook meer advocaten bereikt die geen agressie hebben meegemaakt.
De zorgen over veiligheid verdwijnen daarmee niet. In 2025 kregen de dekens al 212 meldingen van bedreigde advocaten, tegenover 116 twee jaar eerder, zoals uit cijfers van afgelopen voorjaar bleek. Volgens NOvA-bestuurder Sander Janssen is het zorgwekkend dat voor de derde meting op rij bijna de helft van de advocaten met agressie, bedreiging of intimidatie wordt geconfronteerd. “Elke vorm van druk of dreiging is onacceptabel.”
