Minder juridisch productiewerk, meer invloed
De juridische afdeling van morgen hoeft niet groter te zijn dan die van vandaag. Misschien zelfs integendeel. Steeds meer werk wordt ondersteund door technologie, anders georganiseerd of verdeeld tussen het eigen team, externe advocaten en de business zelf. Tegelijk wordt de positie van Legal binnen organisaties juist sterker.
Minder zelf doen en toch belangrijker worden: dat lijkt tegenstrijdig. Toch is het precies de beweging die Toon van de Wetering, partner bij DRB, ziet in zijn gesprekken met General Counsel en Heads of Legal.
In een eerder artikel beschreef Toon de General Counsel als architect van het juridische team: niet alleen verantwoordelijk voor de dossiers van vandaag, maar ook voor de vraag welk team er over drie of vijf jaar nodig is. Nieuwe cijfers en ontwikkelingen maken die vraag volgens hem concreter. En dringender.
Juridisch werk verschuift
Uit de State of the Dutch General Counsel 2026, het tweejaarlijkse benchmarkonderzoek van General Counsel Netherlands, blijkt dat AI bij vrijwel alle grote juridische afdelingen is ingeburgerd. Van de 149 deelnemende General Counsel en Chief Legal Officers gebruikt 99 procent AI; ruim 70 procent doet dat regelmatig of intensief. Het gaat vooral om het samenvatten van documenten (89 procent), het opstellen en beoordelen van contracten (79 procent) en juridisch onderzoek (65 procent).
Het cijfer dat Toon het meest veelzeggend vindt, stond recent ook in Advocatie: 52 procent zegt dat AI inmiddels invloed heeft op het soort werk dat aan advocatenkantoren wordt uitbesteed. De eerste analyse, de research of de documentreview wordt steeds vaker intern voorbereid. De vraag die bij het advocatenkantoor terechtkomt, is daardoor een andere.
Dat zie je terug in wat General Counsel belangrijk vinden bij de keuze voor een kantoor. Sectorkennis weegt voor 47 procent zwaar, het vermogen om als businesspartner op te treden en praktisch advies te geven voor telkens 44 procent. Het uurtarief is voor slechts 18 procent doorslaggevend. Traditionele rankings zoals Chambers en Legal 500 hebben voor de meerderheid weinig invloed.
Minder werk voor Legal betekent het overigens niet. De groeiende hoeveelheid regelgeving blijft voor bijna 39 procent de grootste uitdaging, en ook werkdruk en beperkte capaciteit blijven knelpunten. Tegelijk groeit de strategische positie: bijna 72 procent rapporteert rechtstreeks aan de CEO of CFO en 84 procent is verantwoordelijk voor corporate governance. De betekenis van Legal komt dus minder uit de hoeveelheid documenten die het team zelf produceert, en meer uit de kwaliteit van de beslissingen die het helpt nemen.
Welke expertise, op welk moment, voor welk probleem?
Als het eerste werk vaker intern gebeurt, verschuift de vraag voor de Head of Legal en General Counsel. Volgens Toon luidt die vraag minder vaak alleen: welk kantoor heeft de beste naam? En vaker: welke expertise heb ik nodig, op welk moment en voor welk probleem?
Dat is in de kern een vraag over timing. Het type dilemma werd treffend verwoord door een General Counsel van een technologiebedrijf in Mr. Online: “Ik heb geen capaciteitsprobleem. Ik heb een timingprobleem.” Een overname die naar voren wordt gehaald, een nieuwe vraag over regelgeving rond AI en een specialist die uitvalt, allemaal in dezelfde week. Juridisch werk komt in golven, terwijl het werven van een vaste bedrijfsjurist al snel maanden kost.
Flexibele capaciteit is daarom geen noodoplossing meer voor het moment dat een team vastloopt, maar steeds vaker een bewuste keuze in de inrichting. Denk aan een vast kernteam dat de organisatie en de strategie kent, aangevuld met professionals op interimbasis, projectmatige inzet, technologie en gerichte externe specialisten. Het team wordt er niet groter van, wel beter schaalbaar.
De opdracht voor een Head of Legal of General Counsel is dan niet zozeer meer mensen aannemen. Het is scherp bepalen welk werk structureel in huis hoort, waar tijdelijke inzet verstandiger is dan een vaste uitbreiding en wanneer een externe specialist echt waarde toevoegt.
Ook de advocatuur zelf gaat veranderen
Daar komt een ontwikkeling bij die de markt verder kan opschudden. Het Financieele Dagblad meldde onlangs dat de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) na jaren van terughoudendheid externe aandeelhouders onder voorwaarden wil toelaten in advocatenkantoren. Private equity, rechtsbijstandsverzekeraars, stichtingen, accountantskantoren en legaltechbedrijven worden genoemd als mogelijke partijen. De precieze kaders moeten nog worden uitgewerkt en de ruimte voor externe financiering blijft beperkt.
Externe investeerders kunnen geld steken in technologie, schaal en nieuwe vormen van dienstverlening. Tegelijk roept dat terechte vragen op over onafhankelijkheid en zeggenschap, en de NOvA wil die kernwaarden nadrukkelijk blijven borgen.
Volgens Toon is dit voor General Counsel en Heads of Legal meer dan nieuws uit de advocatuur. Als er nieuwe typen aanbieders ontstaan, verandert ook het speelveld waaruit zij juridische expertise en capaciteit kunnen inkopen. Dat maakt de vraag welke expertise je wanneer nodig hebt alleen maar relevanter.
Niet het grootste, maar het best georganiseerde team
De juridische functie van morgen wordt volgens Toon niet bepaald door het aantal juristen op de loonlijst. Wel door hoe scherp de Head of Legal of General Counsel weet welke expertise structureel aanwezig moet zijn, welke capaciteit flexibel kan, wat technologie kan ondersteunen en waar Legal zelf onmisbaar is.
Dat vraagt om een blik die verder reikt dan het eigen team. AI verandert wat er naar buiten gaat, flexibele capaciteit wordt onderdeel van de inrichting en de advocatuur krijgt mogelijk nieuwe eigenaren en organisatievormen. Wie de vraag welke expertise, op welk moment, voor welk probleem steeds opnieuw goed beantwoordt, haalt meer uit minder. En geeft Legal juist daardoor meer invloed.
Bij DRB voeren we dit gesprek steeds vaker met General Counsel en Heads of Legal: niet pas wanneer er een vacature ontstaat, maar eerder, bij de vraag welke expertise structureel nodig is, wat flexibel kan worden ingericht en welk type professional de volgende fase van de organisatie vraagt.
Wil je eens sparren over de inrichting van jouw juridische functie? Neem gerust contact op met Toon.
Bronnen
General Counsel Netherlands, State of the Dutch General Counsel 2026
Advocatie, AI verandert opdrachten aan advocatenkantoren, blijkt uit onderzoek onder bedrijfsjuristen
Mr. Online, Flexibele juridische capaciteit is geen noodoplossing
Het Financieele Dagblad, Advocatuur zet na jaren tegenhouden de deur open voor externe aandeelhouders
