De Kamervragen in kwestie zijn medio maart ingediend door JA21-Kamerleden Diederik Boomsma en Simon Ceulemans naar aanleiding van een interview met een rechter door NRC. In dat interview geeft rechter Steffie van Lokven van de rechtbank Limburg uitleg over het werk van een asielrechter.
Tijdens het interview komen onder meer de alsmaar verder oplopende wachttijden in de asielketen ter sprake. In een recent vonnis nam Van Lokven in het kader daarvan een oproep in de richting van de IND op: ga terughoudend om met in beroep gaan, om de druk op de asielrechtspraak te verlichten. “De IND zou kunnen zeggen: bij oudere zaken procederen we niet meer helemaal door tot aan de hoogste rechter”, zo vertelt Van Lokven daarover tegenover NRC.
Keelgat
Die uitspraak is bij JA21 in het verkeerde keelgat geschoten, zo blijkt uit de Kamervragen die slechts vijf dagen na publicatie van het interview al werden ingediend. “Vindt u dat het de taak van een rechter is om dergelijke opmerkingen te plaatsen?” willen ze van asielminister Bart van den Brink (CDA) weten. En: “Welke gevolgen worden hieraan verbonden?”
Daar blijft het niet bij, want de Kamerleden impliceren in hun laatste Kamervraag dat de rechter politiek activisme bedrijft: “Bent u van mening dat met dergelijke oproepen en uitspraken de grens tussen rechtspreken en (politiek) activisme in de rechtszaal vervaagt? Zo ja, deelt u de mening dat dit onwenselijk is en welke mogelijkheden ziet u om dit tegen te gaan?”
‘Zorgelijk en onverstandig’
De NVvR zegt het in een schriftelijke reactie juist goed te vinden dat rechters desgevraagd het podium nemen om uitleg te geven over hun werk. “Door dat te doen, wordt tegemoet gekomen aan de maatschappelijke behoefte om een beeld te kunnen vormen over het werk van de rechtspraak, de complexiteit van bepaalde juridische vraagstukken en de dilemma’s waar mensen in de rechtspraktijk tegen aan kunnen lopen. Interviews als deze voeden op inhoud het maatschappelijk debat en zijn belangrijk om de rechtspraak transparant te houden. De NVvR steunt daarom de betreffende rechter in haar keuze om dit interview te geven.”
Dat Kamerleden daar vervolgens kritische en suggestieve vragen over stellen, kan bij de NVvR op afkeuring rekenen. “De NVvR vindt het zorgelijk en onverstandig dat de Kamerleden de inhoud verlaten en zich focussen op de persoon van de rechter. Van Kamerleden mag worden verwacht dat zij weten dat het een rechter vrij staat om in een uitspraak elke opmerking te maken die relevant wordt geacht voor die zaak, net als dat het vervolgens de IND vrij staat om wel of niet in hoger beroep te gaan.”
Inhoud
De NVvR spreekt dan ook de wens uit dat Kamerleden zich voortaan onthouden van suggestieve vragen zoals gesteld door de JA21’ers. “Het is onverstandig dat Kamerleden de inhoud verlaten. Op onterechte wijze doen ze nu voorkomen alsof deze rechter iets anders doet dan wat van haar verwacht moet worden: het onafhankelijk vervullen van haar rechtsstatelijke rol.”
Het is niet voor het eerst dit jaar dat de NVvR in de bres springt om de scheiding der machten, rechten van rechters en de onafhankelijke rechtspraak te verdedigen. Zo kwam de vereniging medio februari met een nieuwe rechterscode met daarin veel aandacht voor de vrijheid van meningsuiting die ook rechters toekomt. Ook de democratische rechtsstaat en trias politica krijgen in die nieuwe code de nodige aandacht.
