Onlangs introduceerde Elgar Weijtmans op deze site de rubriek ‘Meepraten met de nerds’, waarin een kijkje onder de motorkap wordt gegeven. Onder nerds is het delen van kennis niets nieuws. Het openbaar delen van bronnen (open source) is al jaren de ruggengraat van vele technologische innovaties.
De juridische sector is bij uitstek een kennissector. Juristen investeren dan ook jaren in opleiding, ervaring en specialisatie. Alleen het openbaar delen van kennis en ervaring zit er nog niet voldoende ingebakken. In de wereld van legal tech ontmoeten de werelden van technologie en het recht elkaar. Om hier voldoende begrip van te hebben is het delen van kennis, ervaringen en bovenal fouten essentieel. Toepassing van de open source-gedachte binnen de legal tech-wereld kan dan ook ontzettend helpen bij het vooruitbrengen van de markt.
Technologie versus de juridische wereld
Linux als besturingssysteem of de programmeertaal Python zijn slechts twee voorbeelden van de kracht van open source ontwikkeling. Het openbaar delen, reviewen en verbeteren van elkaars werk zorgt ervoor dat iedereen kan profiteren van de marktontwikkeling. De kern van dit model is niet per se altruïsme, maar ook efficiëntie en kwaliteit. Het transparant delen van kennis bevordert transparantie en kan innovatie behoorlijk versnellen.
Voor de gemiddelde jurist is het wellicht niet makkelijk om mee te praten met de nerds. Daarom is het van essentieel belang dat juist de informatie die iets buiten de comfortzone van de jurist ligt openbaar is. Zo kunnen juristen zich inlezen en zich op een juiste wijze laten informeren over de mogelijkheden en valkuilen die er zijn.
Bovendien spelen er juridische en ethische belangen. Denk aan uitlegbaarheid, bias, datakwaliteit en naleving van regelgeving zoals de AVG en de AI Act. De combinatie van nieuwe technologie en (nieuwe) wetgeving brengt ook nieuwe uitdagingen. Juist hier is het delen van ervaringen van groot belang.
Van beschermde kennis naar gedeelde passie
Waar open source in de IT-wereld vaak bestaat uit code, zit de toegevoegde waarde voor de juridische sector vooral in het delen van ervaringen en inzichten. Denk aan vragen waar vrijwel iedere jurist die met technologie aan de gang gaat tegenaan loopt:
- Hoe selecteer ik de juiste oplossing?
- Hoe werkt AI eigenlijk?
- Op welke manier zet ik AI verantwoord in?
- Hoe schrijf ik een goede prompt?
- Wat gebeurt er met mijn data?
Deze vragen worden nog vaak achter gesloten deuren op individueel niveau beantwoord. In de praktijk zien we dan ook herhaling van dezelfde fouten en soms teleurstelling over technologie, omdat dit toch niet aansluit bij de verwachtingen. Door ervaringen te delen ontstaat een collectief leerproces waar de hele sector van profiteert.
Hetzelfde geldt voor het delen van onderzoeken en marktanalyses. Verkenningen naar tools, aanbieders en toepassingsmogelijkheden worden steeds relevanter. Wanneer deze kennis wordt gebundeld ontstaat een eerlijk en actueel beeld van de markt. Maar ook op een meer operationeel niveau ligt veel potentie. Het delen van prompts, use cases en valkuilen helpt juristen om concreet te begrijpen wat AI wel en niet kan. Twee voorbeelden van open source-promptbibliotheken kun je hier en hier vinden. Hiermee kunnen juristen zelf experimenteren, fouten maken en ontdekken wat technologie voor hen in de dagelijkse praktijk kan betekenen.
Hiermee gaan we voorbij aan de marketingkracht van leveranciers en kan de hype rondom AI doorbroken worden.
Collectieve volwassenheid
De grootste winst van open source-denken in legal tech zit niet per se in snelheid maar in volwassenheid. Door open te zijn over wat werkt en wat niet, ontwikkelt de sector gezamenlijk normen voor kwaliteit, ethiek en compliance. Dit zou geen concurrentie binnen het juridisch domein moeten zijn, maar een versterking.
Uiteraard kent de open source-gedachte in het juridisch domein ook zijn grenzen. Kennis en ervaring betekent voor veel juridische organisaties hun bestaansrecht. Tegelijkertijd zoeken zij wel naar middelen om effectiever te werken en de dienstverlening te verbeteren. Transparantie over technologie en de waarde ervan helpt dit doel te bereiken zonder afbreuk te doen aan het bestaansrecht van de organisatie.
Wat mij betreft is open source is geen ideologisch statement, maar een strategische keuze waar de gehele juridische sector baat bij heeft. Gelukkig zijn er al voldoende voorbeelden van juristen die graag een kijkje in de keuken geven. Een aantal tips:
- Uiteraard collega-columnist die als geen ander complexe technologie kan vertalen naar de praktijk Elgar Weijtmans.
- Pim Betist kent beide kanten van de medaille en deelt al rijdend mooie verhalen uit de praktijk. Mocht je de kans hebben Pim te zien spreken, doe dit vooral!
- Voor alle laatste ontwikkelingen, volg de nieuwsbrief van Peter Duffy. Een nauwkeurigere analyse van de markt zul je niet snel vinden.
- Voormalig Head of Legal van ASML Douwe Groenevelt weet als geen ander de markt op scherp te zetten. Voor inspirerende use cases en toekomstvisies zit je hier goed.
- Geen zin om te lezen? Luister naar een van de podcasts van Hidde Bruinsma. Nagenoeg iedereen die relevant is heeft Hidde voor zijn microfoon gehad.
