Zoals ieder jaar zijn ook per 1 januari 2026 weer de nodige nieuwe wetten en regelingen in werking getreden. Heel grote wijzigingen (kaliber vereenvoudiging bewijsrecht, strafbaarstelling doxing of invoering Omgevingswet) zitten daar dit jaar niet bij. Mr. Online zet een aantal veranderingen op een rij.
Aanpak ondermijnende criminaliteit
Al jaren zijn opeenvolgende ministers van Justitie en Veiligheid bezig met strengere regels om georganiseerde en ondermijnende criminaliteit beter te bestrijden. Met de Wet versterking aanpak ondermijnende criminaliteit II zijn per 1 januari wijzigingen in een aantal wetten doorgevoerd. Zo zijn regels rond het wraken van rechters aangepast, zodat rechtszaken minder vertraging oplopen na een wraking. De wrakingskamers mogen wrakingsverzoeken die kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond zijn voortaan versneld behandelen. En een rechter mag na een tegen hem ingediend wrakingsverzoek nog wel beslissingen nemen die geen uitstel dulden.
Het is vanaf nu strafbaar om een verborgen ruimte in een voertuig in te bouwen om politieonderzoek te bemoeilijken. De straffen en maximale boetes voor verschillende misdrijven zijn verhoogd.
Versterking auteurscontractenrecht
De Wet versterking auteurscontractenrecht zorgt ervoor dat makers en uitvoerend kunstenaars beter worden beschermd ten opzichte van bedrijven die hun werk exploiteren, zoals uitgevers, platenmaatschappijen en filmproducenten. Afspraken over het gebruiken van en verdienen aan hun creatief werk moeten op papier staan als een exploitant het alleenrecht wil hebben. Als deze het werk vervolgens niet of nauwelijks gebruikt, kan de maker het contract makkelijker beëindigen en zijn rechten terugkrijgen. Makers mogen zich organiseren en samen onderhandelen over de afspraken en de vergoeding die ze krijgen, bijvoorbeeld van streamingdiensten.
Adviescollege toetsing regeldruk
Het Adviescollege toetsing regeldruk bestond al, maar dat was tijdelijk. Nu is het onafhankelijke adviescollege voor onbepaalde tijd ingesteld, en heeft het een permanente plek in het wetgevingsproces. Het college gaat een grotere rol spelen bij het maken van nieuwe wet- en regelgeving. Doel is vermindering van onnodige regeldruk en beter werkbare regels.
Het college kan voortaan ook adviseren over nieuwe Europese regels, ministeries ondersteunen bij nieuw beleid en op verzoek van de Tweede en Eerste Kamer initiatiefwetten en wijzigingen beoordelen. Bij wet- en regelgeving met grote gevolgen voor de regeldruk wordt het adviescollege standaard betrokken.
Erfbelasting
Erfgenamen hadden na iemands dood acht maanden de tijd om aangifte te doen voor de erfbelasting. Dat bleek in een periode van rouw voor veel mensen te kort te zijn om alles volledig en goed in te vullen, daarom is deze termijn in de Successiewet verlengd naar twintig maanden.
Digitaal communiceren met de overheid
De Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer regelt dat burgers en bedrijven vanaf nu zaken die ze met de overheid moeten doen, digitaal mogen afhandelen. Zij krijgen daarmee het recht om bijvoorbeeld aanvragen voor vergunningen en bezwaarschriften digitaal te versturen, bijvoorbeeld per mail, webformulier of via het uploaden van bestanden. De overheid moet een ontvangstbevestiging sturen.
De mogelijkheid om per post met de overheid te communiceren blijft wel bestaan; mensen kunnen kiezen.
Contante betaling maximaal 2999 euro
Om witwassen tegen te gaan geldt voortaan een verbod op contante betalingen vanaf 3.000 euro voor goederen. Deze limiet geldt bij aankopen in bijvoorbeeld een winkel. Het verbod geldt niet voor betalingen tussen particulieren, zoals via Marktplaats.
De Dienst Financiële en Economische Integriteit – zoals het Bureau Toezicht Wwft sinds vandaag heet – gaat toezicht houden op de naleving van het verbod.
Verbod op naakt- en vouwoorkatten
Jammer voor de liefhebbers van naaktkatten en vouwoorkatten: die zijn voortaan verboden als huisdier. Dat heeft te maken met hun gezondheid: naaktkatten krijgen sneller bepaalde infecties en huidkanker, vouwoorkatten hebben een genetische afwijking die pijn, mank lopen en stijve gewrichten veroorzaakt. Het was al verboden ze te fokken. Wie zo’n kat heeft mag hem houden tot hij doodgaat, maar mag niet meer meedoen aan wedstrijden, tentoonstellingen of keuringen.
Een overzicht van alle nieuwe wetten en regels die per 1 januari 2026 in werking zijn getreden is te vinden op Overheid.nl.
