Juridisch was het een afgebakende vraag, geen baanbrekend leerstuk. Maar ook zo’n zaak vraagt zorgvuldig uitzoekwerk: de relevante feiten op een rij, de juiste jurisprudentie, en argumenten die precies kloppen. Zwiers liet Andri de tijdlijn structureren, jurisprudentie zoeken met vergelijkbare feiten (geen algemene precedenten, maar Nederlandse uitspraken die echt vergelijkbaar waren), en de eerste argumenten opstellen die hij vervolgens verfijnde op basis van zijn eigen oordeel.
Wat er in anderhalf jaar veranderd is
Het beeld in 2026 is tweezijdig. Internationaal stapelen de schadeverhalen zich op. De advocaat die door ChatGPT gehallucineerde precedenten in zijn brief liet glippen en daarvoor werd gesanctioneerd, is inmiddels een leerboekvoorbeeld. Soortgelijke incidenten volgden in het Verenigd Koninkrijk en elders, vrijwel altijd met sancties als gevolg. Tegelijkertijd is de markt aan deze kant van het AI-debat juist volwassener geworden, met de NOvA-aanbevelingen voor AI in de advocatuur als zachter kader: AI-geletterdheid, toezicht op elke output, bronverificatie tegen primaire bronnen, en eindverantwoordelijkheid die ondubbelzinnig bij de advocaat blijft.
Wat opvalt als je de Andri-zaak naast die aanbevelingen legt: het team werkte destijds al precies volgens dat principe, voordat het in een formeel kader was gegoten. Geen citatie zonder verificatie tegen Rechtspraak.nl. Elke gegenereerde alinea handmatig nagewerkt. Context windows handmatig beheerd, omdat de tooling daar nog niet op gebouwd was. Het bruikbare deel van de ruwe output lag toen rond de 5 procent. De rest was ruis die alleen door discipline van mensen werd gefilterd.
Anderhalf jaar later ligt dat percentage aanzienlijk hoger. Niet omdat de modellen ineens slimmer denken, maar omdat de tooling de discipline systematisch heeft overgenomen: meerlagige citatieverificatie, een eigen jurisprudentiedatabase, en een multi-modelarchitectuur die elke output toetst voordat de advocaat hem ziet.
Wat de zaak leerde, in drie regels
Eén: advocaten willen geen “AI-gegenereerde” argumenten, ze willen een eerste concept dat goed genoeg is om te verfijnen. AI die juridisch oordeel probeert te vervangen, wordt genegeerd. AI die de voorbereiding samendrukt, zodat de strategie tijd krijgt, wordt gebruikt.
Twee: citeernauwkeurigheid is geen “nice to have”, maar de hele basis. Eén verkeerde verwijzing in een processtuk, en de geloofwaardigheid van het hele dossier loopt schade op. Daarom zit de citatieverificatie inmiddels in de architectuur, niet in de discipline van de gebruiker.
Drie: context is alles. Dezelfde rechtsvraag heeft verschillende antwoorden, afhankelijk van de feiten, de jurisdictie, de rechtbank, soms zelfs de zittingsrechter. De waarde zit niet in recht vinden, maar in recht verbinden met dít specifieke dossier.
Die drie regels waren in 2024 de werkhypothese. In 2026 zijn ze de basis van een markt die uit de hype-fase komt.
Lees het volledige verhaal op andri.ai: https://www.andri.ai/nl/news/ai-legal-breakthrough
Correctie (18 juni 2026): een eerdere versie van dit artikel omschreef de zaak als een contractgeschil met een complex feitencomplex en noemde 27 maart 2024 als uitspraakdatum. Het betreft een VvE-verzoekschrift bij de kantonrechter (ECLI:NL:RBNHO:2024:2766), met als uitspraakdatum 14 maart 2024. De tekst is hierop aangepast.
