Wetsvoorstel: Promoveren aan hogeschool en Doctor of Engineering aan universiteiten

Het wetsvoorstel betreft een wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Het wetsvoorstel bevindt zich op dit moment nog in internetconsultatie, waardoor er voor hogescholen en universiteiten vooralsnog geen directe actie nodig is. Het is wel verstandig om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen en gezien de beoogde datum voor inwerkingtreding daarop te anticiperen.

Aanleiding

Universiteiten bieden sinds jaar en dag promotietrajecten aan. Dit zijn trajecten waarin een onderzoeker, de promovendus, een aantal jaar intensief academisch onderzoek doet. De promovendus bekwaamt zich gedurende het promotietraject in het doen van academisch onderzoek en schrijft een proefschrift of verschillende wetenschappelijke publicaties. Aan het einde van een promotietraject kan de universiteit de graad ‘Doctor’ of ‘Doctor of Philosophy’ verlenen aan de promovendus. Die graad is wettelijk beschermd en brengt tot uitdrukking dat de promovendus een bekwaam wetenschapper is. Voor een wetenschappelijke carrière is het succesvol volgen van een promotietraject van groot belang.

Promoveren in het HBO

Een dergelijk promotietraject bestaat niet in het hoger beroepsonderwijs (HBO). Het HBO heeft namelijk van oudsher niet de taak om (academisch) onderzoek te doen, maar zich te richten op het toepassen van kennis op praktijkproblemen. De minister van OCW wil het praktijkgericht onderzoek versterken door het invoeren van een wettelijke regeling voor het “Professioneel Doctoraat”. Dit zijn doctoraatstrajecten waarin een onderzoeker aan een hogeschool kan promoveren op een praktijkgericht onderzoek. Aan het eind van het professioneel doctoraat mag de hogeschool een graad verlenen: de graad van Professional Doctor (PD).

Inrichting professioneel doctoraatstraject

Elke hogeschool dient een bijzonder (bestuurs)orgaan op te richten dat belast is met de inrichting en uitvoering van doctoraatstrajecten: het doctoraatscollege. Zo moet het doctoraatscollege bijvoorbeeld de begeleiders van het doctoraatstraject aanstellen. Dit kunnen lectoren of anderen die het doctoraatscollege bekwaam acht zijn. Deze regels sluiten grotendeels aan bij de regels over het universitaire promotietraject. Er zijn ook belangrijke verschillen met het promotietraject aan universiteiten. Waar een universitaire promotie altijd moet resulteren in een proefschrift of bundeling van wetenschappelijke artikelen, mogen de professionele doctoraatstrajecten worden afgesloten met bijvoorbeeld rapporten, prototypes, tentoonstellingen, algoritmes of peer-reviewed vakpublicaties.

Doctor of Engineering aan universiteiten

Ook heeft de minister van OCW het voornemen om de graad Doctor of Engineering (EngD) wettelijk te regelen. Deze graad mag een universiteit straks verlenen als iemand het Engineering Doctoraat(straject) succesvol doorloopt. Dit is een academisch doctoraatstraject dat opleidt tot professionals die leren zelfstandig een technologisch ontwerp te maken. Een aantal universiteiten biedt deze trajecten al aan, maar de universiteit kan nog geen graden voor deze trajecten verlenen. In een aantal landen mogen universiteiten de EngD-graad wel al verlenen. Universiteiten zullen voor de Engineering Doctoraat(straject) ook een apart ‘doctoraatscollege’ moeten oprichten naast het bestaande college voor promoties voor de ‘gewone’ doctoraten.

Kansen en uitdagingen

De brancheverenigingen voor het hoger onderwijs, de Vereniging Hogescholen en de Universiteiten van Nederland, zijn heel positief over de ontwikkeling. Vooral het professioneel doctoraatstraject wordt gezien als een kans om praktijkgericht onderzoek in Nederland te versterken. Dit vindt de minister van OCW ook van groot belang voor het versterken van de arbeidsmarkt. Voor hogescholen en universiteiten staat een flinke klus te wachten om het wetsvoorstel straks uit te voeren. Zo zal het doctoraatscollege aan de slag moeten met het opstellen van een wettelijk verplicht doctoraatsreglement waarin het gehele doctoraatstraject wordt geregeld. Aangezien het wetsvoorstel alleen minimumeisen stelt aan de inhoud van zo’n reglement, zullen hogescholen goed moeten nadenken over onderwerpen zoals een geschillenregeling en kwaliteitseisen.

Meer weten?

Wilt u op de hoogte blijven van deze en andere ontwikkelingen in het onderwijsrecht? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief voor onderwijsprofessionals.

Bent u bestuurder, toezichthouder of bedrijfsjurist in de onderwijssector en heeft u vragen over het wetsvoorstel? Neemt u gerust contact op met een van onze advocaten Nicole Niessen en Caspar Bottemanne van ons sectorsectorteam Onderwijs.