Eens in de vijf jaar doet het WODC onderzoek naar de toegang van burgers tot het recht, juridische instanties en procedures. In de ‘Geschilbeslechtingsdelta’ wordt geanalyseerd in hoeverre Nederlandse burgers civiel- en bestuursrechtelijke problemen hebben, hoe ze die aanpakken en hoe dat is afgelopen. Voor het onderzoek werd een enquête gehouden, die door ruim 6.760 respondenten werd ingevuld. Het onderzoek betrof de periode 2020-2024.
Coronapandemie
Het aandeel respondenten dat ten minste één (potentieel) juridisch probleem rapporteerde, nam toe van 57 procent naar 61 procent. Bijna de helft daarvan werd als ernstig tot zeer ernstig ervaren. De toename zit vooral in kwesties over wonen en werk, en gezondheidsproblemen veroorzaakt door derden, zoals een verkeersongeluk. Het effect van de coronapandemie is volgens de onderzoekers beperkt: van alle tussen 2020 en 2022 ontstane problemen is 10 procent veroorzaakt door de coronapandemie.
Zorgelijk
Minder mensen dan in voorgaande periodes ondernamen actie om hun probleem op te lossen. Het aandeel respondenten dat helemaal niets doet – dus geen contact zoekt met de andere partij, geen professionele hulp inschakelt, niet naar een mediator gaat of een procedure start – is gestegen van 11 procent naar 13 procent.
Deze geleidelijke stijging − die ook al in voorgaande onderzoeken te zien was − wordt door het WODC zorgelijk genoemd; het gaat soms om zeer ernstige juridische problemen. Het is niet duidelijk waardoor die toename komt, maar zou kunnen duiden op drempels in de toegang tot het recht. Volgens het WODC onderneemt een aanzienlijk deel van de mensen met juridische problemen geen actie omdat zij de juiste weg niet kennen, het stressvol vinden of geen tijd of geld hebben; er wordt verder onderzoek naar gedaan.
Juridische hulp
Bij degenen die wél aan de slag gingen met hun probleem, kwam het vaker tot een oplossing. Het percentage mensen dat tot afspraken kwam met de andere partij om het probleem op te lossen steeg van 34 procent naar 39 procent. Deze afspraken worden ook rechtvaardig gevonden.
Ruim een kwart van de respondenten schakelt juridische hulp in om hun probleem op te lossen. Het gaat dan vooral om advocaten en rechtsbijstandsverzekeraars, maar men gaat ook naar het Juridisch Loket en de politie.
