Dat blijkt uit interne documenten die NRC verkreeg na een beroep op de Wet open overheid (Woo).
Eenmaal taakstraf
Het taakstrafverbod houdt in dat verdachten die binnen vijf jaar meerdere malen hetzelfde strafbare feit plegen, slechts eenmaal een taakstraf mag worden opgelegd. Het College van procureurs-generaal wilde officieren de ruimte geven om daarvan af te wijken bij strafbeschikkingen.
Meer strafbeschikkingen
Het College kondigde vorig jaar februari aan veel meer zaken via strafbeschikkingen te gaan afdoen. Aanleiding daarvoor waren de lange wachttijden in de rechtspraak, het cellentekort en het grote aantal aangiftes dat niet tot vervolging leidt.
Zowel de Rechtspraak als de Tweede Kamer hadden kritiek op de aankondiging. De nieuwe werkwijze zou ertoe leiden dat de rechter buitenspel wordt gezet, dat straffen lichter zouden uitvallen en dat het vertrouwen van de samenleving in de rechtsstaat wordt aangetast. Ook de gebrekkige openbaarheid rond strafbeschikkingen kon op kritiek rekenen.
De procureur-generaal bij de Hoge Raad, die toezicht houdt op het OM, oordeelde al verschillende malen dat wettelijke regels worden geschonden bij het opleggen van strafbeschikkingen.
Contra legem
Bij een strafbeschikking is de taakstraf de zwaarste straf die een officier van justitie kan opleggen. Onderdeel van het plan om de strafbeschikking vaker in te zetten was dat officieren het taakstrafverbod mochten gaan negeren. Uit de door NRC ingeziene stukken blijkt dat het College dat te rechtvaardigen vond omdat de rechtsorde ermee gediend is, ook al is het ‘contra legem’ (tegen de wet).
Weerstand
Dat het College met de mogelijkheid kwam om zich niet aan het Wetboek van Strafrecht te houden stuitte echter op weerstand binnen het Openbaar Ministerie. Verschillende parketten, hoofdofficieren en de ondernemingsraad protesteerden ertegen. Het leidde ertoe dat het College het negeren van het taakstrafverbod schrapte, vier dagen voordat het nieuwe beleid zou worden ingevoerd.
Een interne commissie kreeg volgens NRC de opdracht om nader onderzoek te doen naar het voorstel; deze commissie brengt eind 2026 advies uit.
Financiële prikkel
Ook twee andere onderdelen van het nieuwe strafbeschikkingen beleid leidden intern tot kritiek. Zo wilde het College van PG’s parketten financieel belonen of korten op basis van het aantal strafbeschikkingen dat zij opleggen. Daarnaast moest het moeilijker worden om verdachten voor de rechter te brengen. Officieren moesten daarover eerst overleggen met een ‘kwaliteitsofficier’, waarvan ieder parket er maar een paar in huis heeft. Inmiddels is dit verruimd; overleg met een reguliere officier volstaat.
Weinig heil
Een woordvoerder van het College meldt NRC desgevraagd dat de financiële prikkel wel blijft bestaan, maar in 2025 niet is toegepast vanwege de maandenlange ICT-problemen nadat het OM was gehackt. En Rinus Otte, voorzitter van het College, laat weten dat het plan voor het negeren van het taakstrafverbod van de baan is. Hij ziet er na de kritiek die loskwam “weinig heil” meer in.
