Uit allerlei onderzoek blijkt dat het stelsel van kinderbeschermingsmaatregelen diverse knelpunten bevat waardoor onvoldoende kwaliteit kan worden gegarandeerd. Eén van de knelpunten betreft de rechtsbescherming van ouders en minderjarigen die betrokken zijn bij een kinderbeschermingsmaatregel.
Wetsvoorstel
Het wetsvoorstel ‘versterking rechtsbescherming in de jeugdbescherming’ biedt diverse voorstellen voor de rechtsbescherming binnen het kinderbeschermingsstelsel. Zo doet de regering voorstellen om de (proces)positie van ouders en minderjarigen te versterken.
Formele rechtsingang
In het Nederlandse procesrecht zijn minderjarigen in beginsel procesonbekwaam: zij kunnen niet zelfstandig naar de rechter gaan met een geschil maar moeten worden vertegenwoordigd door hun wettelijke vertegenwoordigers. Hierop bestaan twee uitzonderingen. Zo zijn minderjarigen van 12 jaar en ouder voor sommige onderwerpen procesbekwaam gemaakt doordat een formele rechtsingang voor hen is opengesteld. Dergelijke kinderen kunnen zelfstandig een verzoek voorleggen aan de rechter, waarmee een juridische procedure wordt gestart.
Informele rechtsgang
Binnen de informele rechtsgang kunnen minderjarigen zelfstandig een brief of e-mail naar de rechter sturen om een geschil kenbaar te maken. Zij hoeven dan niet te worden vertegenwoordigd door een wettelijke vertegenwoordiger of bijgestaan door een advocaat. In het wetsvoorstel breidt de regering het aantal informele rechtsingangen uit voor minderjarigen die jonger zijn dan 12 jaar. Deze rechtsingang wordt voor deze groep opengesteld als over datzelfde onderwerp ook een formele rechtsingang openstaat voor een minderjarige van 12 jaar en ouder. Dit biedt hun de mogelijkheid om op een laagdrempelige manier een geschil aan de kinderrechter voor te leggen. Zo kunnen minderjarigen beter voor hun eigen belangen opkomen. Dit is nodig omdat uit onderzoek is gebleken dat minderjarigen vinden dat hun (proces)positie in het familie- en jeugdrecht sterker moet.
Risico’s
De Afdeling advisering van de Raad van State wijst er in zijn advies, dat 9 november is gepubliceerd, op dat zo’n uitbreiding ook risico’s kent. Zo kan de minderjarige door zijn ouders “worden aangezet tot het starten van een informele rechtsingang, waardoor de minderjarige in een ingewikkelde positie wordt gebracht, met mogelijke knellende loyaliteiten”, schrijft de Afdeling advisering. “Ook kan de minderjarige onderdeel worden van de strijd tussen de ouders en de gecertificeerde instelling, waardoor de minderjarige met zaken wordt belast die niet bij zijn leeftijd passen.” De Raad van State constateert dat de regering de noodzaak van de uitbreiding van de informele rechtsingangen niet onderbouwt.
B-dictum
Het wetsvoorstel krijgt daarom een b-dictum: de Afdeling adviseert de regering de noodzaak van de verruiming van de informele rechtsingang te onderbouwen en daarbij aandacht te besteden aan de mogelijke risico’s die daaraan zijn verbonden.
Lees hier het advies van de Raad van State over de Wet versterking rechtsbescherming in de jeugdbescherming.
