Het boek verscheen op 1 oktober en behandelt onder meer de Toeslagenaffaire, MH17, de Urgenda-zaak, de moorden op Anne Faber en Peter R. de Vries en het proces tegen Geert Wilders. Dutrieux werkte zestien jaar binnen de Rechtspraak, onder meer als rechter bij de rechtbank Den Haag en als raadsheer bij de Centrale Raad van Beroep. Mr. sprak haar in 2021 al als Mr. van de week, destijds naar aanleiding van haar debuutroman. Dit is niet rechtvaardig is haar eerste non-fictieboek.
Publieke beeld
Een belangrijke aanleiding voor het boek is volgens Dutrieux het veranderende publieke beeld van rechters, vertelt ze in gesprek met Mr. “Als rechter verbaasde ik me soms over wat politici beweerden over uitspraken.” Mede daardoor ontstaat volgens haar gemakkelijk het beeld van de rechter als activist, terwijl buitenstaanders vaak maar een deel van een zaak kennen.
Vooral bij strafzaken is die dynamiek sterk. “Mensen zien hartverscheurende beelden van slachtoffers en denken: dus er moet een hoge straf volgen.” Maar een rechter moet zich baseren op het dossier, het bewijs en de juridische kaders. Dutrieux koos daarom bewust zaken waarover veel mensen al via de media een beeld hebben gevormd. Vanuit die bekende zaken laat ze vervolgens ‘de andere kant’ zien: hoe kijkt een rechter ernaar?
Onderwijs
Het probleem is volgens haar breder dan gebrekkige communicatie door de Rechtspraak alleen. “Het is het falen van ons allemaal.” Veel mensen hebben uitgesproken opvattingen over vonnissen, maar pakken de uitspraak zelf niet snel erbij. “Dan hoor je: dat kan ik niet lezen.”
Een deel van de oplossing zou volgens Dutrieux kunnen zijn dat rechters begrijpelijker gaan communiceren in hun vonnissen, bijvoorbeeld door segmenten op te nemen waarin ze in ‘gewonemensentaal’ iets toelichten. Maar een deel van de oplossing ligt ook in het onderwijs, vindt ze.
“Er zou op school meer aandacht voor kunnen zijn. Niet door scholieren het hele rechtssysteem uit te leggen, maar bijvoorbeeld door samen een relatief eenvoudig vonnis te lezen en te bespreken.” Dutrieux merkt dat juist dat educatieve aspect haar aanspreekt en ziet mogelijkheden om het boek ook in het middelbaar onderwijs te gebruiken.
Bewustwording
Wat Dutrieux lezers vooral wil meegeven, is bewustzijn van de mediadynamiek rondom grote rechtszaken. “De publieke opinie is er vaak al voordat de rechter in beeld komt. Dat terwijl vrijwel niemand buiten de rechtszaal het volledige dossier kent.”
Met het boek hoopt ze dan ook een stukje bewustwording te kweken bij het grote publiek. “Je moet je ervan bewust zijn dat je niet alles weet over een kwestie, als je slechts een nieuwsartikel leest over de uiteindelijke uitspraak.” Tegelijk wil ze met het boek laten zien dat er reden is om zuinig te zijn op het Nederlandse rechtssysteem. Kritiek op uitspraken hoort daarbij, maar kennis van hoe die uitspraken tot stand komen volgens Dutrieux evenzeer. “We mogen blij zijn hoe goed we het in Nederland eigenlijk voor elkaar hebben als het om onafhankelijke rechtspraak gaat. Wat je hebt, neem je al snel voor lief.”
| Dit is niet rechtvaardig is verkrijgbaar via Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum. |
