Ik snap dat helemaal. Een van de fijne kanten van voor jezelf werken is dat je van de IT-afdeling af bent. Je kiest je eigen laptop, je eigen software, je richt je praktijk in zoals jij het prettig vindt. Maar waar het AI betreft slaat die vrijheid om in twijfel. Er is elke maand wel een nieuwe tool of een nieuw model en de een is nog beter dan de ander, zo lijkt het. Kan me voorstellen dat je twijfelt omdat je niet vast wil zitten aan een suboptimale oplossing terwijl anderen wel het topmodel hebben.
Je werkwijze gegijzeld
Bovendien: je wordt sneller afhankelijk dan je denkt. Je neemt een licentie op een legal AI-platform. Je zet je modellen erin, je bouwt je prompts, je stemt de manier waarop je een dossier aanpakt helemaal af op hun omgeving. Dat werkt top.
Maar dan zit je kennis opgesloten in hun systeem. Verandert zo’n leverancier de spelregels, en dat gebeurt nu, dan heb je ineens een probleem. Steeds meer van die handige legal AI-platforms stappen af van vaste abonnementen en gaan per gebruik of per token factureren. Heb je veel in hun software ingebouwd, dan heb je geen keuze. Overstappen betekent opnieuw beginnen.
Geen gewone software
Waarom verandert dat prijsmodel juist nu? Omdat AI geen gewone software is. Bij de IT-systemen waarmee we zijn opgegroeid kost de duizendste gebruiker de maker vrijwel niets. Bij AI ligt dat anders. Daar kost elke analyse die je laat doen echte rekenkracht op dure servers. De lage vaste prijzen van de afgelopen jaren waren een tijdelijke subsidie van investeerders die marktaandeel kochten.
Als dat verandert, komt bij een zelfstandige jurist of advocaat het verschil rechtstreeks uit de eigen portemonnee.
En de meeste halen het niet
Er is nog een reden om je niet te veel vast te leggen op één legal AI-leverancier. Een groot deel van deze partijen gaat het namelijk niet redden. Een deel van wat ze bieden is namelijk op termijn niet onderscheidend genoeg. De laag om de modellen heen, een systeemprompt, het chatscherm, dat kun je inmiddels als jurist grotendeels zelf. Daar zit nu een groot deel van hun verdienmodel, en dat is lastig houdbaar. Ze kopen de AI-intelligentie in en verkopen die aan jou met een opslag. Zodra OpenAI en Anthropic hun prijzen verhogen, komt hun marge onder druk en vallen ze in wat alom bekend staat als de margin trap.
Er zijn twee onderdelen waarin een legal AI-leverancier wel waarde kan blijven bieden. Het ene is de puur technische kant. De koppelingen met dossiersystemen, de veilige omgeving, opslag en beheer van data, de infrastructuur om workflows te bouwen. Die platform functionaliteit is iets minder legal-specifiek, maar blijft nodig. Het andere is de juridisch inhoudelijke kant. Een systeem waarin juridische werkprocessen al zijn ingebouwd, op basis van geverifieerde data en jaren praktijkervaring. Dat bouw je niet met programmeurs, dat bouw je met grote hoeveelheden data en flinke teams materiedeskundigen. Kostbaar om te bouwen, en zeker om te onderhouden. Je hebt behoorlijk wat goed betalende klanten nodig om dat vol te houden.
Zelf bouwen of een groot pakket
De grote gecombineerde systemen, die het technische fundament en de diepe juridische kennis in één pakket stoppen, overleven het vermoedelijk wel. Maar die zijn duur, en waarschijnlijk breder dan wat je nodig hebt.
Dat ken je van de juridische uitgevers. Je wilde een paar bronnen en een tijdschrift, en je wordt een breed pakket in gerommeld waar je de helft nooit van opent. Super irritant. Bij deze systemen werkt het net zo. Ze zijn gebouwd voor een groot kantoor dat alles doet, van overnames tot procesvoering. Ben jij specialist in één hoek, dan betaal je bij wijze van spreken mee aan de hele supermarkt om bij één schap te komen. Met opnieuw het nadeel dat je niet makkelijk switcht als je je workflows er eenmaal in hebt gebouwd.
Scheid je kennis van het model
De angst om verkeerd te kiezen is dus best reëel. Maar wachten tot je weet wie de winnaar wordt is geen optie, want dat weet niemand.
De sleutel is volgens mij het loskoppelen van het model en je manier van werken. Het model is de motor, en die moet inwisselbaar zijn. Idealiter leg je je workflows vast in een omgeving waar je zelf aan de knoppen zit, los van de tool van een leverancier. De modellen gebruik je dan via de API, en per klus kies je het model dat het beste past.
Daar zijn al oplossingen voor, maar ik realiseer me ook dat dat voor de meesten nog een brug te ver is. Wat je vandaag wel kunt, is jezelf niet verder ingraven.
Neem een zakelijk abonnement bij OpenAI, Anthropic of Google, met een verwerkersovereenkomst en heldere afspraken over dataretentie. Geen privéversie, want de data van je klant hoort niet in een consumentenaccount.
Beschrijf je manier van werken en leg die vast op een plek die van jou is. De aanpak per soort klus, je vaste vragen, je beste voorbeelden. Klaar om te plakken in welk model je ook gebruikt. Bijna niemand doet dat, want hun aanpak zit in hun hoofd en verspreid over honderd losse chats. Daardoor beginnen ze bij elke tool weer op nul.
En sluit geen jaarabonnementen af, hoe verleidelijk de korting ook is. Het gaat zo snel dat wat je nu kiest over een half jaar achterhaald of duurder kan zijn. Kies maandelijks opzegbaar. Iets duurder, en dat is precies de prijs van je vrijheid om te wisselen.
Dan is de vraag waar we mee begonnen geen probleem meer. Je hoeft niet te gokken op de winnaar, want je kiest niet één tool voor altijd. Je kiest er één voor nu.
