Beccaria’s meesterwerk eindelijk goed vertaald

Delen:

DSCN0739Cesare Beccaria, wie kent hem niet? Het meesterwerk ‘Dei delitti e delle pene’ van de strafrechtfilosoof is 250 jaar na de verschijning in 1764 nog steeds verplichte kost voor alle rechtenstudenten. Zijn boek markeert een omslag in het denken over het strafrecht. Beccaria noemde de straftoepassing in zijn tijd feodaal, wreed, barbaars en willekeurig en hij verafschuwde marteling, de pijnbank en de doodstraf. Hij staat, ook in Nederland, met stip op 1 op de lijst van invloedrijke denkers over strafrecht.

Jammer alleen dat we tot nu toe slechts een diffuus beeld hadden van de echte denkbeelden van Beccaria, betoogde Egbert Myjer. De voormalige rechter bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg was één van de sprekers tijdens de presentatie van de vertaling van Beccaria’s werk door prof. Simon Stolwijk, op vrijdag 9 september in de Lorentz-zaal van de juridische faculteit van Universiteit Leiden.

De vertaling, uitgegeven door Boom Juridisch, komt als geroepen. De enige rechtstreekse vertaling uit het Italiaans stamt uit 1766 en is niet te raadplegen en bovendien onbruikbaar. Nederlandse juristen moesten zich tot nu toe behelpen met de Nederlandse vertaling uit 1971 van een Franse vertaling van Beccaria’s werk. En dan ook nog eens een Franse vertaling door abbé Morellet die meer was geïnteresseerd in wat Beccaria had moeten vinden dan wij hij écht vond. De Fransman veranderde de structuur van het essay, voegde passages toe en schrapte hele stukken. “Rampzalig toch,” ironiseerde Myjer. “We dachten ten onrechte dat we Beccaria aanhaalden. Dat kan hebben geleid tot verkeerde vonnissen, pleidooien en adviezen.” Daarna richtte hij zich tot een tiental masterstudenten in de zaal: “Wat zijn jullie bevoorrecht dat jullie de echte tekst kunnen lezen.”

Wat dacht Beccaria nou echt? Die vraag was precies de reden voor prof. Stolwijk (emeritus hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam) om zich in het werk te verdiepen, wat resulteerde in deze vertaling. “Iedereen kent de naam Beccaria, maar bijna niemand heeft zijn boek gelezen.” Stolwijk  bestudeerde het leven van dit Italiaanse genie dat op zijn 26e zo’n spraakmakend boek schreef. “Hij introduceerde het legaliteitsbeginsel: geen straf zonder voorafgaande bepaling. En ook het omgekeerde: geen misdaden waar het strafrecht zinloos is.” Beccaria was als rationeel denker een kind van de Verlichting. Hij vond de strafbaarstelling van zelfmoord, homoseksualiteit en overspel zinloos.

Opmerkelijk genoeg zegde Beccaria de strafrechtsfilosofie na drie jaar vaarwel om zich te wijden aan de kunst van het schrijven. Later werd hij bestuurder en econoom in dienst van Milaan. Ook daar was de ratio zijn richtsnoer. Hij pleitte voor meer handel, industrie en transport: irrationele wetgeving moest niet alleen in het strafrecht worden afgeschaft maar ook in de economie. Stolwijk schetste Beccaria als ‘een noeste denker.’

Die denker hield er wel een aantal ideeën op na die ver afstaan van de huidige rechtspraktijk. Het uitgangspunt van Beccaria’s strafrechtsdoctrine is het sociaal contract, legde rechter Fons Orie (Joegoslavië-tribunaal) uit. “Je moet iemand alleen straffen als hij zijn contract met de samenleving schendt.” Vreemdelingen kunnen in die redenering niet gestraft worden. Ze maken immers geen deel uit van de samenleving. Beccaria vond daarom dat vreemdelingen verbannen moesten worden.

Vanuit de leer van het sociaal contract wilde Beccaria alleen strafbare feiten bestraffen die in de eigen maatschappij zijn begaan. “De maatschappij is niet geïnteresseerd in een daad elders,” meende Beccaria. “We moeten in Parijs niet iemand straffen voor een daad in Constantinopel.”

Die notie is rechtstreeks in strijd met de uitgangspunten van het Joegoslavië Tribunaal. Orie: “Ik ontleen mijn baan juist aan de overtuiging dat er universele normen zijn.”

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Meest gelezen berichten

Van onze kennispartners

Juridische vacatures

Scroll naar boven