Vertel eens, wat is in het kort de bedoeling van Suyt Sociaal Advocaten?
“De kern is eigenlijk heel simpel: de sociale advocatuur dreigt door de bodem te zakken en daarmee dreigt de toegang tot recht te verdwijnen, juist voor die mensen en problemen waar we allemaal ooit advocaat voor zijn geworden. Wij willen ons daar niet bij neerleggen.
De oorzaken van de problemen zijn algemeen bekend. Kantoororganisaties zijn uitgehold, ook financieel, de sociale advocatuur is versnipperd geraakt en terwijl er steeds meer advocaten uittreden of met pensioen gaan, is er steeds minder nieuwe aanwas. Er moet dus iets gebeuren en daar willen wij aan bijdragen. Niet alleen door erover mee te praten, maar vooral door iets te doen. Met Suyt Sociaal Advocaten willen we bouwen aan een nieuw perspectief voor de sociale advocatuur. We zetten een landelijk collectief op van advocaten die willen samenwerken. Niet alleen vanuit de Randstad, maar vanuit teams in die regio’s waar de nood het hoogst is, zoals Noord-Nederland, Gelderland en Zuid-Limburg. Wij gaan die teams ondersteunen met een sterke kantoororganisatie, professionele bedrijfsvervoering en met innovatie zoals op het gebied van AI dat zonder twijfel een grote rol gaat spelen in de toekomst van de sociale advocatuur. Niet om advocaten te vervangen, maar om sociaal advocaten juist sterker te maken, zodat ze hun kennis en ervaring beter kunnen inzetten en meer tijd hebben voor hun cliënten.
We willen het kantoor bouwen waar kennis, ervaring, opleiding en innovatie samenkomen, Daarover voeren we inmiddels concrete gesprekken met diverse stakeholders.”
Mooi initiatief. Waar komt uw betrokkenheid bij de sociale advocatuur vandaan?
“We denken dat het begint met maatschappelijke betrokkenheid. Er gebeurt nogal wat in de wereld tegenwoordig. Dichter bij huis, zien we hoe er een kloof dreigt te ontstaan tussen de advocatuur en de samenleving en daardoor de afstand tot het recht voor veel mensen te groot is geworden. Goede rechtsbijstand is voor steeds meer mensen moeilijk bereikbaar, terwijl juridische problemen enorme impact hebben op iemands leven. Dat vinden wij zorgelijk. Een rechtsstaat werkt alleen als mensen hun recht ook daadwerkelijk kunnen halen, ongeacht inkomen of achtergrond.
Tegelijkertijd zien we ook enorm veel behoefte om maatschappelijk relevant werk te doen, zeker bij jonge advocaten en rechtenstudenten die advocaat willen worden. Maar vaak loopt het spaak op heel praktische problemen, zoals het feit dat er simpelweg te weinig opleidingsplekken zijn binnen de sociale advocatuur. Als je dat ziet, kun je eigenlijk niet stil blijven zitten. Dan moet je kijken wat je wél kunt doen.
Voor ons begon het daarom bij de vraag: hoe creëren we nieuwe opleidingsplekken? Daarvoor heb je een professionele kantoororganisatie nodig, begeleiding, regionale teams en ervaren advocaten die willen opleiden. Vanuit die gedachte is Suyt Sociaal Advocaten ontstaan. Niet om bestaande sociaal advocaten te vertellen hoe het moet, maar om samen met hen iets op te bouwen dat helpt bij het grootste probleem van dit moment: nieuwe aanwas.
Daarnaast denken wij dat de advocatuur de komende jaren sterk gaat veranderen door technieken als AI. Juist in een sector die onder grote druk staat, moet je durven nadenken over hoe innovatie kan bijdragen aan betere en toegankelijkere rechtsbijstand. Ook daarover zijn we actief in gesprek met verschillende stakeholders.
En eerlijk gezegd denken we soms ook: waarom zouden niet méér mensen hier iets aan proberen te doen? Toegang tot het recht raakt ons allemaal. Dat zou geen onderwerp moeten zijn van alleen sociaal advocaten, maar van de hele juridische sector en eigenlijk van de hele samenleving.”
In de dagelijkse praktijk houdt u zich beiden vanuit een commercieel kantoor bezig met ondernemingsrecht. De sociale advocatuur is toch een andere tak van sport. Wat kunt u toevoegen?
“Je bedoelt ‘sociale advocatuur’ tegenover ‘commerciële advocatuur’ ? En: ‘de Zuidas’ tegenover ‘de regio’? Om heel eerlijk te zijn, kunnen wij helemaal niks met dat hokjes-denken. Het helpt ook niet om de problemen op te lossen. Een kantoor van sociaal advocaten is in basis niet heel anders dan dat van commercieel advocaten. We lopen allemaal tegen dezelfde uitdagingen aan.
Op een bepaalde manier loopt de sociale advocatuur misschien wel voorop. Omdat de budgetten beperkt zijn, komen de problemen daar eerder aan licht. Er zijn grote uitdagingen, maar tegelijkertijd bieden die ook nieuwe kansen, als je in mogelijkheden wilt denken.
Wij zien onze rol vooral als aanjagers en als bouwers van een nieuw opleidingskantoor waar een nieuwe generatie advocaten hun eigen praktijk kan opbouwen. Er moet een organisatie van de grond af worden opgebouwd, er moeten teams worden samengebracht, fondsen worden verzameld, advocaten worden geworven en stagiairs worden opgeleid. Ook geloven wij sterk in een professionele en efficiënte bedrijfsvoering, die los staat van de praktijkvoering, maar daar wel heel significant ondersteunend aan is. Slimme inzet van techniek zoals IT-tools en AI kunnen enorm bijdragen aan de efficiëntie en kwaliteit van het werk van advocaten. Voor de advocatuur met kleine marges wordt dat gewoon onmisbaar.
Daarnaast geloven we echt in de kracht van een nieuwe generatie sociaal advocaten die met de juiste opleiding en praktijkervaring in de toekomst het verschil gaat maken. Wij willen daaraan bijdragen door voor hen dit kantoor in te richten als een echt opleidingskantoor, waar praktijk, opleiding en innovatie samenkomen.”
Gaat u ook zelf bij Suyt Sociaal Advocaten zaken behandelen?
“Op dit moment zien wij voor onszelf vooral een rol als bouwers en aanjagers van het collectief. Er moet zo ontzettend veel gebeuren voordat het fundament echt staat.
Onze focus ligt daarom bij het bouwen van de organisatie. Wat we concreet nodig hebben om echt van start te gaan, is een groep van ongeveer vijftig advocaten die samen de komende drie jaar honderd stagiaires willen gaan opleiden én ongeveer anderhalf miljoen euro aan financiering om de organisatie goed neer te zetten. Daar zijn we op dit moment volop mee bezig.
Dat betekent overigens niet dat we inhoudelijk afstand nemen van ons vak. Integendeel. Maar ook voor ons zitten er maar 24 uur in een dag.”
Hoe zijn de reacties op de wervingscampagne, en wat vindt de sociale advocatuur ervan?
“De reacties zijn echt overweldigend. Eerlijk gezegd hebben we nog niet eens de tijd gehad om alles goed te lezen, laat staan overal op te reageren. Dat laat volgens ons ook wel zien hoezeer dit onderwerp leeft binnen onze beroepsgroep.
Natuurlijk krijgen we ook kritische vragen, en dat is logisch. Het is een ambitieus initiatief en dat realiseren wij ons heel goed. We krijgen bijvoorbeeld vaker vragen als: waarom jullie? Jullie zijn zelf geen sociaal advocaten. Aan de ene kant begrijpen we die vraag. Maar aan de andere kant denken we ook wel eens: waarom niet? Toegang tot het recht raakt ons uiteindelijk allemaal. Dan is het toch niet gek dat we daar ook met z’n allen onze verantwoordelijkheid voor nemen?
Wij vragen ons ook wel eens af of je zou moeten spreken over ‘de sociale advocatuur’. We hebben in de afgelopen anderhalf jaar zoveel mensen gesproken die allemaal op hun eigen manier zorgen voor toegang tot recht voor gewone mensen met problemen van alledag. Die groep is net zo divers als de maatschappij zelf.
Dat is ook precies het idee achter onze campagne. We merken dat er veel mensen zijn met verschillende achtergronden en posities die willen bijdragen, maar vaak eenvoudigweg niet goed weten hoe. Daarom proberen wij dat met onze actie voor Suyt Sociaal heel concreet te maken. Wat hebben we nodig om het tij te keren? Eigenlijk drie dingen.”
De ambities zijn groot: binnen vijf jaar wil Suyt Sociaal kantoren in alle regio’s hebben, en binnen tien jaar moeten 250 nieuwe sociaal advocaten zijn opgeleid. Gaat dat lukken?
“Het is absoluut ambitieus, maar de urgentie is ook groot. In delen van Nederland zijn de tekorten inmiddels zo groot dat mensen simpelweg geen advocaat meer kunnen vinden. Dat vraagt, nee: schreeuwt om actie. Met half werk komen we er niet. We hebben durf nodig en mensen die hun schouders eronder willen zetten.
Wij geloven dat je we dit probleem samen kunnen oplossen, als we samenwerken en structureel investeren in een nieuwe generatie. Niet praten over oplossingen, maar vandaag nog beginnen met het creëren van opleidingsplekken. Daarnaast denken wij dat innovatie zoals AI een belangrijke versneller kan zijn. Dat gaat binnen de advocatuur een grote rol spelen en kan voor de sociale advocatuur echt een game changer zijn.
En uiteindelijk is het ook gewoon een kwestie van willen. We zijn met 19.000 advocaten, stuk voor stuk slimme mensen, krachtige stakeholders en er gaat genoeg geld om in de advocatuur. Om dit initiatief van de grond te krijgen hebben we ‘maar’ vijftig advocaten nodig die samen honderd stagiairs willen opleiden en circa anderhalf miljoen euro startkapitaal. Eigenlijk is dat heel overzichtelijk.
Dus ja, het is ambitieus, maar het is ook realistisch. En als iedereen maar blijft wachten tot er iets gebeurt, verandert er uiteindelijk niets.”
Wie of wat is uw bron van inspiratie?
“Mensen die verder kijken dan hun eigen belang en zich daar voor willen inzetten, ook als het ingewikkeld wordt. In de sociale advocatuur werken veel bevlogen professionals die onder hoge druk ongelooflijk belangrijk werk blijven doen. Dat vinden wij inspirerend.
Daarnaast halen we ook veel inspiratie uit sociaal ondernemerschap: organisaties bouwen die maatschappelijke impact maken én duurzaam functioneren. Uiteindelijk geloven wij dat ondernemerschap en maatschappelijke betrokkenheid prima hand in hand kunnen gaan.”
Wat is niet over u bekend dat wel interessant is?
“Dat we allebei behoorlijk competitief zijn. Niet alleen in ons werk, maar ook onderling. Als we ergens echt in geloven, blijven we elkaar uitdagen en stoppen we niet totdat het plan echt klopt. Dat geldt zeker ook voor Suyt Sociaal Advocaten. Eigenlijk zijn we er misschien iets te fanatiek in, want je moet er ook veel voor laten. Maar als je iets belangrijk vindt en je gelooft erin, dan ga je er gewoon honderd procent voor.”
Wat is uw guilty pleasure?
Suzanne: “Dolly Parton, het liefst samen met Kenny Rogers.”
Jaap: “Pizza Hawaï, bij voorkeur met een glas Fanta.”
Welk boek las u het laatst?
Suzanne: “Al het blauw van de hemel van Mélissa Da Costa. Een mooi en meeslepend boek over verlies, herstel en opnieuw perspectief vinden.”
Met welke beroemdheid zou u – gesteld dat u in de gevangenis zou belanden – een cel willen delen?
Jaap: “Met Michael Scofield uit de serie Prison Break.”
Als u het voor het zeggen had, dan…?
“Dan lossen we als advocatuur de problemen van de sociale advocatuur zelf op. We hebben de mensen en we hebben de middelen. We staan pal voor onze cliënten en voor de rechtsstaat. Op dezelfde manier zouden we toegang tot recht niet moeten zien als een kostenpost, maar als een essentiële publieke voorziening. Daar hoort ook bij dat we serieus investeren in een ‘tegenmacht’ en in een volgende generatie sociaal advocaten. Iedere advocaat die wij hierover spreken, is het daar ook volledig mee eens.
Het enige dat we moeten doen, is de koe bij de hoorns vatten en de problemen daadwerkelijk oplossen, gewoon, doen. Stap voor stap. In tien jaar kunnen we echt heel veel bereiken als we samenwerken.”
