Juristen lezen De Kinderwet

Delen:

Beeld bij Bijgewoond Kinderwet“Juristen lezen romans,” aldus professor Sanne Taekema (rechtstheorie, EUR) – reden genoeg om te reflecteren op recht en literatuur. Taekema was donderdag 13 oktober een van de sprekers over Ian McEwan’s volmaakte novelle De Kinderwet. Het boek werd bediscussieerd in de chique Amsterdamse Academische club op instigatie van het Amsterdam Centre on the Legal Professions.

Geweldig boek

Volmaakte novelle? Nee, dat is niet overdreven. Ook voor drukke juristen is het goed te doen om De Kinderwet te lezen: het telt in de oorspronkelijke, Engelse versie (The Children Act) slechts 200 pagina’s en leest als een trein. Hoofdpersoon is de Engelse familierechter Fiona Maye die, tijdens een huwelijkscrisis thuis, op haar werk te maken krijgt met lastige morele vragen. Moet zij een zeventienjarige jongen dwingen tot een levensreddende bloedtransfusie, óf zijn religieus geïnspireerde wens inwilligen vrij te blijven van andermans bloed in zijn lichaam, waardoor hij zal sterven of gehandicapt zal moeten verder leven?

Rechterwaardig gedrag?

Taekema noemde De Kinderwet voor juristen extra waardevol “omdat het hen vraagt niet alleen te genieten van een mooi verhaal, maar ook na te denken”. Jeanne Gaakeer (bijzonder hoogleraar rechtstheorie EUR en senior raadsheer Hof Den Haag) had eerder al gezegd dat Fiona Maye op een aantal punten flink de fout ingaat. Zij laat namelijk haar zogenaamde ‘esthetische empathie’ – law and literature-jargon voor je geestelijk inlevingsvermogen – ongecontroleerd overgaan naar ‘praktische empathie’ – aan haar inlevingsvermogen verbindt Fiona acties, die te ver gaan voor een rechter. Zo had Fiona niet de jongen in het ziekenhuis moeten bezoeken en al helemaal geen lied met hem moeten zingen.

De meningen over het gedrag van Fiona Maye waren in het publiek verdeeld. Een voormalige rechter noemde het “volstrekt ongeloofwaardig”, terwijl anderen het juist als “menselijk” en ook “heel goed” beoordeelden.

Law and Literature

Gaakeer sprak over de historische ontwikkeling van de stroming Law and Literature sinds de jaren ‘70. Een basisaanname luidt dat wij ons empathisch vermogen trainen door ons in anderen in te leven, wat bij uitstek gebeurt terwijl we boeken lezen. Taekema haalde de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum aan, die in haar werk Poetic Justice verdedigt dat morele oordelen alleen geveld kunnen worden met een zekere mate van betrokkenheid en inlevingsvermogen. Vraag blijft dan of Fiona Maye haar emoties te veel de overhand laat nemen.

Doen alsof je het niet ziet

Rechtsfilosoof Iris van Domselaar wees erop dat De Kinderwet het normale, juridische perspectief op de rechter kan verbreden. Juristen vinden alleen de tekst van de uitspraak relevant, maar natuurlijk speelt er meer mee. Een voormalige echtgenoot die tijdens een zitting zenuwachtig in een tasje rommelt, “maar Fiona doet alsof ze het niet ziet”. Toch kleurt zoiets de beoordeling van de rechter.

Een ding staat vast: De Kinderwet is een regelrechte aanrader.

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Scroll naar boven