De ineenstorting van AI-waarderingen zal het begin markeren van een veel grotere ontwrichting van de juridische dienstverlening.
In december voorspelde ik dat de AI-bubbel niet in 2026 zou barsten. Gezien de duizelingwekkende waarderingen en de geplande beursgangen van OpenAI, Anthropic en SpaceX (inclusief xAI), weet ik niet langer zeker of ik het bij het juiste eind had.
De meeste mensen zien het uiteenspatten van de AI-bubbel als een bedreiging voor innovatie in de juridische sector, maar daarmee kijken ze de verkeerde kant op. Als de zeepbel barst, zal de transformatie van juridische dienstverlening niet vertragen. Integendeel: die zal juist versnellen.
De grootste gok uit de geschiedenis van het bedrijfsleven
Deze zomer zouden we getuige kunnen zijn van drie AI-beursgangen met waarderingen die enkele jaren geleden nog absurd zouden hebben geleken. Van Anthropic wordt verwacht dat het naar de beurs gaat tegen een waardering van circa 1 biljoen dollar, OpenAI tegen maximaal 850 miljard dollar, terwijl SpaceX onlangs werd gewaardeerd op 1,77 biljoen dollar. Investeerders wedden er feitelijk op dat AI zal uitgroeien tot een van de grootste industrieën die ooit zijn ontstaan.
De aannames achter deze waarderingen zijn uitzonderlijk ambitieus. Goldman Sachs schat dat alleen al de AI-omzet van SpaceX zal groeien van ongeveer 3 miljard dollar nu naar 322 miljard dollar in 2030. Tegelijkertijd plaatsen steeds meer investeerders en analisten vraagtekens bij de vraag of het verdienmodel van de AI-labs dergelijke verwachtingen ook maar enigszins kan waarmaken.
Niemand verdient echt geld, behalve NVIDIA, de chipfabrikant waarvan de GPU’s vrijwel elk modern AI-systeem aandrijven. De datacenters subsidiëren de model-labs, de labs subsidiëren appbouwers zoals Harvey en Legora, en iedereen subsidieert uiteindelijk jou, de eindgebruiker. Daardoor verbrandt elke laag in de AI-stack miljoenen, of zelfs miljarden, dollars per jaar.
Hyperscalers hebben de afgelopen drie jaar meer dan 800 miljard dollar geïnvesteerd in AI-infrastructuur, met nog eens 700 miljard dollar die in 2026 alleen al wordt verwacht. Om die investeringen te rechtvaardigen, heeft de sector tegen 2030 ongeveer 2 biljoen dollar aan jaarlijkse AI-omzet nodig. Bain & Company schat dat dit doel met zo’n 800 miljard dollar wordt gemist. Ter vergelijking: Microsoft, Meta, Amazon en Google genereren samen ongeveer 1,6 biljoen dollar aan jaarlijkse omzet uit al hun activiteiten.
Vier maanden van gratis
Omzet is slechts de helft van het verhaal. Zelfs als de AI-labs de biljoenen binnenhalen waarop investeerders rekenen, is het omzetten van die omzet in winst een geheel andere uitdaging.
Geen van de grote AI-labs lijkt een betekenisvol concurrentievoordeel te hebben. Een recente METR-studie stelt dat open-source modellen slechts ongeveer vier maanden achterlopen op de toonaangevende gesloten modellen. Wat OpenAI of Anthropic vandaag uitbrengt, wordt waarschijnlijk binnen een kwartaal ingehaald door een gratis alternatief.
Vrijdag (12 juni) greep Washington in. Het Amerikaanse Ministerie van Handel gaf de labs opdracht om alle buitenlandse toegang tot hun topmodellen Fable 5 en Mythos 5 te blokkeren, inclusief toegang voor hun eigen buitenlandse werknemers.
De labs konden hun voorsprong niet beschermen, en nu doet de overheid dat voor hen. Maar een exportverbod lost het economische model erachter niet op. Het blokkeert betalende klanten in het buitenland. En de sterkste Chinese open modellen worden vanaf de basis opgebouwd. Het blokkeren van toegang sluit slechts één deur: distillatie, waarbij je een model bevraagt en een goedkoper kloonmodel traint op de antwoorden. Het doet niets tegen een lab dat zijn eigen model van de grond af aan traint en juist daar komt de echte inhaalslag vandaan.
Tegelijkertijd wordt AI steeds duurder om te leveren. ‘Agentic AI’ voert lange reeksen handelingen uit en verbruikt daardoor veel meer tokens dan een eenvoudige chatbotinteractie. Naarmate het gebruik groeit, stijgen ook de operationele kosten.
Het resultaat is een knelpunt. De labs hebben hogere prijzen nodig precies op het moment dat hun producten steeds moeilijker te differentiëren zijn. Tegelijk verschuift AI-uitgaven van experimentele budgetten naar substantiële operationele kosten, waardoor financiële teams de return on investment steeds scherper onder de loep nemen.
Recente berichten dat OpenAI overweegt om drastisch in prijs te snijden, suggereren dat de markt mogelijk al terugduwt. Lagere prijzen kunnen de adoptie stimuleren, maar ze lossen weinig op aan een businessmodel dat ongeveer 3 dollar verliest voor elke dollar die het verdient.
Van het verkopen van AI naar het verkopen van juridisch werk
Als de labs niet genoeg geld kunnen verdienen met de verkoop van tokens, zullen ze winst elders moeten zoeken. De voor de hand liggende plek is verderop in de waardeketen. Toegang tot modellen verkopen levert al omzet op, maar het werk dat die modellen uitvoeren verkopen levert veel meer op. Dáár komen juridische diensten in beeld.
Anthropic lanceerde in februari Claude for Legal en voegde in mei twaalf plugins voor verschillende rechtspraktijken toe. OpenAI heeft zojuist Jason Boehmig aangenomen, medeoprichter van contractplatform Ironclad, om de nieuwe juridische vertical te leiden, met tools die naar verluidt worden gebrandmerkt als ‘Codex for Legal’. En Microsoft heeft een speciale Legal Agent in Word uitgebracht: clausule-voor-clausule contractreview, onderhandeling-klare redlines, allemaal draaiend binnen de beveiligingscontroles die juridische teams al gebruiken.
Op het niveau van juridische applicaties zien we dezelfde prikkel. De subsidies die de AI-kosten vandaag kunstmatig laag houden, zullen uiteindelijk verdwijnen, maar bedrijven zoals Harvey en Legora zijn beter gepositioneerd om zich aan te passen. Ze kunnen lokale modellen inzetten, kleinere modellen gebruiken voor specifieke taken en waar passend terugvallen op open-source alternatieven. Minder afhankelijkheid van één enkele AI-provider geeft hen ruimte om zich te richten op waar de echte waarde uiteindelijk wordt vastgelegd.
Daarom zal een uiteenspattende AI-bubbel de verandering in de juridische sector juist versnellen in plaats van afremmen. Zelfs als sommige grote AI-labs het niet redden, blijft de technologie beschikbaar, blijft de concurrentie bestaan en blijven de prikkels om juridisch werk te automatiseren stevig overeind. Bedrijven met sterke balansen, gevestigde klantrelaties en winstgevende kernactiviteiten zijn het best gepositioneerd om daarvan te profiteren. Microsoft en Google kunnen jaren aan AI-verliezen absorberen en hebben alle redenen om verder de juridische sector in te bewegen.
Als de AI-bubbel barst, verliezen investeerders misschien geld. Advocaten verliezen mogelijk iets veel waardevollers: hun positie in de waardeketen.
.gif)
