Bij de verkoop van een bedrijf gaat de aandacht vaak eerst uit naar de koopprijs. Wat is de onderneming waard, welke partij doet het beste bod en onder welke voorwaarden kan de transactie worden afgerond? De koopprijs is slechts één onderdeel van de uiteindelijke afspraken. De juridische afspraken bepalen mede welke risico’s de verkoper behoudt, welke verplichtingen na de overdracht doorlopen en hoeveel zekerheid de gemaakte deal daadwerkelijk biedt.
Het is daarom verstandig om een M&A-jurist al vóór het opstellen van de koopovereenkomst te betrekken. In dit artikel bespreken we welke rol de jurist speelt bij de Letter of Intent en het due diligence-onderzoek, hoe juridische afspraken de uiteindelijke koopprijs en risicoverdeling kunnen beïnvloeden en waarom goede juridische begeleiding juist kan bijdragen aan een efficiënter onderhandelingsproces.
Waarom is een M&A-jurist belangrijk bij de Letter of Intent?
De Letter of Intent, of LOI, vormt vaak het fundament voor het verdere overnameproces. Hoewel veel afspraken nog niet definitief zijn, worden in deze fase wel uitgangspunten vastgelegd waar partijen later moeilijk van afwijken.
Een M&A-jurist kijkt daarbij vooral naar de gevolgen van afspraken verderop in het proces:
- Koopprijs en prijsmechanisme: Niet alleen het indicatieve bedrag is relevant, maar ook de vraag hoe de uiteindelijke koopprijs wordt berekend en welke correcties nog mogelijk zijn.
- Transactiestructuur: Er moet duidelijk zijn wat precies wordt verkocht, bijvoorbeeld alle aandelen, een deel daarvan of specifieke activa en passiva.
- Betalingsstructuur: Afspraken over een earn-out, verkoperslening of herinvestering hebben niet alleen financiële, maar ook juridische gevolgen.
- Exclusiviteit: Een verkoper kan zich voor een bepaalde periode verbinden aan één koper. De reikwijdte en duur daarvan verdienen aandacht, juist omdat deze bepaling doorgaans wel bindend is.
- Geheimhouding: Partijen wisselen gevoelige bedrijfsinformatie uit. Duidelijke afspraken moeten voorkomen dat informatie buiten het transactieproces wordt gebruikt.
- Due diligence en planning: De LOI bepaalt vaak welke onderzoeken nog plaatsvinden, welke informatie beschikbaar wordt gesteld en binnen welke termijn partijen richting signing en closing willen werken.
Een M&A-jurist beoordeelt welke gevolgen de afspraken in de LOI later in het proces kunnen hebben. Een bepaling die in de LOI relatief onschuldig lijkt, kan later grote invloed hebben op de onderhandelingsruimte.
Welke rol speelt een M&A-jurist bij due diligence?
Tijdens het due diligence-onderzoek worden de juridische, financiële, fiscale en commerciële aandachtspunten en risico’s binnen de onderneming in kaart gebracht. De rol van de M&A-jurist is daarbij gericht op de beoordeling van de uitkomsten van dit onderzoek.
De M&A-jurist analyseert de DD-bevindingen en beoordeelt welke daarvan relevant zijn voor de voorgenomen transactie. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de mogelijke gevolgen voor de koopprijs, de transactiestructuur, de risicoverdeling tussen koper en verkoper en de voorwaarden waaronder de transactie kan worden afgerond.
Relevante bevindingen worden vervolgens vertaald naar passende afspraken in de transactiedocumentatie. Afhankelijk van de aard en omvang van een risico kan dit bijvoorbeeld leiden tot:
- Een verplichting om een bepaald aandachtspunt vóór closing op te lossen;
- Een specifieke garantie of vrijwaring;
- Een aanpassing van de koopprijs of het betalingsmechanisme;
- Een opschortende voorwaarde; of
- Aanvullende afspraken over de periode na closing.
De M&A-jurist richt zich daarmee voornamelijk op het duiden van de bevindingen in het licht van de transactie en het juridisch vastleggen van een passende risicoverdeling.
Waarom zijn de voorwaarden in de koopovereenkomst net zo belangrijk als de koopprijs?
Een hoge koopprijs betekent niet automatisch dat een verkoper ook een aantrekkelijke deal heeft gesloten. Minstens zo belangrijk is welke voorwaarden achter dat bedrag schuilgaan.
De koopovereenkomst bepaalt hoe risico’s na de overdracht worden verdeeld. Daarbij spelen onder meer de volgende onderdelen een rol:
- Garanties: De verkoper doet verklaringen over bijvoorbeeld de financiële positie, contracten, belastingen en het personeel. Blijkt een garantie achteraf onjuist, dan kan de koper onder voorwaarden aanspraak maken op schadevergoeding.
- Vrijwaringen: Voor specifieke, reeds bekende risico’s kunnen aparte afspraken worden gemaakt. Het betreffende risico blijft dan expliciet voor rekening van de verkoper.
- Aansprakelijkheidslimieten: Partijen spreken af tot welk bedrag een verkoper na de transactie aansprakelijk kan worden gehouden.
- Claimtermijnen: De koopovereenkomst bepaalt hoe lang een koper na closing nog een beroep kan doen op garanties en andere afspraken.
- Disclosure: Informatie die vooraf correct aan de koper is verstrekt, kan invloed hebben op de mogelijkheid om later een claim in te dienen.
- Koopprijsmechanisme: Bij een locked box staat de economische positie op een eerdere datum centraal, terwijl bij completion accounts de koopprijs na closing nog kan worden aangepast.
- Non-concurrentie en relatiebedingen: Deze afspraken bepalen in hoeverre een verkoper na de overdracht actief mag blijven in dezelfde markt of contact mag onderhouden met klanten en medewerkers.
De M&A-jurist bewaakt daarbij niet alleen de juridische positie van de cliënt. De afspraken moeten ook passen bij de commerciële deal. Een juridisch maximale bescherming is namelijk niet altijd de meest werkbare oplossing.
Hoe kan een M&A-jurist het proces van een bedrijfsovername verbeteren?
In een overname lopen verschillende trajecten tegelijkertijd. De M&A-jurist stemt de juridische afspraken af op de financiële, fiscale en commerciële uitgangspunten van de transactie.
Een M&A-jurist helpt bijvoorbeeld bij:
- Het vroeg signaleren van discussiepunten: Materiële onderwerpen komen niet pas vlak voor signing op tafel, maar worden besproken zodra ze zichtbaar worden.
- Het verbinden van disciplines: Juridische afspraken worden afgestemd met financiële, fiscale en financieringsvraagstukken.
- Het bewaken van voorwaarden: Duidelijk blijft welke acties nog nodig zijn voordat de transactie kan worden afgerond.
- Het scheiden van hoofd- en bijzaken: Niet ieder juridisch aandachtspunt verdient dezelfde hoeveelheid tijd en onderhandelingsruimte.
- Het ondersteunen van onderhandelingen: Wanneer partijen tegenover elkaar komen te staan, kan een alternatieve juridische structuur helpen om het commerciële verschil te overbruggen.
- Het voorbereiden van signing en closing: Alle documenten, goedkeuringen en voorwaarden moeten op het juiste moment samenkomen.
Daarmee kan een M&A-jurist juist voorkomen dat een transactie aan het einde vertraagt door onderwerpen die eerder opgelost hadden kunnen worden.
Wat maakt een M&A-jurist van toegevoegde waarde tijdens onderhandelingen?
Juridische kennis alleen is bij een bedrijfsovername niet voldoende. Een M&A-jurist moet ook begrijpen waarom partijen bepaalde voorwaarden belangrijk vinden en welke financiële of strategische belangen daarachter zitten.
Daarvoor zijn juridische kennis, ervaring met transacties en begrip van de commerciële belangen van partijen nodig:
- Vooruitkijken: Herkennen welke afspraak later tot discussie of financiële consequenties kan leiden.
- Risico’s prioriteren: Onderscheid maken tussen materiële risico’s en punten die relatief eenvoudig beheersbaar zijn.
- Commerciële afspraken vertalen: Zorgen dat hetgeen partijen mondeling of financieel overeenkomen ook juridisch dezelfde betekenis krijgt.
- Onderhandelingen ondersteunen: Zoeken naar alternatieven wanneer een verschil van inzicht niet met een simpele ja of nee kan worden opgelost.
- Samenhang bewaken: Juridische afspraken laten aansluiten op waardering, financiering, fiscaliteit en de gewenste transactiestructuur.
- Pragmatisch adviseren: Stevig onderhandelen waar dat nodig is, maar voorkomen dat beperkte risico’s de voortgang van de hele transactie blokkeren.
Daarmee verschuift de rol van de M&A-jurist van degene die uitsluitend contracten opstelt naar een inhoudelijke sparringpartner binnen het dealteam.
Wanneer schakelt u een M&A-jurist in bij de verkoop van uw bedrijf?
Bij de verkoop van een bedrijf is de koopprijs uiteraard belangrijk. De voorwaarden waaronder de transactie plaatsvindt, de verdeling van risico’s en de gekozen juridische structuur zijn echter minstens zo bepalend voor het uiteindelijke resultaat.
Het is daarom verstandig om al vroeg in het proces juridische expertise in te schakelen. Hierdoor worden relevante risico’s tijdig herkend en kunnen partijen duidelijke afspraken maken over de wijze waarop deze risico’s worden verdeeld.
De M&A-jurist legt de gemaakte afspraken juridisch vast en bewaakt tegelijkertijd de samenhang tussen de commerciële uitgangspunten, de risicoverdeling en de overige voorwaarden van de transactie.
Match Plan heeft meerdere ervaren M&A-juristen in huis die ondernemers begeleiden bij de verkoop van hun bedrijf. Heeft u behoefte aan juridische ondersteuning of begeleiding bij het volledige verkoop- of overnameproces? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvende kennismaking.
