Voor het onderzoek stelde Investico samen met de vereniging van familierechtadvocaten vFAS een enquête op. Die werd verstuurd aan de ongeveer achthonderd vFAS-leden en negenhonderd andere familierechtadvocaten, onder wie veel sociaal advocaten. In totaal vulden 440 advocaten uit heel Nederland de vragenlijst in. Bijna tachtig procent van de respondenten is vrouw.
Klachten
Ruim de helft van de ondervraagde advocaten maakte mee dat een wederpartij een klacht tegen hen indiende. Van de gemelde klachten hadden er 104, bijna de helft, betrekking op zaken waarin de cliënt vermeend slachtoffer was van huiselijk geweld, intieme terreur of dwingende controle. Het overgrote deel van die klachten wordt volgens het onderzoek ongegrond verklaard.
Dat familierechtadvocaten veel klachten van wederpartijen krijgen, is niet nieuw. Vorig jaar bleek al dat 26 procent van alle tuchtklachten tegen advocaten in 2024 betrekking had op het personen- en familierecht. Advocaten vertelden in gesprek met Mr. toen dat dergelijke procedures veel tijd en energie kosten, ook wanneer zij verwachten dat de klacht uiteindelijk niet zal slagen.
Bedreigingen
Het nieuwe onderzoek sluit aan op een ander deel van dezelfde enquête, waarover Mr. vorige week al berichtte. Daaruit bleek dat bijna vier op de tien familierechtadvocaten online, verbaal of fysiek zijn bedreigd door een wederpartij.
Van de 165 advocaten die met bedreiging te maken kregen, stonden er 136 een cliënt bij die vermoedelijk slachtoffer was van dwingende controle, huiselijk geweld of intieme terreur. Investico schreef toen dat de druk op advocaten in deze zaken verschillende vormen kan aannemen: naast bedreiging en intimidatie kunnen ook tuchtklachten worden ingezet tegen de advocaat van de wederpartij.
Gedragsregels
Een terugkerend verwijt in de nieuwe enquête betreft het verbod voor advocaten om zich onnodig grievend uit te laten over de wederpartij. Juist in zaken over partnergeweld kan dat volgens de respondenten problemen opleveren. Om de belangen van hun cliënt te behartigen moeten advocaten soms ernstige vormen van psychisch of fysiek geweld benoemen, terwijl dergelijke kwalificaties vervolgens aanleiding kunnen vormen voor een tuchtklacht.
Familierechtadvocaat Jolande ter Avest kaartte dat probleem eerder dit jaar al eens aan. In gesprek met Mr. vertelde Ter Avest dat tuchtklachten, net als bedreigingen, soms ingezet worden om de advocaat van een wederpartij uit te schakelen. Zij waarschuwde dat steeds minder advocaten complexe zaken rond huiselijk geweld en intieme terreur willen doen.
Angst
Het nieuwe onderzoek lijkt die zorg te bevestigen. Tientallen respondenten zeggen uit angst voor klachten niet meer alles naar voren te brengen in de rechtszaal of zaken waarin mogelijk partnergeweld speelt niet meer aan te nemen, terwijl zij dat vroeger wel deden. Vooral voor sociaal advocaten kunnen langdurige tuchtprocedures zwaar wegen, omdat tegenover de tijd die met het voeren van verweer gemoeid is maar beperkte inkomsten staan.
Tuchtrecht
Volgens voormalig familierechtadvocaat Ingrid Vledder, een van de initiatiefnemers van een bewustwordingscampagne over intieme terreur, doorzien tuchtrechters de destructieve dynamiek in complexe scheidingszaken niet altijd voldoende. Familierechter en tuchtrechter Ubel van der Werff bestrijdt dat voor het beoordelen van een klacht diepgaande deskundigheid over intieme terreur noodzakelijk is. Volgens hem hoeft een tuchtrechter slechts voldoende van de achtergrond te weten om te kunnen beoordelen of een advocaat correct heeft gehandeld.
Ook de dekens zien dat er klachten tussen zitten die weinig om het lijf hebben. Eef van de Wiel, deken in Noord-Nederland, zegt zulke klachten het liefst eerder te willen filteren. De Advocatenwet biedt daar nu volgens haar onvoldoende ruimte voor: als een klager dat verlangt, moet de deken de klacht doorsturen naar de tuchtrechter. Een hogere drempel voor het indienen van klachten ziet Van de Wiel niet als oplossing, omdat daardoor ook gegronde klachten kunnen worden gemist.
