De veellagigheid van de internationale rechtsorde

Delen:

Is het gedachtengoed van Montesquieu toe aan verandering in het licht van de veellagigheid van de internationale rechtsorde? Deze vraag stond centraal tijdens de jaarlijkse Staatsrechtconferentie die afgelopen vrijdag plaatsvond op de rechtenfaculteit van de Universiteit van Leiden. Doel van deze conferentie was inzicht te geven in de positie van de Nederlandse staatsmachten binnen de gelaagde internationale rechtsorde en aan te geven waar in dit verband de knelpunten liggen.

Een interessante bijdrage kwam van prof. dr. Armin von Bogdandy van het Max Planck Institute for Comparitive Public Law and International Law. Hij gaf een indrukwekkende uiteenzetting over hoe hij denkt dat de nationale rechtsorde dient te worden aangepast aan de ontwikkelingen in Europa. Hij gaf aan dat de invloed van Europa voelbaar is in ieder land en dat louter denken op nationaal niveau ‘old-fashioned’ is. Het staatsrecht dient volgens hem te worden afgestemd op Europese behoeftes. Hij stelt bovendien dat er op dit moment teveel pluraliteit bestaat. Er zijn ontzettend veel organen die dezelfde gemeenschappelijke interesses en zorgen hebben en dezelfde belangen dienen, maar wel naast elkaar (en dus niet met elkaar) functioneren. Om die reden dient er, naast die afzonderlijke nationale organen, een overkoepelende Europese autoriteit ingesteld te worden dat deze afzonderlijke organen controleert, hun werk monitort en hen ook samenbrengt.

Maar het begint allemaal met elkaar te leren kennen, volgens Bogdandy. Daarom moet er rechtsvergelijkend worden gekeken naar het staatrecht en de historie daarvan van alle verschillende staten om zo tot een inventarisatie te komen van gemeenschappelijke basisbeginselen. Bogdandy gaf hierbij nog te kennen dat dit inventariseren soms erg lastig kan zijn, bijvoorbeeld omdat verschillende landen aan een eenzelfde basisbeginsel soms een andere betekenis toekennen.

Uit het publiek kwam de vraag aan Bogdandy of het toekomstperspectief is dat een Nederlandse jurist straks in Engeland zal schrijven over een Duitse uitspraak en of dit niet zal leiden tot ongewilde bemoeienis en een aantasting van de soevereiniteit van landen. Bogdandy antwoordde hierop dat dit thans al gebeurt en verwees daarvoor naar een bijdrage van prof. dr. Monica Claes (‘De rol van de rechter in het samenspel van machten in het licht van Europeanisering en de verwevenheid van rechtsordes’), hij voegde hieraan als grapje toe dat hij niet boos was over de publicatie van deze bijdrage en aldus geen problemen voorziet in het op deze manier rechtsvergelijkend naar andere rechtssystemen kijken.

Prof. mr. Egbert Myjer (oud-rechter bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens) sprak in dit verband over de gelaagdheid die heden al bestaat binnen de procedures van het Europese Hof. Hij gaf aan dat het in eerste instantie de taak van de nationale rechter is om uitvoering te geven aan het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens en dat de nationale rechter een ‘Margin of Appreciation’ (beoordelingsvrijheid) toekomt bij het bepalen of in strijd is gehandeld met een recht of verplichting uit het EVRM, maar dat corrigerend kan worden opgetreden door het Europese Hof in het geval het recht niet goed wordt uitgelegd. Myjer zei daarbij dat de hoogste nationale rechters regelmatige samenkomen voor overleg.

Tijdens het middagdeel vond een viertal workshops plaats over de veranderende rol van rechters, wetgever en het bestuur en de betekenis van de media voor de constitutionele verhoudingen. Onder de sprekers tijdens deze workshops bevonden zich indrukwekkende namen als mr. Piet Hein Donner (vice-president van de Raad van State), mr. Geert Corstens (president van de Hoge Raad) en dr. Alex Brenninkmeijer (Nationale Ombudsman).

Al met al een dag vol interessante bijdragen van gerenommeerde sprekers en vooral: een dag die zorgde voor genoeg stof tot nadenken!

Delen:

Het belangrijkste nieuws wekelijks in uw inbox?

Abonneer u op de Mr. nieuwsbrief: elke dinsdag rond de lunch een update van het nieuws van de afgelopen week, de laatste loopbaanwijzigingen en de recentste vacatures. Meld u direct aan en ontvang elke dinsdag de Mr. nieuwsbrief.

Meest gelezen berichten

Van onze kennispartners

Juridische vacatures

Scroll naar boven