Die bescherming schiet nog altijd tekort, zo betogen docent familierecht Ariane Hendriks (Tilburg University) en advocaat Ingrid Vledder (Reach Advocaten) in het nieuwste nummer van het Nederlands Juristenblad. Zij schreven vorig jaar samen het boek Met liefde heeft het niets te maken, over het herkennen en stoppen van intieme terreur.
Rechtspraak tekortgeschoten
Aanleiding voor hun artikel in het NJB is een interview in Trouw met voorzitter van de Raad voor de rechtspraak Henk Naves naar aanleiding van het Jaarverslag van de Rechtspraak. Naves erkende daarin dat de Rechtspraak tekortgeschoten is in het beschermen van vrouwen tegen hun gewelddadige ex. Volgens Naves zouden rechters meer oog moeten hebben voor het gevaar dat vrouwen kunnen lopen na een scheiding; veiligheid van vrouwen en kinderen moet voorop staan.
Gebrek aan informatie
Hendriks en Vledder vinden het positief dat Naves dat zegt, maar constateren tegelijkertijd dat in het Jaarverslag niets over deze nieuwe houding terug te vinden is. Daarin wordt alleen als familierechtelijk knelpunt genoemd dat het vaak ontbreekt aan goede diagnostiek en informatie, waardoor rechters moeilijk kunnen beoordelen wat zich binnen gezinnen heeft afgespeeld. Met betere informatie zouden rechters de goede beslissingen kunnen nemen, maar volgens Hendriks en Vledder is dat een benadering die tekortschiet. Zij stellen dat ook wanneer huiselijk geweld overduidelijk is, voor rechters het uitgangspunt van contact met beide ouders meestal zwaarder weegt dan veiligheid.
Afscheid van vechtscheidingsframe
Het probleem zit volgens hen ook niet alleen in gebrekkige informatie, maar vooral in het dominante ‘vechtscheidingsframe’. Daarin worden conflicten tussen ouders gezien als een wederzijdse strijd, terwijl ook sprake kan zijn van eenzijdig geweld. De auteurs pleiten daarom voor een fundamentele koerswijziging in het familierecht en doen daar in hun artikel een aantal voorstellen voor.
Er zou expliciet afscheid moeten worden genomen van het vechtscheidingsframe. In familierechtelijke zaken zou in een vroeg stadium van de procedure standaard moeten worden gescreend op huiselijk geweld. Bij vermoedens van geweld zouden partijen niet tot mediation of gezamenlijke hulpverlening moeten worden aangespoord, zoals regelmatig gebeurt. Volgens Hendriks en Vledder kan dat als sprake is van eenzijdige geweldspatronen juist onveilig zijn.
Openbaarheid
Ook stellen ze voor om scholing over huiselijk geweld verplicht te stellen voor familie- en jeugdrechters en gerechtssecretarissen. Tot slot pleiten Hendriks en Vledder voor meer openbaarheid van de familierechtspraak. Omdat zittingen achter gesloten deuren plaatsvinden en slechts vier procent van de uitspraken wordt gepubliceerd, ontbreekt volgens hen maatschappelijke controle op de wijze waarop met deze zaken wordt omgegaan. Om de externe openbaarheid te vergroten zou de Rechtspraak geaccrediteerde journalisten bij familierechtelijke zittingen kunnen toelaten.
Tijd voor actie
Aan het eind van hun artikel schrijven Hendriks en Vledder dat mooie woorden niet genoeg zijn. “Als de Rechtspraak daadwerkelijk vrouwen tegen hun gewelddadige ex wil beschermen, is het tijd voor een Actieplan aanpak intieme terreur.”
